arnon.worldSign in

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต · วรรคที่ ๔

๙. มลสูตร เล่ม ๒๕

Text layerBuddha’s wordsItems ๒๖๘ (Royal Thai)9/10 in วรรคที่ ๔4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต วรรคที่ ๔ มลสูตร (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 45 · Chaloem Phrakiat Volume 25)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 447–449

Page 447

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

พระโยคาวจรพึงตรึกถึงกุศลวิตก ๓ ประการ แต่

พึงกำจัดอกุศลวิตก ๓ ประการเสีย พระโยคาวจรนั้นจึง

จะทำให้มิจฉาวิตกและวิจารทั้งหลายสงบระงับได้ เหมือน

ฝนทำผงธุลีที่ฟุ้งขึ้นให้สงบได้ฉะนั้น พระโยคาวจรนั้น

มีใจสงบจากมิจฉาวิตกแล้วจึงได้บรรลุสันติบทคือนิพพาน

ในอัตภาพนี้ทีเดียว

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๙. อันตรามลสูตร

ว่าด้วยมลทินภายใน ๓ ประการ

{๒๖๘} [๘๘] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มลทินภายในที่เป็นอมิตรภายใน เป็นศัตรูภายใน เป็นผู้ฆ่าภายใน เป็นข้าศึกภายในนี้มี ๓ ประการ มลทินภายใน ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พระโยคาวจร ตามศัพท์แปลว่า พระผู้หยั่งลงสู่ความเพียร หมายถึงผู้ประกอบความเพียร หรือผู้เจริญภาวนา คือกำลังปฏิบัติสมถกัมมัฏฐานและวิปัสสนากัมมัฏฐาน เป็นศัพท์บัญญัติชั้นหลังเพื่อสื่อความให้ชัดในการแปลเท่านั้น ในพระบาลีไม่มีศัพท์นี้ ปรากฏในอรรถกถานี้ (ขุ.อิติ.อ. ๓๑๑)
Page 448

๑. โลภะ ความอยากได้และติดอยู่ในอารมณ์

๒. โทสะ ความประทุษร้าย

๓. โมหะ ความหลงไม่รู้จริง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มลทินภายในที่เป็นอมิตรภายใน เป็นศัตรูภายใน เป็นผู้ฆ่าภายใน เป็นข้าศึกภายในมี ๓ ประการนี้แล”ในพระสูตรนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์อย่างนี้ว่า

ความโลภก่อให้เกิดความพินาศ ทำจิตให้กำเริบ ผู้

คนส่วนใหญ่มักจะไม่รู้ว่าความโลภที่เกิดขึ้นภายในนั้น

เป็นภัย

คนโลภย่อมไม่รู้จักประโยชน์ ย่อมไม่เห็นธรรม

เมื่อใด ความโลภครอบงำนรชน เมื่อนั้น ย่อมมีแต่

ความมืดมน

บุคคลใดละความโลภได้เด็ดขาด ไม่ทะยานอยากใน

อารมณ์อันเป็นที่ตั้งแห่งความโลภ ความโลภย่อมละไป

จากบุคคลนั้น เหมือนหยาดน้ำกลิ้งตกจากใบบัว

ความโกรธก่อให้เกิดความพินาศ ทำจิตให้กำเริบ ผู้คน

ส่วนใหญ่มักจะไม่รู้ว่าความโกรธที่เกิดขึ้นภายในนั้นเป็นภัย

คนโกรธย่อมไม่รู้จักประโยชน์ ย่อมไม่เห็นธรรม

เมื่อใด ความโกรธครอบงำนรชน เมื่อนั้น ย่อมมีแต่

ความมืดมน

Page 449

บุคคลใดละความโกรธได้เด็ดขาด ไม่ขัดเคือง

ในอารมณ์อันเป็นที่ตั้งแห่งความขัดเคือง ความโกรธ

ยอมละไปจากบุคคลนั้น เหมือนผลตาลสุกหลุดจากขั้ว

ความหลงก่อให้เกิดความพินาศ ทำจิตให้กำเริบ ผู้คน

ส่วนใหญ่มักจะไม่รู้ว่าความหลงที่เกิดขึ้นภายในนั้นเป็นภัย

คนหลงย่อมไม่รู้จักประโยชน์ ย่อมไม่เห็นธรรม

เมื่อใด ความหลงครอบงำนรชน เมื่อนั้น ย่อมมีแต่

ความมืดมน

บุคคลใดละความหลงได้เด็ดขาด ไม่หลงในอารมณ์

อันเป็นที่ตั้งแห่งความหลง บุคคลนั้นย่อมกำจัดความ

หลงได้ทั้งหมดเหมือนดวงอาทิตย์อุทัยกำจัดความมืดให้

หมดไปได้ฉะนั้น

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๑๐. เทวทัตตสูตร

ว่าด้วยพระเทวทัตถูกอสัทธรรม ๓ ครอบงำ

{๒๖๙} [๘๙] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

End of ๙. มลสูตร