เรื่องจีวรยังไม่เกิดแก่ผู้จำพรรษา เล่ม ๕

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงครองจีวรสีครามล้วน ไม่พึงครองจีวรสีเหลืองล้วน ไม่พึงครองจีวรสีแดงล้วน ไม่พึงครองจีวรสีบานเย็นล้วน ไม่พึงครองจีวรสีดำล้วน ไม่พึงครองจีวรสีแสดล้วน ไม่พึงครองจีวรสีชมพูล้วน ไม่พึงครองจีวรที่ไม่ตัดชาย ไม่พึงครองจีวรมีชายยาว ไม่พึงครองจีวรมีชายเป็นลายดอกไม้ ไม่พึงครองจีวรมีชายเป็นแผ่น ไม่พึงสวมเสื้อ ไม่พึงสวมหมวก ไม่พึงโพกผ้าโพก รูปใดโพก ต้องอาบัติทุกกฏ”

๒๘.ว่าด้วยจีวรที่ยังไม่เกิดขึ้นแก่ผู้จำพรรษา

{๑๗๐} [๓๗๓] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายผู้จำพรรษาแล้ว เมื่อจีวรยังไม่ทันเกิดขึ้น หลีกไปเสียบ้าง สึกไปเสียบ้าง ถึงมรณภาพไปบ้าง ปฏิญาณเป็นสามเณรบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้บอกลาสิกขาบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้ต้องอันติมวัตถุบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้วิกลจริตบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้มีจิตฟุ้งซ่านบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้กระสับกระส่ายเพราะเวทนาบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่เห็นอาบัติบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่ทำคืนอาบัติบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าบ้าง ปฏิญาณเป็นบัณเฑาะก์บ้าง ปฏิญาณเป็นคนลักเพศบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้เข้ารีตเดียรถีย์ บ้าง ปฏิญาณเป็นสัตว์ดิรัจฉานบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้ฆ่า

มารดาบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้ฆ่าบิดาบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้ฆ่าพระอรหันต์บ้าง ปฏิญาณเป็นผู้ประทุษร้ายภิกษุณีบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้ทำสังฆเภทบ้าง ปฏิญาณเป็นผู้ทำร้ายพระพุทธเจ้าจนถึงห้อพระโลหิตบ้าง ปฏิญาณเป็นอุภโตพยัญชนกบ้าง ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแนะนำดังต่อไปนี้[๓๗๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในศาสนานี้จำพรรษาแล้ว เมื่อจีวรยังไม่ทันเกิดขึ้น หลีกไปเสีย เมื่อมีผู้รับแทนที่สมควรอยู่ สงฆ์พึงให้

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้จำพรรษาแล้ว เมื่อจีวรยังไม่ทันเกิดขึ้น สึกไปเสีย ถึงมรณภาพไป ปฏิญาณเป็นสามเณร ปฏิญาณเป็นผู้บอกลาสิกขา ปฏิญาณเป็นผู้ต้องอันติมวัตถุ สงฆ์เป็นเจ้าของ

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้จำพรรษาแล้ว เมื่อจีวรยังไม่ทันเกิดขึ้น ปฏิญาณเป็นผู้วิกลจริต ปฏิญาณเป็นผู้มีจิตฟุ้งซ่าน ปฏิญาณเป็นผู้กระสับกระส่ายเพราะเวทนา ปฏิญาณเป็นผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่เห็นอาบัติ ปฏิญาณเป็นผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่ทำคืนอาบัติ ปฏิญาณเป็นผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า เมื่อมีผู้รับแทนที่สมควรอยู่ สงฆ์พึงให้อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้จำพรรษาแล้ว เมื่อจีวรยังไม่ทันเกิดขึ้น ปฏิญาณเป็นบัณเฑาะก์ ปฏิญาณเป็นคนลักเพศ ปฏิญาณเป็นผู้เข้ารีตเดียรถีย์ ปฏิญาณเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ปฏิญาณเป็นผู้ฆ่ามารดา

