สิกขาบทวิภังค์ เล่ม ๑

โย ปนาติ : โย ยาทิโส ฯเปฯ ภิกฺขูติ : ฯเปฯ อยํ อิมสฺมึ อตฺเถ อธิปฺเปโต ‘ภิกฺขู’ติ. สญฺจริตฺตํ สมาปชฺเชยฺยาติ : อิตฺถิยา วา ปหิโต ปุริสสฺส สนฺติเก คจฺฉติ, ปุริเสน วา ปหิโต อิตฺถิยา สนฺติเก คจฺฉติ.

อิตฺถิยา วา ปุริสมตินฺติ : ปุริสสฺส มตึ อิตฺถิยา วา อาโรเจติ.

ปุริสสฺส วา อิตฺถิมตินฺติ : อิตฺถิยา มตึ ปุริสสฺส วา อาโรเจติ.

ชายตฺตเน วาติ : ชายา ภวิสฺสสิ. ชารตฺตเน วาติ : ชารี ภวิสฺสสิ.

อนฺตมโส ตงฺขณิกายปีติ : มุหุตฺติกา ภวิสฺสสิ.

สํฆาทิเสโสติ : ฯเปฯ เตนปิ วุจฺจติ “สํฆาทิเสโส”ติ.

คำว่า อนึ่ง... ใด คือ ผู้ใด ผู้เช่นใด ฯลฯ นี้พระผู้มีพระภาคตรัสว่า อนึ่ง...ใด

คำว่า ภิกษุ มีอธิบายว่า ที่ชื่อว่าภิกษุ เพราะเป็นผู้ขอ ฯลฯ นี้ที่พระผู้มีพระ ภาคทรงประสงค์เอาว่า ภิกษุ ในความหมายนี้คำว่า ทำหน้าที่ชักสื่อ ความว่า ไปหาฝ่ายชายตามที่หญิงขอร้อง หรือไปหา ฝ่ายหญิงตามที่ชายขอร้อง

คำว่า บอกความประสงค์ของชายแก่หญิงก็ดี คือ แจ้งความปรารถนาของ ชายแก่หญิง

คำว่า บอกความประสงค์ของหญิงแก่ชายก็ดี คือ แจ้งความปรารถนาของ หญิงแก่ชาย

คำว่า เพื่อให้เป็นภรรยา คือ บอกว่า เธอจักเป็นภรรยา

คำว่า เพื่อให้เป็นชู้รัก คือ บอกว่า เธอจักเป็นชู้รัก

คำว่า โดยที่สุดแม้เพื่อให้อยู่ร่วมกันชั่วคราว คือ บอกว่า เธอจักเป็นภรรยา ชั่วคราว

คำว่า เป็นสังฆาทิเสส ความว่า สำหรับอาบัตินั้น สงฆ์เท่านั้นให้ปริวาส ฯลฯ เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคจึงตรัสเรียกว่า “เป็นสังฆาทิเสส”