สิกขาบทที่ ๙ เรื่องภิกษุณีถุลลนันทา เล่ม ๓

สิกขาบทที่ ๙

เรื่องภิกษุณีปล่อยให้จีวรกาลผ่านไปโดยหวังว่าจะได้

{๒๔๙} [๙๒๐]“ โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ตระกูลอุปัฏฐากของภิกษุณีถุลลนันทาได้กล่าวกะภิกษุณีถุลลนันทาดังนี้ว่า “แม่เจ้าถ้าพวกข้าพเจ้าสามารถ ก็จักถวายจีวรแก่ภิกษุณีสงฆ์” ครั้นภิกษุณีทั้งหลายจำพรรษาแล้วประสงค์จะแจกจีวรจึงประชุมกันภิกษุณี

ถุลลนันทาได้กล่าวกะภิกษุณีเหล่านั้นว่า“โปรดรอก่อนแม่เจ้าทั้งหลาย

ภิกษุณีสงฆ์ยังมีหวังจะได้จีวร”

ภิกษุณีทั้งหลายได้กล่าวกะภิกษุณีถุลลนันทาว่า“ขอเชิญแม่เจ้าไป

สืบดูให้รู้เรื่องจีวรนั้น”

ทีนั้น ภิกษุณีถุลลนันทาได้เข้าไปยังตระกูลนั้น ครั้นแล้วได้กล่าวกะคน เหล่านั้นว่า “อาวุโสทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงถวายจีวรแก่ภิกษุณีสงฆ์เถิด”คนในตระกูลนั้นตอบว่า “แม่เจ้า พวกข้าพเจ้ายังไม่สามารถจะถวาย จีวรแก่ภิกษุณีสงฆ์ได้”

ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้แจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุณีทั้งหลาย บรรดาภิกษุณี ผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้ทำให้สมัยจีวรกาลล่วงเลยไปด้วยหวังว่าจะได้จีวรอันไม่ แน่นอนเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ

ทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาได้ทำให้สมัยจีวรกาลล่วงเลยไปด้วย หวังว่าจะได้จีวรอันไม่แน่นอน จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้ทำให้สมัยจีวรกาลล่วงเลยไปด้วยหวังว่าจะได้จีวรอัน ไม่แน่นอนเล่าการกระทำของภิกษุณีถุลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความ เลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส” ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๙๒๑] อนึ่ง ภิกษุณีใดทำให้สมัยจีวรกาลล่วงเลยไปด้วยหวังว่าจะ ได้จีวรอันไม่แน่นอน เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๒๕๐} [๙๒๒] คำว่า อนึ่ง ...ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า หวังว่าจะได้จีวรอันไม่แน่นอน ได้แก่ วาจาที่เขาเปล่งออก มาว่า ‘ถ้าพวกข้าพเจ้าสามารถ ก็จักถวาย จักทำ,

ที่ชื่อว่า สมัยจีวรกาล คือ เมื่อยังไม่ได้กรานกฐิน เป็นเวลาหนึ่งเดือน สุดท้ายของฤดูฝน เมื่อได้กรานกฐินแล้ว เป็นเวลาห้าเดือนหลังฤดูฝน

คำว่า ทำให้สมัยจีวรกาลล่วงเลยไป ความว่า เมื่อยังไม่ได้กรานกฐิน ทำให้ล่วงเลยวันสุดท้ายฤดูฝนไป ต้องอาบัติปาจิตตีย์ เมื่อได้กรานกฐินแล้ว ให้ล่วงเลยวันที่กฐินเดาะไป ต้องอาบัติปาจิตตีย์

บทภาชนีย์

{๒๕๑} [๙๒๓] จีวรไม่แน่นอน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นจีวรไม่แน่นอน ทำให้ สมัยจีวรกาลล่วงเลยไป ต้องอาบัติปาจิตตีย์จีวรไม่แน่นอน ภิกษุณีสงสัย ทำให้สมัยจีวรกาลล่วงเลยไป ต้อง อาบัติทุกกฏ

จีวรไม่แน่นอน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นจีวรแน่นอน ทำให้สมัยจีวรกาล ล่วงเลยไป ไม่ต้องอาบัติ

จีวรแน่นอน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นจีวรไม่แน่นอน ... ต้องอาบัติทุกกฏ

จีวรแน่นอน ภิกษุณีสงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ

จีวรแน่นอน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นจีวรแน่นอน ... ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๒๕๒} [๙๒๔] ภิกษุณีแสดงอานิสงส์แล้วห้าม ๑ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๙

สิกขาบทที่ ๑๐

เรื่องภิกษุณีห้ามการเดาะกฐินอันเป็นไปโดยชอบธรรม

{๒๕๓} [๙๒๕] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล อุบาสกคนหนึ่งสั่งให้ช่างสร้างวิหารหลังหนึ่งอุทิศสงฆ์ ในงานฉลองวิหารนั้น