ปฏิญาณเป็นผู้ฆ่าบิดา ปฏิญาณเป็นผู้ฆ่าพระอรหันต์ ปฏิญาณเป็นผู้ประทุษร้ายภิกษุณี ปฏิญาณเป็นผู้ทำสังฆเภท ปฏิญาณเป็นผู้ทำร้ายพระพุทธเจ้าจนถึงห้อพระโลหิต สงฆ์เป็นเจ้าของ

[๓๗๕] อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้จำพรรษาแล้ว เมื่อจีวรเกิดขึ้นแล้ว แต่ยังไม่ทันได้แบ่งกัน หลีกไปเสีย เมื่อมีผู้รับแทนที่สมควรอยู่ สงฆ์พึงให้

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้จำพรรษาแล้ว เมื่อจีวรเกิดขึ้นแล้ว แต่ยังไม่ทันได้แบ่งกัน สึกไปเสีย ถึงมรณภาพไป ปฏิญาณเป็นสามเณร ปฏิญาณเป็นผู้บอกลาสิกขา ปฏิญาณเป็นผู้ต้องอันติมวัตถุ สงฆ์เป็นเจ้าของ

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้จำพรรษาแล้ว เมื่อจีวรเกิดขึ้นแล้ว แต่ยังไม่ทันได้แบ่งกัน ปฏิญาณเป็นผู้วิกลจริต ปฏิญาณเป็นผู้มีจิตฟุ้งซ่าน ปฏิญาณเป็นผู้กระสับกระส่ายเพราะเวทนา ปฏิญาณเป็นผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่เห็นอาบัติ ปฏิญาณเป็นผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่ทำคืนอาบัติ ปฏิญาณเป็นผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า เมื่อมีผู้รับแทนที่สมควรอยู่ สงฆ์พึงให้อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้จำพรรษาแล้ว เมื่อจีวรเกิดขึ้นแล้ว แต่ยังไม่ทันได้แบ่งกัน ปฏิญาณเป็นบัณเฑาะก์ ... ปฏิญาณเป็นอุภโตพยัญชนก สงฆ์เป็นเจ้าของ”

๒๙. ว่าด้วยเรื่องจีวรเกิดขึ้นเมื่อสงฆ์แตกกัน

[๓๗๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อจีวรยังไม่เกิดขึ้นแก่ภิกษุทั้งหลายผู้จำพรรษาแล้วในศาสนานี้ สงฆ์เกิดแตกกัน ชาวบ้านทั้งหลายในถิ่นนั้นถวายนํ้าในฝ่ายหนึ่ง ถวายจีวรในฝ่ายหนึ่ง ด้วยเปล่งวาจาว่า ‘ข้าพเจ้าทั้งหลายขอถวายแก่สงฆ์’ นั่นเป็นของสงฆ์เท่านั้น

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย เมื่อจีวรยังไม่เกิดขึ้นแก่ภิกษุทั้งหลายผู้จำพรรษาแล้วในศาสนานี้ สงฆ์เกิดแตกกัน ชาวบ้านในถิ่นนั้นถวายนํ้าในฝ่ายหนึ่ง ถวายจีวรในฝ่ายนั้นเหมือนกัน ด้วยเปล่งวาจาว่า ‘ข้าพเจ้าทั้งหลายขอถวายแก่สงฆ์’ นั่นเป็นของสงฆ์เท่านั้นอนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย เมื่อจีวรยังไม่เกิดขึ้นแก่ภิกษุทั้งหลายผู้จำพรรษาแล้วในศาสนานี้ สงฆ์เกิดแตกกัน ชาวบ้านทั้งหลายในถิ่นนั้นถวายนํ้าในฝ่ายหนึ่ง ถวายจีวรในฝ่ายหนึ่ง ด้วยเปล่งวาจาว่า ‘ข้าพเจ้าทั้งหลายขอถวายแก่ฝ่ายนี้” นั่นเป็นของเฉพาะฝ่ายหนึ่งอนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย เมื่อจีวรยังไม่เกิดขึ้นแก่ภิกษุทั้งหลายผู้จำพรรษาแล้วในศาสนานี้ สงฆ์เกิดแตกกัน ชาวบ้านทั้งหลายในถิ่นนั้นถวายนํ้าในฝ่ายหนึ่ง ถวายจีวรในฝ่ายนั้นเหมือนกัน ด้วยเปล่งวาจาว่า “ข้าพเจ้าทั้งหลายขอถวายแก่ฝ่ายนี้’ นั่นเป็นของเฉพาะฝ่ายหนึ่งอนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย เมื่อจีวรเกิดขึ้นแก่ภิกษุทั้งหลายผู้จำพรรษาแล้วในศาสนานี้ สงฆ์เกิดแตกกัน พึงแบ่งส่วนให้ภิกษุทุกรูปเท่า ๆ กัน”

