๓. มักขสูตร เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

๒. โกธปริญญาสูตร

ว่าด้วยการกำหนดรู้โกธะแล้วละได้จึงพ้นทุกข์

{๑๙๐} [๑๒] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โยคาวจรผู้ยังไม่รู้แจ้งเห็นจริงถึงโกธะ ยังไม่ กำหนดรู้โกธะได้ ยังมีความยินดีพอใจในโกธะนั้น ยังละโกธะะไม่ได้ ก็ย่อมไม่สามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนโยคาวจรผู้รู้แจ้งเห็นจริงถึงโกธะกำหนดรู้โกธะ ปราศจากความยินดีพอใจในโกธะนั้นละโกธะได้แล้ว ย่อมสามารถที่จะสิ้นทุกขได้”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ผู้ที่เห็นแจ้งรู้เท่าทันโกธะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์

ผู้โกรธต้องถึงทุคติ ย่อมละโกธะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว

ย่อมไม่หวนกลับมายังโลกนี้อีกตลอดกาล

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๓. มักขปริญญาสูตร

ว่าด้วยการกำหนดรู้มักขะแล้วละได้จึงพ้นทุกข์

{๑๙๑} [๑๓] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

๒. ทุติยวรรค ๔. อวิชชานีวรณสูตร

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โยคาวจรผู้ยังไม่รู้แจ้งเห็นจริงถึงมักขะ ยังไม่ กำหนดรู้มักขะได้ ยังมีความยินดีพอใจในมักขะนั้น ยังละมักขะไม่ได้ ก็ย่อมไม่สามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนโยคาวจรผู้รู้แจ้งเห็นจริงถึงมักขะกำหนดรู้มักขะ ปราศจากความยินดีพอใจในมักขะนั้น ละมักขะได้แล้ว ย่อมสามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ผู้ที่เห็นแจ้งเท่าทันมักขะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์

ผู้ลบหลู่ต้องถึงทุคติ ย่อมละมักขะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว

ย่อมไม่หวนกลับมาทั้งโลกนี้อีกตลอดกาล

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนี้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๔. อวิชชานีวรณสูตร

ว่าด้วยนิวรณ์คืออวิชชา

{๑๙๒} [๑๔] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นนิวรณ์อื่นแม้สักอย่างเดียวที่ จะเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์ที่ถูกนิวรณ์นี้ครอบงำแล้วต้องเวียนว่ายตายเกิดไม่มี ที่สิ้นสุด เหมือนนิวรณ์คืออวิชชานี้เลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหล่าสัตว์ที่ ถูกอวิชชานิวรณ์ครอบงำแล้วต้องเวียนว่ายตายเกิดไปตลอดกาลนาน”