สงฆ์ ๕ ประเภท เล่ม ๕

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในญัตติทุติยกรรม ถ้าภิกษุตั้งญัตติก่อน ทำกรรมด้วยสวดกรรมวาจาหนเดียวภายหลัง ภิกษุผู้เข้ากรรมมีจำนวนเท่าใด ภิกษุเหล่านั้นมาประชุม นำฉันทะของภิกษุผู้ควรฉันทะมา อยู่พร้อมหน้ากันไม่คัดค้าน ชื่อว่ากรรมพร้อมเพรียงโดยธรรม.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในญัตติจตุตถกรรม ถ้าภิกษุตั้งญัตติก่อน ทำกรรมด้วยสวดกรรมวาจา ๓ ครั้งภายหลัง ภิกษุเข้ากรรมมีจำนวนเท่าใด ภิกษุเหล่านั้นมาประชุม นำฉันทะของภิกษุผู้ควรฉันทะมา อยู่พร้อมหน้ากันไม่คัดค้าน ชื่อว่ากรรมพร้อมเพรียงโดยธรรม.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่ากรรมพร้อมเพรียงโดยธรรม.

สงฆ์ ๕ ประเภท

[๑๘๗] สงฆ์มี ๕ คือ ภิกษุสงฆ์จตุวรรค ๑. ภิกษุสงฆ์ปัญจวรรค๑ ภิกษุสงฆ์ทสวรรค ๑. ภิกษุสงฆ์วีสติวรรค ๑ . และภิกษุสงฆ์อติเรกวีสติวรรค ๑.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในภิกษุสงฆ์เหล่านั้น ภิกษุสงฆ์จตุวรรคพร้อมเพรียงกันโดยธรรม เข้ากรรมได้ในกรรมทุกอย่าง เว้นกรรม ๓ อย่าง คืออุปสมบท ปวารณา อัพภาน.

ภิกษุสงฆ์ปัญจวรรค พร้อมเพรียงกันโดยธรรม เข้ากรรมได้ในกรรมทุกอย่าง เว้น กรรม ๒ อย่าง คือ อุปสมบทในมัชฌิมชนบท และอัพภาน.

ภิกษุสงฆ์ทสวรรค พร้อมเพรียงกันโดยธรรม เข้ากรรมได้ในกรรมทุกอย่าง เว้นอัพภานกรรมอย่างเดียว.

ภิกษุสงฆ์วีสติวรรค พร้อมเพรียงกันโดยธรรม เข้ากรรมได้ในกรรมทุกอย่าง.

ภิกษุสงฆ์อดิเรกวีสติวรรค พร้อมเพรียงกันโดยธรรม เข้ากรรมได้ในกรรมทุกอย่าง.

กรรมที่สงฆ์จตุวรรคทำ

[๑๘๘] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์จตุวรรคจะทำ สงฆ์มีภิกษุณีเป็นที่ ๔ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

ถ้ากรรมที่สงฆ์จตุวรรคจะทำ สงฆ์มีสิกขมานาเป็นที่ ๔. . .มีสามเณรเป็นที่ ๔. . . มีสามเณรีเป็นที่ ๔. . . มีภิกษุผู้บอกลาสิกขาเป็นที่ ๔. . . มีภิกษุผู้ต้องอันติมวัตถุเป็นที่ ๔ . . . มีภิกษุถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่เห็นอาบัติเป็นที่ ๔. . .

มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่ทำคืนอาบัติเป็นที่ ๔. . . มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่สละทิฏฐิบาปเป็นที่ ๔. . . มีบัณเฑาะก์เป็นที่ ๔. . . มีภิกษุลักเพศเป็นที่ ๔ . . . มีภิกษุผู้เข้ารีดเดียรถีย์เป็นที่ ๔ . . . มีสัตว์ดิรัจฉานเป็นที่ ๔. . . มีภิกษุผู้ทำมาตุฆาตเป็นที่ ๔. . . มีภิกษุผู้ทำปิตุฆาตเป็นที่ ๔. . . มีภิกษุผู้ทำอรหันตฆาตเป็นที่ ๔ . . . มีภิกษุผู้ประทุษร้ายภิกษุณีเป็นที่ ๔. . . มีภิกษุผู้ทำสังฆเภทเป็นที่ ๔ . . .มีภิกษุผู้ทำโลหิตุปบาทเป็นที่ ๔. . . มีอุภโตพยัญชนกเป็นที่๔ . . . มีภิกษุนานาสังวาสเป็นที่ ๔. . . มีภิกษุผู้อยู่ในสีมาต่างกันเป็นที่ ๔ . . .

มีภิกษุอยู่ในเวหาสด้วยฤทธิ์เป็นที่ ๔ . . . สงฆ์ทำกรรมแก่ผู้ใด มีผู้นั้นเป็นที่.

ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

กรรมที่สงฆ์จตุวรรคทำ จบ

กรรมที่สงฆ์ปัญจวรรคทำ

[๑๘๙] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์ปัญจวรรคทำ สงฆ์มีภิกษุณีเป็นที่ ๕ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์ปัญจวรรคทำ สงฆ์มีสิกขมานาเป็นที่ ๕ . . . มีสามเณรเป็นที่ ๕. . . มีสามเณรีเป็นที่ ๕. . . มีภิกษุผู้บอกลาสิกขาเป็นที่ ๕. . .มีภิกษุผู้ต้องอันติมวัตถุเป็นที่ ๕. . .มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่เห็นอาบัติเป็นที่ ๕. . . มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่ทำคืนอาบัติเป็นที่ ๕ . . .

มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่สละทิฏฐิบาปเป็นที่ ๕ . . .มีบัณเฑาะก์เป็นที ๕. . .

มีภิกษุลักเพศเป็นที่ ๕. . . มีภิกษุผู้เข้ารีดเดียรถีย์เป็นที่ ๕. . . มีสัตว์ดิรัจฉานเป็นที่ ๕. . . มีภิกษุผู้ทำมาตุฆาตเป็นที ๕ . . . . มีภิกษุผู้ทำปิตุฆาตเป็นที่ ๕ . . .

มีภิกษุผู้ทำอรหันตฆาเป็นที่ ๕. . . มีภิกษุผู้ประทุษร้ายภิกษุณีเป็นที่ ๕. . . มีภิกษุผู้ทำสังฆเภทเป็นที่ ๕. . . มีภิกษุผู้ทำโลหิตุปบาทเป็นที่ ๕ . . . มีอุภโตพยัญชนกเป็นที่ ๕. . . มีภิกษุนานาสังวาสเป็นที่ ๕. . . มีภิกษุอยู่ในสีมาต่างกันเป็นที่ ๕. . . มีภิกษุผู้อยู่ในเวหาสด้วยฤทธิ์เป็นที่ ๕. . . สงฆ์ทำกรรมแก่ผู้ใดมีผู้นั้นเป็นที่ ๕ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

กรรมที่สงฆ์ปัญจวรรคทำ จบ

กรรมที่สงฆ์ทสวรรคทำ

[๑๙๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์ทสวรรคทำ สงฆ์มีภิกษุณีเป็นที่ ๑๐ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์ทสวรรคทำ สงฆ์มีสิกขมานาเป็นที่ ๑๐.. ..มีสามเณรเป็นที ๑๐. . มีสามเณรีเป็นที่ ๑๐ . . . มีภิกษุผู้บอกลาสิกขาเป็นที่ ๑๐ . . . มีภิกษุผู้ต้องอันติมวัตถุเป็นที่ ๑๐ . . . มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่เห็นอาบัติเป็นที่ ๑๐. . . มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่ทำคืนอาบัติเป็นที่ ๑๐. . . มีภิกษุผู้ถกสงฆ์ยกเสียฐานไม่สละทิฎฐิบาปเป็นที่ ๑. . . . มีบัณเฑาะก์เป็นที่ ๑๐. . . มีภิกษุลักเพศเป็นที่ ๑๐ มีภิกษุผู้เข้ารีดเดียรถีย์เป็นที่ ๑๐.. . .มี

สัตว์ดิรัจฉานเป็นที่ ๑๐. . . มีภิกษุผู้ทำมาตุฆาตเป็นที่ ๑๐. . . มีภิกษุผู้ทำปิตุฆาตเป็นที่ ๑๐. . . มีภิกษุผู้ทำอรหันตฆาตเป็นที่ ๑๐. . . มีภิกษุผู้ประทุษร้ายภิกษุณีเป็นที่ ๑๐ . . . มีภิกษุผู้ทำสังฆเภทเป็นที่ ๑๐ . . . มีภิกษุผู้ทำโลหิตุปบาทเป็นที่ ๑๐ . . . มีอุภโตพยัญชนกเป็นที่ ๑๐. . . มีภิกษุนานาสังวาสเป็นที่ ๑๐. . .

