พระสารีบุตรเข้าเฝ้าทูลถามข้อปฏิบัติ เล่ม ๕

๖. ว่าด้วยวัตถุ ๑๘ ประการ

[๔๖๘] ครั้งนั้นแล พวกภิกษุชาวพระนครโกสัมพีเก็บงำเสนาสนะ ถือบาตรจีวรแล้วพากันเดินทางไปพระนครสาวัตถี

{๒๕๒} ท่านพระสารีบุตรได้สดับข่าวว่า “พวกภิกษุชาวพระนครโกสัมพีผู้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์เหล่านั้นกำลังเดินทางมาพระนครสาวัตถี” จึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้ว ได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่งเฝ้าอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง

ท่านพระสารีบุตรนั่งเรียบร้อยแล้วได้ทูลถามข้อปฏิบัติกะพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “พระพุทธเจ้าข้า ได้ข่าวมาว่าพวกภิกษุชาวพระนครโกสัมพีผู้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์เหล่านั้น กำลังเดินทางมาพระนครสาวัตถี ข้าพระองค์จะปฏิบัติในภิกษุเหล่านั้นอย่างไร พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “สารีบุตร ถ้าเช่นนั้น เธอจงดำรงอยู่ตามธรรม”

ข้าพระพุทธเจ้าจะพึงทราบธรรมหรืออธรรมอย่างไร พระพุทธเจ้าข้า”

เหตุให้รู้ว่าเป็นอธรรมวาที ๑๘ ประการ

“สารีบุตร อธรรมวาทีภิกษุ เธอจะพึงรู้ได้ด้วยเหตุ ๑๘ ประการ คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

๑. แสดงสิ่งที่ไม่เป็นธรรมว่า เป็นธรรม

๒. แสดงสิ่งที่เป็นธรรมว่า ไม่เป็นธรรม

๓. แสดงสิ่งที่ไม่เป็นวินัยว่า เป็นวินัย

๔. แสดงสิ่งที่เป็นวินัยว่า ไม่เป็นวินัย

๕. แสดงสิ่งที่ตถาคตมิได้ภาษิตไว้ มิได้กล่าวไว้ว่า ‘พระตถาคตทรงภาษิตไว้ ตรัสไว้’๖. แสดงสิ่งที่ตถาคตภาษิตไว้ กล่าวไว้ว่า ‘พระตถาคตมิได้ทรงภาษิตไว้ มิได้ตรัสไว้’๗. แสดงมารยาทที่ตถาคตมิได้ประพฤติมาว่า ‘พระตถาคตทรงประพฤติมาแล้ว’๘. แสดงมารยาทที่ตถาคตประพฤติมาแล้วว่า ‘พระตถาคตมิได้ทรงประพฤติมา’๙. แสดงสิ่งที่ตถาคตมิได้บัญญัติไว้ว่า ‘พระตถาคตทรงบัญญัติไว้’

๑๐. แสดงสิ่งที่ตถาคตบัญญัติไว้แล้วว่า ‘พระตถาคตมิได้ทรงบัญญัติไว้’

๑๑. แสดงสิ่งที่มิใช่อาบัติว่าเป็นอาบัติ

๑๒. แสดงอาบัติว่าเป็นสิ่งมิใช่อาบัติ

๑๓. แสดงอาบัติเบาว่าเป็นอาบัติหนัก

๑๔. แสดงอาบัติหนักว่าเป็นอาบัติเบา

๑๕. แสดงอาบัติมีส่วนเหลือว่าเป็นอาบัติหาส่วนเหลือมิได้

๑๖. แสดงอาบัติหาส่วนเหลือมิได้ว่าเป็นอาบัติมีส่วนเหลือ

๑๗. แสดงอาบัติชั่วหยาบว่าเป็นอาบัติไม่ชั่วหยาบ

๑๘. แสดงอาบัติไม่ชั่วหยาบว่าเป็นอาบัติชั่วหยาบ

สารีบุตร อธรรมวาทีภิกษุ พึงทราบด้วยเหตุ ๑๘ ประการนี้แล”