๓๐. ว่าด้วยเรื่องถือเอาถูกต้องและไม่ถูกต้องเป็นต้น

{๑๗๑} [๓๗๗] ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระเรวตะฝากจีวรแก่ภิกษุรูปหนึ่งไปถวายท่านพระสารีบุตร ด้วยสั่งว่าจงถวายจีวรผืนนี้แก่พระเถระ จึงในระหว่างทาง ภิกษุรูปนั้นได้ถือเอาจีวรนั้นไปเพราะวิสาสะต่อท่านพระเรวตะกาลต่อมา ท่านพระเรวตะมาพบท่านพระสารีบุตร ได้เรียนถามว่า “กระผมฝากจีวรมาถวายพระเถระ พระเถระได้รับจีวรนั้นแล้วหรือ ขอรับ”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “ผมยังไม่เห็นจีวรนั้นเลย คุณ”

จึงท่านพระเรวตะได้ถามภิกษุรูปนั้นว่า “อาวุโส ผมฝากจีวรมาแก่ท่านให้ถวายพระเถระ จีวรนั้นอยู่ไหน”

ภิกษุนั้นตอบว่า “ผมได้ถือเอาจีวรนั้นไปเพราะวิสาสะต่อท่าน ขอรับ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแนะนำดังต่อไปนี้

เรื่องถือวิสาสะ

[๓๗๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในศาสนานี้ฝากจีวรแก่ภิกษุไป ด้วยสั่งว่าจงให้จีวรผืนนี้แก่ภิกษุชื่อนี้ ภิกษุผู้รับฝากถือเอาไปเสียในระหว่างทางเพราะวิสาสะต่อผู้ฝาก ชื่อว่าถือเอาถูกต้อง ถือเอาไปเสียเพราะวิสาสะต่อผู้รับ ชื่อว่าถือเอาไม่ถูกต้องอนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้ฝากจีวรแก่ภิกษุไปด้วยสั่งว่า จงให้จีวรผืนนี้แก่ภิกษุชื่อนี้ ภิกษุผู้รับฝากถือเอาเสียในระหว่างทางเพราะวิสาสะต่อผู้รับ ชื่อว่าถือเอาไม่ถูกต้อง ถือเอาเสียเพราะวิสาสะต่อผู้ฝาก ชื่อว่าถือเอาถูกต้องอนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้ฝากจีวรแก่ภิกษุไปด้วยสั่งว่าจงให้จีวรผืนนี้แก่ภิกษุชื่อนี้