มีภิกษุอยู่ในสีมาต่างกันเป็นที่ ๑๐ . .. มีภิกษุผู้อยู่ในเวหาสด้วยฤทธิ์เป็นที่ ๑๐. . . สงฆ์ทำกรรมแก่ผู้ใด มีผู้นั้น เป็นที่ ๑๐ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

กรรมที่สงฆ์ทสวรรคทำ จบ

กรรมที่สงฆ์วีสติวรรคทำ

[๑๙๑] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์วีสติวรรคทำ สงฆ์มีภิกษุณี เป็นที่ ๒๐ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้ากรรมที่สงฆ์วีสติวรรคทำ สงฆ์มีสิกขมานาเป็นที่ ๒๐. . . มีสามเณรเป็นที่ ๒๐ . . . มีสามเณรีเป็นที่ ๒๐ . . . มีภิกษุผู้บอกลาสิกขาเป็นที่ ๒๐. . . มีภิกษุผู้ต้องอันติมวัตถุเป็นที่ ๒๐. . . มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่เห็นยาบัติเป็นที่ ๑๐ . . . มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่ทำคืนอาบัติเป็นที่ ๒๐. . . มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่สละทิฏฐิบาปเป็นที่ ๒๐... มีบัณเฑาะก์เป็นที่ ๒๐. . . มีภิกษุลักเพศเป็นที่ ๒๐. . . มีภิกษุผู้เข้ารีดเดียรถีย์เป็นที่ ๒๐. . . มีสัตว์ดิรัจฉานเป็นที่ ๒๐. . . มีภิกษุผู้ทำมาตุฆาตเป็นที่ ๒๐. . .

มีภิกษุผู้ทำปิตุฆาตเป็นที่ ๒๐ . . . มีภิกษุผู้ทำอรหันตฆาตเป็นที่ ๒๐. . . มีภิกษุผู้ประทุษร้ายภิกษุณีเป็นที่ ๒๐. . . มีภิกษุผู้ทำสังฆเภทเป็นที่ ๒๐ . . . มีภิกษุผู้ทำโลหิตุปบาทเป็นที่ ๒๐. . . มีอุภโตพยัญชนกเป็นที่ ๒๐. . . มีภิกษุ

นานาสังวาสเป็นที่ ๒๐. . . มีภิกษุอยู่ในสีมาต่างกันเป็นที่ ๒๐. . .[๑] สงฆ์ทำกรรมแก่ผู้ใด ผู้นั้นเป็นที่ ๒๐ ทำกรรม กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

กรรมที่สงฆ์วิสติวรรคทำ จบ

กรรมที่สงฆ์จตุวรรคเป็นต้นทำ

[๑๙๒] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุผู้อยู่ปริวาสเป็นที่ ๔ พึงให้ปริวาส พึงชักเข้าหาอาบัติเดิม พึงให้มานัต มีภิกษุผู้อยู่ปริวาสนั้นเป็นที่๒๐ พึงอัพภาน กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุผู้ควรชักเข้าหาอาบัติเดิมเป็นที่ ๔พึงให้ปริวาส พึงชักเข้าหาอาบัติเดิม พึงให้มานัต มีภิกษุผู้ควรชักเข้าหาอาบัติเดิมนั้นเป็นที่ ๒๐ พึงอัพภาน กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุผู้ควรมานัตเป็นที่ ๔ พึงให้ปริวาสพึงชักเข้าหาอาบัติเดิม พึงให้มานัต มีภิกษุผู้ควรมานัตนั้นเป็นที่ ๒๐ พึงอัพภาน กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุผู้ประพฤติมานัตเป็นที่๔ พึงให้ปริวาส พึงชักเข้าหาอาบัติเดิม พึงให้มานัต มีภิกษุผู้ประพฤติมานัตเป็นที่ ๒๐พึงอัพภาน กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุผู้ควรอัพภานเป็นที่ ๔ พึงให้ปริวาสพึงชักเข้าหาอาบัติเดิม พึงให้มานัต มีภิกษุผู้ควรอัพภานนั้นเป็นที่ ๒๐ พึงอัพภาน กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ.

๑. โบราณ,พม่า เพิ่มมีภิกษุผู้อยู่ในเวหาสด้วยฤทธิ์เป็นที่ ๒๐.

ปฏิโกสนา ๒ อย่าง

[๑๙๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนคัดค้านในท่ามกลางสงฆ์ขึ้นบางคนคัดค้านไม่ขึ้น.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ใครเล่าค้านในท่ามกลางสงฆ์ไม่ขึ้น.

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณี คัดค้านในท่ามกลางสงฆ์ไม่ขึ้น.

สิกขมานา. . .

สามเณร. . .

สามเณรี. . .

ภิกษุผู้บอกลาสิกขา . . .

ภิกษุผู้ต้องอันติมวัตถุ. . .

ภิกษุวิกลจริต. . .

ภิกษุมีจิตฟุ้งซ่าน. . .

ภิกษุผู้กระสับกระส่ายเพราะเวทนา . . .

ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่เห็นอาบัติ . . .

ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่ทำคืนอาบัติ . . .

ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียฐานไม่สละทิฏฐิบาป. . .

บัณเฑาะก์. . .

ภิกษุลักเพศ . . .

ภิกษุเข้ารีดเดียรถีย์. . .

สัตว์ดิรัจฉาน. . .

ภิกษุผู้ฆ่ามารดา. . .

ภิกษุผู้ฆ่าบิดา. . .