๒. เทศนาสูตร เล่ม ๒๕

๒. ทุติยวรรค ๒. เทสนาสูตร

๒. เทสนาสูตร

ว่าด้วยธรรมเทศนา ๒ ประการ

{๒๑๗} [๓๙] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลายธรรมเทศนาของตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ว่าโดยเหตุผลมี ๒ ประการ คือ ธรรมเทศนาประการที่ ๑ ว่า ‘เธอทั้งหลายจงเห็นบาปโดยเป็นความชั่วร้าย’ ธรรมเทศนาประการที่ ๒ ว่า ‘เธอทั้งหลาย ครั้นเห็นบาปโดยเป็นความชั่วร้ายแล้ว จงเบื่อหน่ายคลายกำหนัดในบาปนั้น จงหลีกเสียให้พ้น’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเทศนา ของตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าโดยเหตุผลมี ๒ ประการนี้แลในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

เธอจงดูเทศนาโดยเหตุผลของตถาคตอรหันตสัมมา

สัมพุทธเจ้าผู้ทรงอนุเคราะห์สัตว์ทุกหมู่เหล่า พระองค

์ทรงประกาศธรรม ๒ ประการไว้แล้ว

เธอทั้งหลายผู้ฉลาดจงพิจารณาเห็นบาป จงคลาย

ความยินดีในบาปนั้น เธอทั้งหลายผู้มีใจคลายความยินดี

ในบาปนั้นแล้ว ก็จักทำที่สุดทุกข์ได้

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวมานี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

๓. วิชชาสูตร

ว่าด้วยกุศลธรรมมีปัญญาเป็นประธาน

{๒๑๘} [๔๐] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อวิชชาเป็นประธานในการให้อกุศลธรรมถึงพร้อม อหิริกะและอโนตตัปปะ (ความไม่ละอายและความไม่สะดุ้งกลัวบาป) เป็นส่วนประกอบ ส่วนวิชชาเป็นประธานในการให้กุศลธรรมถึงพร้อม หิริและโอตตัปปะเป็นส่วนประกอบ”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ทุคติภูมิในโลกนี้และในโลกหน้าทั้งหมดมีอวิชชาเป็น

รากเหง้า เกิดขึ้นเพราะความปรารถนาและความโลภ

ก็เพราะบุคคลมีความปรารถนาอันชั่วช้า ปราศจาก

หิริโอตตัปปะ ไม่มีจิตเอื้อเฟื้อ ฉะนั้นเขาจะต้องประสบ

กับความชั่วช้า ไปอบายภูมิเพราะผลแห่งความชั่วช้านั้น

เพราะเหตุนั้น ภิกษุพึงสลัดความปรารถนา ความ

โลภ และอวิชชาเสีย ทำวิชชาให้เกิดขึ้น ละทุคติทั้งปวง

ให้ได้

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาอย่างนี้