arnon.worldSign in

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน · ชัจจันธวรรค

๙. อุปาติสูตร เล่ม ๒๕

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๔๕ (Royal Thai)9/10 in ชัจจันธวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน ชัจจันธวรรค อุปาติสูตร (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 44 · Chaloem Phrakiat Volume 25)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 288–289

Page 288

๖. ชัจจันธวรรค ๙. อุปาติธาวันติสูตร

เพิ่มพูนขึ้น เพราะไม่รู้ปฏิปทาสุดโต่งทั้งสองอย่างนี้

สมณพราหมณ์พวกหนึ่งจึงจมอยู่ บางพวกจึงแล่น

ลิ่วไป

สำหรับพระอริยบุคคลผู้รู้ถึงปฏิปทาสุดโต่งทั้งสอง

นั้นแล้ว มิได้ตกไปในปฏิปทานั้น และมิได้สำคัญไปตาม

ปฏิปทานั้น ย่อมไม่มีวัฏฏะเพื่อจะให้บัญญติได้ต่อไป

๙. อุปาติธาวันติสูตร

ว่าด้วยแมลงเม่าบินเข้ากองไฟ

{๑๔๕} [๕๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล เป็นคืนที่มืดมิด พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งกลางแจ้ง มีประทีปโคมไฟจุดไว้หลายดวงขณะนั้นแล มีแมลงเม่าจำนวนมากตกลงรอบ ๆ โคมไฟ ได้รับความทุกข์ถึงความพินาศย่อยยับไป พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ได้ทอดพระเนตรเห็น แมลงเม่าเหล่านั้นตกลงอย่างนั้นแล้วลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พวกหนึ่งจึงจมอยู่ หมายถึงจมปลักอยู่ในสังสารวัฏด้วยอำนาจกามสุขัลลิกานุโยค ความติดใจ เพลินอยู่ด้วยตัณหา ความยึดมั่นในสัสสตทิฏฐิ บางพวกจึงแล่นลิ่วไป หมายถึงคิดหาทางตัด สังสารวัฏโดยไม่ถูกต้องด้วยอำนาจอัตตกิลมถานุโยค ความติดใจเพลินอยู่ด้วยทิฎฐิ ความยึดมั่น ในอุจเฉททิฏฐิ (ขุ.อุ.อ. ๓๗๘)
Page 289

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

สมณพราหมณ์พวกหนึ่งไม่ถึงธรรมที่เป็นสาระ จึง

แล่นเลยไป เพิ่มพูนเครื่องผูกใหม่ ๆ ขึ้นเรื่อย ยึดติดอยู่

ในสิ่งที่ได้เห็นได้ยินมาเท่านั้น ยอมตกลงไปในหลุมถ่าน

เพลิงคือภพ ๓ เหมือนแมลงตกลงสู่เปลวไฟฉะนั้น

๑๐. อุปปัชชันติสูตร

ว่าด้วยแสงหิ่งห้อยกับแสงอาทิตย์

{๑๔๖} [๖๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์ เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกได้รับการเคารพนับถือ บูชา ยำเกรง ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัย เภสัชบริขารจากมหาชน ตลอดเวลาที่พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ยังไม่เสด็จอุบัติขึ้นในโลก แต่พอพระองค์เสด็จอุบัติขึ้นในโลกแล้ว พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกก็ไม่ได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรง ไม่ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารจากมหาชน

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ธรรมที่เป็นสาระ หมายถึงหมวดธรรมทั้ง ๕ คือ คืล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ และวิมุตติญาณทัสสนะ เพราะเป็นหมวดธรรมที่เป็นแก่นหรือหัวใจของธรรม (วิ.อ. ๑/๒๐๑. ขุ.อุ.อ ๓๘๑)
  2. ๒จึงแล่นเลยไป ในที่นี้หมายถึงมีทิฏฐิวิปัลลาส (ความเห็นคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง) คือยึดมั่น อุปาทานขันธ์ ๕ ว่าเที่ยง งาม เป็นสข และเป็นอัตตา เพราะไม่รู้ธรรมที่เป็นสาระนั้น (ขุ.อุ.อ. ๓๘๒)
  3. ๓เครื่องผูกใหม่ ๆ ในที่นี้หมายถึงตัณหาและทิฏฐิ (ขุ.อุ.อ. ๓๘๒)

End of ๙. อุปาติสูตร