arnon.worldSign in

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ · ปิฐวรรค

๑๖. สิริมาวิมาน เล่ม ๒๖

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๖ (Royal Thai)16/17 in ปิฐวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

_______

๑๖. สิริมาวิมาน

๑๖. สิริมาวิมาน

ว่าด้วยวิมานที่เกิดขึ้นแก่นางสิริมา

(พระวังคีสะประสงค์จะให้นางสิริมา เทพธิดาประกาศบุญกรรมที่นางได้ทำไว้ใน ครั้งก่อนจึงถามนางด้วยคาถาเหล่านี้ว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ ปิฐวรรค สิริมาวิมาน (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 48 · Chaloem Phrakiat Volume 26)

บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 26, pp. 21–23 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 26, pp. 23–26

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยุตฺตา จ เต ปรมอลงฺกตา หยา

อโธมุขา อฆสิคมา พลี ชวา

อภินิมฺมิตา ปญฺจรถาสตา จ เต

อเนฺวนฺติ ตํ สารถิโจทิตา หยา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ม้าสำหรับเทียมรถของเธอ ตกแต่งด้วยเครื่องประดับชั้นดีเยี่ยม

มีพลัง แคล่วคล่องว่องไว เหาะทะยานลงไป

รถเทียมม้า ๕๐๐ คัน ที่บุญกุศลเนรมิตเพื่อเธอ

และม้าเหล่านั้นเหมือนถูกนายสารถีกระตุ้นเตือน

ย่อมแล่นตามเธอไป

Footnotes (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. 1นางสิริมา เดิมเป็นหญิงโสเภณี ได้ฟังธรรมจากพระพุทธเจ้าได้บรรลุโสดาบันจึงเลิกอาชีพโสเภณี ได้ตั้ง สลากภัตร ๘ ที่ ถวายสงฆ์ทุกวัน ต่อมานางป่วยหนักเสียชีวิตแต่ยังสาว ได้ไปเกิดเป็นเทพธิดาอยู่ในวิมาน นี้ (ขุ.วิ.อ. ๑๓๗/๘๑)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

สา ติฏฺฐสิ รถวเร อลงฺกตา

โอภาสยํ ชลมิว โชติปาวโก

ปุจฺฉามิ ตํ วรตนุ (๑) อโนมทสฺสเน

กสฺมา นุ กายา อนธิวรํ อุปาคมิ.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1ม. วรจารุ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เธอประดับองค์ สถิตบนรถอันเลอเลิศ

เปล่งรัศมีสว่างรุ่งเรืองอยู่ประดุจดวงไฟอันโชติช่วง

เทพธิดาผู้มีรูปงาม น่าชม มองแล้วไม่เบื่อ อาตมาขอถามว่า

“เธอมาจากเทพหมู่ไหนหนอจึงเข้ามาเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ซึ่งหาใครเลิศยิ่งกว่าไม่ได้แล้ว

(สิริมาเทพธิดานั้นตอบพระเถระว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

กามคฺคปตฺตานํ ยมาหุ อนุตฺตรา (๑)

นิมฺมาย นิมฺมาย รมนฺติ เทวตา

ตสฺมา กายา อจฺฉรา กามวณฺณินี

อิธาคตา อนธิวรํ นมสฺสิตุํ.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1ฉ.ม. ยมาหุนุตฺตรํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ถัดลงมาจากหมู่ปรนิมมิตวสวัตดีเทพ ผู้ถึงความเป็นเลิศ

ด้วยกามคุณ ที่บัณฑิตกล่าวชมว่ายอดเยี่ยมนั้น

มีนิมมานรดีเทพซึ่งเนรมิตสมบัติได้เองแล้วชื่นชมอยู่

ดิฉันเป็นนางอัปสรจากหมู่นิมมานรดีเทพนั้น ซึ่งมีรูปร่างน่าพึงใจ

ประสงค์จะนมัสการพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ซึ่งหาใครเลิศยิ่งกว่ามิได้ จึงมาสู่มนุษยโลกนี้

(พระเถระถามว่า)

Footnotes (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. 1เป็นชื่อของหมู่เทพในสวรรค์ชั้นที่ ๖ (สวรรค์มี ๖ ชั้น คือ จาตุมหาราชิกา ดาวดึงส์ ยามา ดุสิต นิมมานรดี ปรนิมมิตวสวัตดี) เมื่อต้องการอะไรจะให้เทพชั้นที่ ๕ นิรมิตให้ (ขุ.วิ.อ. ๑๓๙/๘๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

กึ ตฺวํ ปุเร สุจริตมาจรีธ (๑)

