พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต · วรรคที่ ๔
๙. มลสูตร เล่ม ๒๕
Text layerBuddha’s wordsItems ๒๖๘ (Royal Thai)9/10 in วรรคที่ ๔4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต วรรคที่ ๔ มลสูตร (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 45 · Chaloem Phrakiat Volume 25)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 447–449
ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
พระโยคาวจรพึงตรึกถึงกุศลวิตก ๓ ประการ แต่
พึงกำจัดอกุศลวิตก ๓ ประการเสีย พระโยคาวจรนั้นจึง
จะทำให้มิจฉาวิตกและวิจารทั้งหลายสงบระงับได้ เหมือน
ฝนทำผงธุลีที่ฟุ้งขึ้นให้สงบได้ฉะนั้น พระโยคาวจรนั้น
มีใจสงบจากมิจฉาวิตกแล้วจึงได้บรรลุสันติบทคือนิพพาน
ในอัตภาพนี้ทีเดียว
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๙. อันตรามลสูตร
ว่าด้วยมลทินภายใน ๓ ประการ
{๒๖๘} [๘๘] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มลทินภายในที่เป็นอมิตรภายใน เป็นศัตรูภายใน เป็นผู้ฆ่าภายใน เป็นข้าศึกภายในนี้มี ๓ ประการ มลทินภายใน ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ
- ๑พระโยคาวจร ตามศัพท์แปลว่า พระผู้หยั่งลงสู่ความเพียร หมายถึงผู้ประกอบความเพียร หรือผู้เจริญภาวนา คือกำลังปฏิบัติสมถกัมมัฏฐานและวิปัสสนากัมมัฏฐาน เป็นศัพท์บัญญัติชั้นหลังเพื่อสื่อความให้ชัดในการแปลเท่านั้น ในพระบาลีไม่มีศัพท์นี้ ปรากฏในอรรถกถานี้ (ขุ.อิติ.อ. ๓๑๑)
๑. โลภะ ความอยากได้และติดอยู่ในอารมณ์
๒. โทสะ ความประทุษร้าย
๓. โมหะ ความหลงไม่รู้จริง
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มลทินภายในที่เป็นอมิตรภายใน เป็นศัตรูภายใน เป็นผู้ฆ่าภายใน เป็นข้าศึกภายในมี ๓ ประการนี้แล”ในพระสูตรนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์อย่างนี้ว่า
ความโลภก่อให้เกิดความพินาศ ทำจิตให้กำเริบ ผู้
คนส่วนใหญ่มักจะไม่รู้ว่าความโลภที่เกิดขึ้นภายในนั้น
เป็นภัย
คนโลภย่อมไม่รู้จักประโยชน์ ย่อมไม่เห็นธรรม
เมื่อใด ความโลภครอบงำนรชน เมื่อนั้น ย่อมมีแต่
ความมืดมน
บุคคลใดละความโลภได้เด็ดขาด ไม่ทะยานอยากใน
อารมณ์อันเป็นที่ตั้งแห่งความโลภ ความโลภย่อมละไป
จากบุคคลนั้น เหมือนหยาดน้ำกลิ้งตกจากใบบัว
ความโกรธก่อให้เกิดความพินาศ ทำจิตให้กำเริบ ผู้คน
ส่วนใหญ่มักจะไม่รู้ว่าความโกรธที่เกิดขึ้นภายในนั้นเป็นภัย
คนโกรธย่อมไม่รู้จักประโยชน์ ย่อมไม่เห็นธรรม
เมื่อใด ความโกรธครอบงำนรชน เมื่อนั้น ย่อมมีแต่
ความมืดมน
บุคคลใดละความโกรธได้เด็ดขาด ไม่ขัดเคือง
ในอารมณ์อันเป็นที่ตั้งแห่งความขัดเคือง ความโกรธ
ยอมละไปจากบุคคลนั้น เหมือนผลตาลสุกหลุดจากขั้ว
ความหลงก่อให้เกิดความพินาศ ทำจิตให้กำเริบ ผู้คน
ส่วนใหญ่มักจะไม่รู้ว่าความหลงที่เกิดขึ้นภายในนั้นเป็นภัย
คนหลงย่อมไม่รู้จักประโยชน์ ย่อมไม่เห็นธรรม
เมื่อใด ความหลงครอบงำนรชน เมื่อนั้น ย่อมมีแต่
ความมืดมน
บุคคลใดละความหลงได้เด็ดขาด ไม่หลงในอารมณ์
อันเป็นที่ตั้งแห่งความหลง บุคคลนั้นย่อมกำจัดความ
หลงได้ทั้งหมดเหมือนดวงอาทิตย์อุทัยกำจัดความมืดให้
หมดไปได้ฉะนั้น
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๑๐. เทวทัตตสูตร
ว่าด้วยพระเทวทัตถูกอสัทธรรม ๓ ครอบงำ
{๒๖๙} [๘๙] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
End of ๙. มลสูตร