เหตุให้รู้ว่าเป็นธรรมวาที ๑๘ ประการ

“สารีบุตร ก็แลธรรมวาทีภิกษุ เธอจะพึงรู้ได้ด้วยเหตุ ๑๘ ประการ คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

๑. แสดงสิ่งที่ไม่เป็นธรรมว่า ไม่เป็นธรรม

๒. แสดงสิ่งที่เป็นธรรมว่า เป็นธรรม

๓. แสดงสิ่งที่ไม่เป็นวินัยว่า ไม่เป็นวินัย

๔. แสดงสิ่งที่เป็นวินัยว่า เป็นวินัย

๕. แสดงสิ่งที่ตถาคตมิได้ภาษิตไว้ มิได้กล่าวไว้ว่า ‘พระตถาคตมิได้ทรงภาษิตไว้ มิได้ตรัสไว้”๖. แสดงสิ่งที่ตถาคตภาษิตไว้ กล่าวไว้ว่า ‘พระตถาคตทรงภาษิตไว้ ตรัสไว้’๗. แสดงมารยาทที่ตถาคตมิได้ประพฤติมาว่า ‘พระตถาคตมิได้ทรงประพฤติมา’๘. แสดงมารยาทที่ตถาคตประพฤติมาแล้วว่า ‘พระตถาคตทรงประพฤติมาแล้ว’๙. แสดงสิ่งที่ตถาคตมิได้บัญญัติไว้ว่า ‘พระตถาคตมิได้ทรงบัญญัติไว้’

๑๐. แสดงสิ่งที่ตถาคตบัญญัติไว้แล้วว่า ‘พระตถาคตทรงบัญญัติไว้แล้ว’

๑๑. แสดงสิ่งที่มิใช่อาบัติว่าเป็นสิ่งมิใช่อาบัติ

๑๒. แสดงอาบัติว่าเป็นอาบัติ

๑๓. แสดงอาบัติเบาว่าเป็นอาบัติเบา

๑๔. แสดงอาบัติหนักว่าเป็นอาบัติหนัก

๑๕. แสดงอาบัติมีส่วนเหลือว่าเป็นอาบัติมีส่วนเหลือ

๑๖. แสดงอาบัติหาส่วนเหลือมิได้ว่าเป็นอาบัติหาส่วนเหลือมิได้

๑๗. แสดงอาบัติชั่วหยาบว่าเป็นอาบัติชั่วหยาบ

๑๘. แสดงอาบัติไม่ชั่วหยาบว่าเป็นอาบัติไม่ชั่วหยาบ

สารีบุตร ธรรมวาทีภิกษุ เธอพึงรู้ได้ด้วยเหตุ ๑๘ ประการนี้แล”

พระเถระผู้ใหญ่เข้าเฝ้าทูลถามข้อปฏิบัติ

{๒๕๓} [๔๖๙] ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้สดับข่าว ...

ท่านพระมหากัสสปะได้สดับข่าว ...

ท่านพระมหากัจจานะได้สดับข่าว ...

ท่านพระมหาโกฏฐิตะได้สดับข่าว ...

ท่านพระมหากัปปินะได้สดับข่าว ...

ท่านพระมหาจุนทะได้สดับข่าว ...

ท่านพระอนุรุทธะได้สดับข่าว ...

ท่านพระเรวตะได้สดับข่าว ...

ท่านพระอุบาลีได้สดับข่าว ...

ท่านพระอานนท์ได้สดับข่าว ...

ท่านพระราหุลได้สดับข่าวว่า “ภิกษุชาวพระนครโกสัมพีผู้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์เหล่านั้น กำลังเดินทางมาพระนครสาวัตถี” จึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่งเฝ้าอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งแล้วได้ทูลถามข้อปฏิบัติกะพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “พระพุทธเจ้าข้า ได้ข่าวมาว่าภิกษุชาวพระนครโกสัมพีผู้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์เหล่านั้น กำลังเดินทางมาพระนครสาวัตถี ข้าพระองค์จะพึงปฏิบัติในภิกษุเหล่านั้นอย่างไร พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ราหุล ถ้าเช่นนั้น เธอจงดำรงอยู่ตามธรรม”“ข้าพระองค์จะพึงทราบธรรมหรืออธรรมอย่างไร พระพุทธเจ้าข้า”