พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ เอกนิบาต · วรรคที่ ๑
๑. โลภสูตร เล่ม ๒๕
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๗๙ (Royal Thai)1/10 in วรรคที่ ๑4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ เอกนิบาต วรรคที่ ๑ โลภสูตร (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 45 · Chaloem Phrakiat Volume 25)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 330–331
พระบาลีสุตตันปิฎก
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระะภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น
๑. เอกกนิบาต
๑. ปฐมวรรค
๑. โลภสูตร
ว่าด้วยการละโลภะได้เป็นพระอนาคามี
{๑๗๙} [๑] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งเสียได้ เราขอรับรองว่าพวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน อกุศลธรรมอย่างหนึ่งนั้นคืออะไร คือ พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งคือโลภะเสียได้ เราขอรับรองว่าพวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน”
- ๑อิติวุตตกะ แปลว่า เนื้อความที่ตรัสไว้ดังนี้ หมายถึงหมวดหมู่พระสูตรที่มีคำขึ้นต้นด้วยคำบาลีว่า ‘‘วุตฺตํ เหตํ ภควตา : ความจริง พระสูตรนี้ผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้ว” ซึ่งเป็นคำอ้างอิงที่ท่านพระอานนทเถระกล่าวไว้ในคราวมหาสังคายนาครั้งที่ ๑ โดยมิได้ปรารภบุคคล สถานที่ เวลา หรือเหตุการณ์อื่นใดที่เกี่ยวข้องเป็นเหตุให้ตรัสพระสูตร มีจํานวน ๑๑๒ สูตร จัดเป็น นิบาต คือ กลุ่มพระสูตรที่แบ่งตามจำนวนหัวข้อธรรม ได้ ๔ นิบาต โดย ๓ นิบาตแรกจัดแบ่งเป็น วรรค มาก
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ
ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
ผู้ที่เห็นแจ้งรู้เท่าทันโลภะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์
ผู้ละโมบต้องถึงทุคติ ย่อมละโลภะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว
ย่อมไม่หวนกลับมายังโลกนี้อีกตลอดกาล
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๒. โทสสูตร
ว่าด้วยการละโทสะได้เป็นพระอนาคามี
{๑๘๐} [๒] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
- บ้าง น้อยบ้าง ดังนี้ (๑) เอกกนิบาต มี ๓ วรรค ๒๗ สูตร (๒) ทุกนิบาต มี ๒ วรรค ๒๒ สูตร (๓) ติกนิบาต มี ๕ วรรค ๕๐ สูตร ส่วนนิบาตที่ ๔ คือ จตุกกนิบาต มี ๑๓ สูตร จึงไม่จัดเป็นวรรคทุกพระสูตรในอิติวุตตกะนี้มีรูปแบบการดำเนินเนี้อหาเป็นลักษณะเดียวกัน คือ เริ่มต้น (นิทานวจนะ) ด้วยการยกเอาพระพุทธพจน์ประเภทเวยยากรณะ (ความร้อยแก้ว) มากล่าวอ้างอิง แล้วกล่าวสรุปข้อความ (นิคมวจนะ) ด้วยพระพุทธพจน์ประเภทคาถา (ความร้อยกรอง) ซึ่งใช้คำเชื่อมว่า “เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ : ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัส เนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์อย่างนี้ว่า” มีลักษณะนี้ไปทุกสูตร อิติวุตตกะจัด เป็นองค์ที่ ๖ ในนวังคสัตถุศาสน์ (คำสอนของพระศาสดามีองค์ ๙) จัดเป็นคัมภีร์ที่ ๔ ในบรรดา ๑๕ คัมภีร์ของขุททกนิกายและจัดอยู่ในเล่มที่ ๒๕ ในบรรดาพระไตรปิฎก ๔๕ เล่ม
- ๑ผู้ที่เห็นแจ้ง ในที่นี้หมายถึงผู้พิจารณาเห็นอุปาทานขันธ์ ๕ โดยอาการต่าง ๆ มีอาการไม่เที่ยงเป็นต้น รู้เท่าทัน หมายถึงรู้ด้วยเหตุด้วยปัญญาที่กำหนดรู้ทันตามอาการเหล่านี้คือ ตามสภาวะเหตุเกิด ความดับ ข้อดี ข้อเสีย วิธีสลัดออก (ขุ.อิติ.อ. ๔๙)
End of ๑. โลภสูตร