arnon.worldSign in

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน · มุจจลินทวรรค

๔. สักการสูตร เล่ม ๒๕

Text layerBuddha’s wordsItems ๕๔ (Royal Thai)4/10 in มุจจลินทวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน มุจจลินทวรรค สักการสูตร (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 44 · Chaloem Phrakiat Volume 25)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 171–173

Page 171

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

สัตว์ผู้เกิดมาแล้วก็อยากจะมีชีวิตอยู่อย่างเป็นสุขด้วยกัน บุคคลแสวงหาความสุขให้ตน แต่ไปเบียดเบียนผู้อื่น ด้วยไม้เป็นต้น เขาตายไปแล้วจะไม่ได้รับความสุขเลย

สัตว์ผู้เกิดมาแล้วก็อยากจะมีชีวิตอยู่อย่างเป็นสุขด้วยกัน บุคคลแสวงหาความสุขให้ตน แต่ไม่ไปเบียดเบียน ผู้อื่นด้วยไม้เป็นต้น เขาตายไปแล้วจะได้รับความสุข แน่นอน

๔. สักการสูตร

ว่าด้วยการสัมผัสสุขทุกข์

{๕๔} [๑๔] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงจากมหาชน ทรงได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ถึงภิกษุสงฆ์ก็ได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงจากมหาชน ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารเช่นเดียวกัน ส่วน พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกไม่ได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงจากมหาชน ไม่ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ครั้งนั้น พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกทนเห็นพระผู้มีพระภาคเจ้ากับภิกษุสงฆ์ ได้รับการสักการะไม่ได้ พบเห็นพวกภิกษุในป่าหริอในหมู่บ้านเป็นต้องด่าว่า เกรี้ยวกราด ค่อนขอดด้วยวาจาหยาบคายไม่เป็นสมบัติผู้ดี

Page 172

๒. มุจจลินทวรรค ๔. สักการสูตร

ครั้งนั้น ภิกษุเป็นจำนวนมากพากันเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคม นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบ ทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ปัจจุบันนี้พระผู้มีพระ ภาคเจ้าทรงได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงจากมหาชน ทรงได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ถึงภิกษุสงฆ์ก็ได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงจากมหาชน ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารเหมือนกัน ส่วนพวก อัญเดียรถีย์ปริพาชกไม่ได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงจาก มหาชน ไม่ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นทนเห็นพระผู้มี พระภาคเจ้ากับภิกษุสงฆ์ได้รับการสักการะไม่ได้ พบเห็นพวกภิกษุในป่าหรือ ในหมู่บ้านเป็นต้องด่าว่า เกรี้ยวกราด ค่อนขอดด้วยวาจาหยาบคายไม่เป็น สมบัติผู้ดี”ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

พวกเธอถูกสุขหรือทุกข์มากระทบทั้งในหมู่บ้าน ในป่า ไม่ต้องไปใสใจว่า ‘สุขทุกข์นั้นเกิดจากตน เกิดจาก คนอื่น’ ผัสสะทั้งหลายจะสัมผัสได้ก็เพราะอาศัยอุปธิ ก็เมื่อไม่มีอุปธิเสียแล้ว ผัสสะทั้งหลายจะสัมผัสได้อย่างไร

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พระอุทานนี้ทรงเปล่งแสดงถึงอานุภาพแห่งความเป็นผู้คงที่เมื่อถูกพวกอัญเดียรถีย์ด่าว่าเป็นต้น และเมื่อได้รับลาภสักการกจากมทาชนผู้เลื่อมใส (ขุ.อุ.อ. ๑๑๘)
  2. ๒อุปธิ ในที่นี้หมายถึงเบญจขันธ์ หรือขันธ์ ๕ (ขุ.อุ.อ. ๑๑๙) อนึ่ง คำว่า อุปธิ หมายถึงสภาวะ อันเป็นที่ตั้งที่ทรงไว้แห่งทุกข์ หรือสิ่งนุงนังระคนด้วยกิเลสและหอบทุกข์ไว้ มี ๔ อย่าง คือ เบญจขันธ์ กิเลส อภิสังขาร และกามคุณ ๕ (นัย วิ.อ. ๓/๒๗, ม.มู.อ. ๒/๗๘, ม.ม.อ. ๑๒๖, ม.อุ.อ. ๓๗,๒๑๙, สํ.ส.อ. ๓๑,๑๖๖, องฺ.ทุก.อ. ๕)
Page 173

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

๕. อุปาสกสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่มีเครื่องกังวลเป็นสุขในโลก

{๕๕} [๑๕] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล อุบาสกชาว บ้านอิจฉานังคละคนหนึ่งเดินทางมาถึงพระนครสาวัตถีโดยลำดับด้วยธุระบางอย่าง อุบาสกนั้นครั้นทำธุระในพระนครสาวัตถีเสร็จแล้วจึงเข้าไปเฝ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะอุบาสกนั้นว่า “ดูก่อนอุบาสก นานนักหนอท่านจึงจะได้แวะเวียนมายังที่นี่”อุบาสกนั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ประสงค์ จะเข้าเฝ้าพระองค์มานานแล้ว แต่ติดธุระบางอย่างจึงไม่สามารถมาเฝ้าได้”

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

ความสุขย่อมมีแก่ผู้ไม่มีกิเลสที่เป็นเหตุให้กังวล มีธรรมนับได้แล้ว เป็นพหูสูต ท่านจงดูคนที่มีกิเลสที่ เป็นเหตุให้กังวลเดือดร้อนอยู่ คนที่มีจิตใจผูกพันต่อกัน ย่อมเดือดร้อนรํ่าไป

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พระอุทานนี้ทรงเปล่งแสดงเนื้อความตามที่ทรงทราบว่า เมื่อพุทธุปบาทกาลและการเกิดเป็นมนุษย์ ซึ่งหาได้ยากมีอยู่ เหล่าสัตว์ก็ยังมีอันตรายต่อกุศลกรรมเพราะมัวยุ่งกับกิจการงานโดยเหตุที่ยังมี กิเลสที่เป็นเหตุให้กังวล (ขุ.อุ.อ. ๑๒๐)
  2. ๒มีธรรมนับได้แล้ว หมายถึงเป็นผู้นับจำนวนธรรมได้ด้วยการนับมรรค ๔ ผล ๔ เพราะความสำเร็จ กิจ ๑๖ อย่าง(ในอริยสัจ) คือเป็นผู้ทำกิจเสร็จแล้ว หรือสำเร็จเป็นพระอรหันต์ (ขุ.อุ.อ. ๑๒๑)
  3. ๓เป็นพหูสูต ในที่นี้หมายถึงเป็นพหูสูตด้วยการรู้แจ้งธรรม (ขุ.อุ.อ.๑๒๑)

End of ๔. สักการสูตร