เกนาสิ (๒) ตฺวํ อมิตยสา สุเขธิตา

อิทฺธี จ เต อนธิวรา วิหงฺคมา

วณฺโณ จ เต ทส ทิสา วิโรจติ.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1อิ. สุจริตํ อจาริธ
  2. 2ฉ.ม. เกนจฺฉสิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ชาติก่อนแต่จะมาเป็นเทพธิดานี้

เธอได้ประพฤติสุจริตกรรมอะไรไว้

เพราะบุญอะไรเธอจึงมีบริวารยศอยู่มากมาย เปี่ยมไปด้วยความสุข

อนึ่ง เธอมีฤทธิ์ที่หาฤทธิ์ใดเทียมเท่ามิได้

เหาะไปในอากาศได้ ทั้งมีรัศมีกายสว่างไสวไปทั่วสิบทิศ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทเวหิ ตฺวํ ปริวุตสกฺกตา (๑) จสิ

กุโต จุตา สุคติคตาสิ เทวเต

กสฺส วา ตฺวํ วจนกรานุสาสนึ

อาจิกฺข เม ตฺวํ ยทิ พุทฺธสาวิกาติ.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1ฉ.ม. ปริวุตา สกฺกตา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เทพธิดา อนึ่ง เธอมีมวลเทพห้อมล้อม สักการะ

เธอจุติมาจากคติ ไหนจึงมาถึงสุคติภพนี้

หรือว่าเธอได้ทำตามคำสอนของพระศาสดาพระองค์ไหน

หากเธอเป็นสาวิกาของพระพุทธเจ้าจริง ขอจงบอกอาตมาเถิด

(สิริมาเทพธิดาตอบว่า)

Footnotes (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. 1คติ (ภพที่สัตว์ไปเกิด) ๕ คือ นรก กำเนิดดิรัจฉาน เปรต มนุษย์ และสวรรค์
บาลี (มหาจุฬาฯ)

นคนฺตเร นครวเร สุมาปิเต

ปริจาริกา ราชวรสฺส สิริมโต

นจฺเจ คีเต ปรมสุสิกฺขิตา อหุํ

สิริมาติ มํ ราชคเห อเวทึสุ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ดิฉันเป็นพระสนมของพระราชาผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ

มีพระสิริ อยู่ในพระนครซึ่งสถาปนาไว้เป็นอย่างดีท่ามกลางขุนเขา

มีความชำนาญอย่างยิ่งในการฟ้อนรำ ขับร้อง

ชาวเมืองราชคฤห์ได้พากันเรียกขานดิฉันว่า สิริมา

Footnotes (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. 1พระเจ้าพิมพิสาร ผู้ครองกรุงราชคฤห์ (ขุ.วิ.อ. ๑๔๒/๙๐)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

พุทฺโธ จ เม อิสินิสโภ วินายโก

อเทสยี สมุทยทุกฺขนิจฺจตํ

อสงฺขตํ ทุกฺขนิโรธสสฺสตํ

มคฺคญฺจิมํ อกุฏิลํ อญฺชสํ สิวํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระพุทธเจ้าทรงองอาจกว่าหมู่ผู้เป็นฤษี ทรงแนะนำเวไนยสัตว์

ได้ทรงแสดงทุกขสัจและสมุทัยสัจว่าเป็นสภาวะที่ไม่เที่ยง

ทรงแสดงทุกขนิโรธสัจซึ่งปราศจากปัจจัยปรุงแต่งว่าเป็นสภาวะคงที่

และทรงแสดงมรรคสัจนี้ซึ่งเป็นทางไม่อ้อมค้อม

เป็นทางตรง และเป็นทางปลอดโปร่งแก่ดิฉัน

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สุตฺวานหํ อมตปทํ อสงฺขตํ

ตถาคตสฺส อนธิวรสฺส สาสนํ

สีเลสฺวาหํ ปรมสุสํวุตา อหุํ

ธมฺเม ฐิตา นรวรพุทฺธเทสิเต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ดิฉันครั้นฟังธรรมอันเป็นทางไม่ตาย ปราศจากปัจจัยปรุงแต่ง

เป็นคำสอนของพระตถาคตเจ้าผู้หาใครเลิศยิ่งกว่ามิได้

สำรวมในศีลทั้งหลายอย่างเคร่งครัดเป็นอันดี

มั่นอยู่ในธรรมที่พระพุทธเจ้าผู้เลิศกว่านรชนทรงแสดงไว้แล้ว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ญตฺวานหํ วิรชํ ปทํ อสงฺขตํ

