พระปิลินทวัจฉเถระอาพาธเป็นโรคลม เล่ม ๕

สมัยนั้น กล้องสูดควันยังไม่มีฝาปิด สัตว์เล็ก ๆ เข้าไปได้ ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตฝาปิด”

สมัยนั้น ภิกษุทั้งหลายเก็บรักษากล้องสูดควันด้วยมือ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตถุงกล้องสูดควัน”

กล้องสูดควันเหล่านั้นอยู่รวมกันจึงกระทบกัน ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตถุงคู่”

สายสะพายไม่มี ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตเชือกผูกเป็นสายสะพาย”

พระปิลินทวัจฉเถระอาพาธเป็นโรคลม

{๓๙} [๒๖๗] ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระปิลินทวัจฉะอาพาธเป็นโรคลม พวกแพทย์ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ต้องหุงน้ำมันถวาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตน้ำมันหุง”

ในน้ำมันหุงนั้นแล แพทย์ต้องเจือนํ้าเมาลงไปด้วย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้เจือน้ำเมาลงในน้ำมันหุงได้”

สมัยต่อมา พวกภิกษุฉัพพัคคีย์หุงนํ้ามันเจือนํ้าเมาลงไปเกินขนาด ดื่มนํ้ามันนั้นแล้วเมา ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสห้ามว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงดื่มน้ำมันที่เจือนํ้าเมาลงไปเกินขนาด รูปใดดื่ม พึงปรับอาบัติตามธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ดื่มน้ำมันเจือน้ำเมาชนิดที่ไม่ปรากฏสี กลิ่นและรสของนํ้าเมาในน้ำมันหุง”

สมัยต่อมา น้ำมันที่พวกภิกษุหุงเจือนํ้าเมาลงไปเกินขนาดมีมาก ครั้งนั้น ภิกษุทั้งหลายได้มีความสงสัยว่าจะพึงปฏิบัติในน้ำมันที่เจือนํ้าเมาลงไปเกินขนาดอย่างไร จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้อธิษฐานเก็บไว้เป็นยาทา”

สมัยต่อมา ท่านพระปิลินทวัจฉะหุงนํ้ามันไว้มาก ภาชนะสำหรับบรรจุน้ำมันไม่มี ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตลักจั่น ๓ ชนิด คือ ลักจั่นทำจากโลหะ ๑ ลักจั่นทำจากไม้ ๑ ลักจั่นทำจากผลไม้ ๑”

{๔๐} สมัยต่อมา ท่านพระปิลินทวัจฉะอาพาธเป็นโรคลมตามอวัยวะ ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตการอบตัว”

โรคลมตามอวัยวะก็ยังไม่หาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตการอบตัวด้วยใบไม้ชนิดต่าง ๆ”

โรคลมตามอวัยวะก็ยังไม่หาย พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตการอบตัวขนานใหญ่”

โรคลมตามอวัยวะก็ยังไม่หาย พระผู้มีพระภาคเจ้าอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตนํ้าที่ต้มเดือดด้วยใบไม้ชนิดต่าง ๆ”

โรคลมตามอวัยวะก็ยังไม่หาย พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตอ่างนํ้า”

อาพาธโรคลมเสียดยอกตามข้อ

ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระปิลินทวัจฉะอาพาธเป็นโรคลมเสียดยอกตามข้อ ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ระบายโลหิตออก”

โรคลมเสียดยอกตามข้อก็ยังไม่หาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้กรีดเอาโลหิตออกแล้วยึดด้วยเขาสัตว์”

อาพาธเท้าแตก

{๔๑} ก็โดยสมัยนั้นแล เท้าของท่านพระปิลินทวัจฉะแตก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตยาทาเท้า”

โรคก็ยังไม่หาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ปรุงน้ำเมาทาเท้า”

อาพาธเป็นโรคฝี

{๔๒} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธเป็นโรคฝี ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตการผ่าตัด”

ภิกษุนั้นต้องการนํ้าฝาด ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตนํ้าฝาด”

ภิกษุนั้นต้องการงาที่บดแล้ว ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตงาที่บดแล้ว”

ภิกษุนั้นต้องการยาพอก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตยาพอก”

ภิกษุนั้นต้องการผ้าพันแผล ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตผ้าพันแผล”

แผลคัน ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ชะด้วยนํ้าแป้งเมล็ดผักกาด”

แผลชื้นเป็นฝ้า ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้รมควัน”