ภิกษุผู้รับฝากทราบข่าวในระหว่างทางว่าผู้ฝากถึงมรณภาพเสียแล้ว จึงอธิษฐานเป็นจีวรมรดกของภิกษุผู้ฝาก ชื่อว่าอธิษฐานถูกต้องแล้ว ถือเอาเสียเพราะวิสาสะต่อผู้รับ ชื่อว่าถือเอาไม่ถูกต้องอนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้ฝากจีวรแก่ภิกษุไปด้วยสั่งว่าจงให้จีวรผืนนี้แก่ภิกษุชื่อนี้ ภิกษุผู้รับฝากทราบข่าวในระหว่างทางว่าผู้รับถึงมรณภาพเสียแล้ว จึงอธิษฐานเป็นจีวรมรดกของภิกษุผู้รับ ชื่อว่าอธิษฐานไม่ถูกต้อง ถือเอาเสียเพราะวิสาสะต่อผู้ฝาก ชื่อว่าถือเอาถูกต้องอนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้ฝากจีวรแก่ภิกษุไปด้วยสั่งว่าจงให้จีวรผืนนี้แก่ภิกษุชื่อนี้ ภิกษุผู้รับฝากทราบข่าวในระหว่างทางว่าทั้งสองรูปถึงมรณภาพเสียแล้ว จึงอธิษฐานเป็นจีวรมรดกของภิกษุผู้ฝาก ชื่อว่าอธิษฐานถูกต้อง อธิษฐานเป็นจีวรมรดกของผู้รับ ชื่อว่าอธิษฐานไม่ถูกต้อง

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้ฝากจีวรแก่ภิกษุไปด้วยสั่งว่า จงให้จีวรผืนนี้แก่ภิกษุชื่อนี้ ในระหว่างทาง ภิกษุผู้รับฝากถือเอาไปเสียเพราะวิสาสะต่อผู้ฝาก ชื่อว่าถือเอาไม่ถูกต้อง ถือเอาเพราะวิสาสะต่อผู้รับ ชื่อว่าถือเอาถูกต้องอนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้ฝากจีวรแก่ภิกษุไปด้วยสั่งว่า จงให้จีวรผืนนี้แก่ภิกษุชื่อนี้ ในระหว่างทาง ภิกษุผู้รับฝากถือเอาไปเสียเพราะวิสาสะต่อผู้รับ ชื่อว่าถือเอาถูกต้อง ถือเอาเสียเพราะวิสาสะต่อผู้ฝาก ชื่อว่าถือเอาไม่ถูกต้องอนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้ฝากจีวรแก่ภิกษุไปด้วยสั่งว่า จงให้จีวรผืนนี้แก่ภิกษุชื่อนี้ ภิกษุผู้รับฝากทราบข่าวในระหว่างทางว่าผู้ฝากถึงมรณภาพเสียแล้ว

จึงอธิษฐานเป็นจีวรมรดกของผู้ฝาก ชื่อว่าอธิษฐานไม่ถูกต้อง ถือเอาเพราะวิสาสะต่อผู้รับ ชื่อว่าถือเอาถูกต้องอนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้ฝากจีวรแก่ภิกษุไปด้วยสั่งว่า จงให้จีวรผืนนี้แก่ภิกษุชื่อนี้ ภิกษุผู้รับฝากทราบข่าวในระหว่างทางว่าผู้รับถึงมรณภาพเสียแล้ว จึงอธิษฐานเป็นจีวรมรดกของผู้รับ ชื่อว่าอธิษฐานถูกต้อง ถือเอาเพราะวิสาสะต่อผู้ฝาก ชื่อว่าถือเอาไม่ถูกต้องอนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้ฝากจีวรแก่ภิกษุไปด้วยสั่งว่า จงให้จีวรผืนนี้แก่ภิกษุชื่อนี้ ภิกษุผู้รับฝากทราบข่าวในระหว่างทางว่าทั้งสองรูปถึงมรณภาพเสียแล้ว จึงอธิษฐานเป็นจีวรมรดกของผู้ฝาก ชื่อว่าอธิษฐานไม่ถูกต้อง อธิษฐานเป็นจีวรมรดกของผู้รับ ชื่อว่าอธิษฐานถูกต้อง”

๓๑. มาติกาของจีวร ๘ ข้อ

{๑๗๒} [๓๗๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาติกาเพื่อจีวรเกิดขึ้นนี้มี ๘ ข้อ คือ

๑. ถวายแก่สีมา ๒. ถวายตามกติกา

๓. ถวายในสถานที่จัดภิกษา ๔. ถวายแก่สงฆ์