ตถาคเตน อนธิวเรน เทสิตํ

ตตฺเถวหํ สมถสมาธิมาผุสึ

สาเยว เม ปรมนิยามตา อหุ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ครั้นรู้ทางที่ปราศจากกิเลสประดุจธุลีซึ่งปราศจากปัจจัยปรุงแต่ง

อันพระตถาคตเจ้าผู้หาใครเลิศยิ่งกว่ามิได้ทรงแสดงไว้แล้ว

ได้สัมผัสสมถสมาธิ ในอัตภาพนั้นเอง

การได้สัมผัสสมถสมาธินั้นแหละ

เป็นภาวะแน่นอนอย่างยิ่งสำหรับดิฉัน

Footnotes (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. 1สมถสมาธิ คือ โลกุตตรสมาธิที่ตัดกิเลสได้เด็ดขาด (ขุ.วิ.อ. ๑๔๕/๙๒)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

ลทฺธานหํ อมตวรํ วิเสสนํ

เอกํสิกา อภิสมเย วิเสสยิ (๑)

อสํสยา พหุชนปูชิตา อหํ

ขิฑฺฑํ (๒) รตึ ปจฺจนุโภมนปฺปกํ.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1ฉ.ม. วิเสสิย
  2. 2ฉ.ม. ขิฑฺฑา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ดิฉันได้อมตธรรมอันประเสริฐ ที่ทำให้ต่างจากปุถุชน

มีความเชื่อมั่น บรรลุคุณวิเศษเพราะรู้แจ้ง แล้ว

หมดความลังเลสงสัย ได้รับการบูชาจากคนจำนวนมาก

ความยินดีไม่น้อย

Footnotes (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. 1เชื่อมั่นในพระรัตนตรัย (ขุ.วิ.อ. ๑๔๖/๙๒)
  2. 2รู้แจ้งอริยสัจ (ขุ.วิ.อ. ๑๔๖/๙๒)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอวํ อหํ อมตทสมฺหิ (๑) เทวตา

ตถาคตสฺส อนธิวรสฺส สาวิกา

ธมฺมทฺทสา ปฐมผเล ปติฏฺฐิตา

โสตาปนฺนา น จ ปน มตฺถิ ทุคฺคติ.

Footnotes (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. 1ม. อมตรสมฺหิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ตามที่กราบเรียนมานี้ ดิฉันจึงเป็นเทพธิดาผู้เห็นอมตธรรม

เป็นสาวิกาของพระตถาคตเจ้าผู้หาใครเลิศยิ่งกว่ามิได้

ได้เห็นธรรม ดำรงอยู่ในโสดาปัตติผล เป็นโสดาบันบุคคล

ทุคติเป็นอันไม่มีแก่ดิฉันอีกแล้ว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สา วนฺทิตุํ อนธิวรํ อุปาคมึ

ปาสาทิเก กุสลรเต จ ภิกฺขโว

นมสฺสิตุํ สมณสมาคมํ สิวํ

สคารวา สิริมโต ธมฺมราชิโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ดิฉันนั้นมาหมายจะถวายอภิวาท

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้หาใครเลิศยิ่งกว่ามิได้

หมายจะนมัสการบรรดาภิกษุผู้น่าเลื่อมใส ซึ่งยินดีในกุศลธรรม

และหมายจะเข้าไปนั่งใกล้สมาคมของสมณะที่ปลอดภัย

ดิฉันมีความเคารพพระธรรมราชา

คือ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ทรงสิริ

Footnotes (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. 1นิพพาน (ขุ.วิ.อ. ๑๔๘/๙๓)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

ทิสฺวา มุนึ มุทิตมนมฺหิ ปีณิตา

ตถาคตํ นรวรทมฺมสารถึ

ตณฺหจฺฉิทํ กุสลรตํ วินายกํ

วนฺทามหํ ปรมหิตานุกมฺปกนฺติ.

สิริมาวิมานํ โสฬสมํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ครั้นได้เห็นพระจอมมุนีแล้ว

ดิฉันก็มีใจเบิกบาน เอิบอิ่ม

จึงขอถวายอภิวาทพระองค์ผู้เป็นพระตถาคตเลิศกว่านรชน

ฝึกคนที่ควรฝึก ทรงตัดตัณหาได้ ทรงยินดีในกุศลธรรม

ทรงแนะนำเวไนยสัตว์ให้ข้ามพ้นจากทุกข์ได้

ทรงช่วยเหลือสัตว์โลกด้วยความเกื้อกูลอย่างยิ่ง

สิริมาวิมานที่ ๑๖ จบ

End of ๑๖. สิริมาวิมาน