สิกขาบทที่ ๒ เรื่องภิกษุณี ๒ รูป เล่ม ๓

พระพุทธบัญญัติ

[๙๓๓] อนึ่ง ภิกษุณีเหล่าใดนอนบนเตียงเดียวกันสองรูป เป็น ปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๒๕๙} [๙๓๔] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ... คำว่า ภิกษุณี พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกเหล่าสตรีผู้อุปสมบทแล้วคำว่า นอนบนเตียงเดียวกันสองรูป คือ เมื่อรูปหนึ่งนอนแล้วอีก รูปหนึ่งจึงนอน ต้องอาบัติปาจิตตีย์ หรือนอนพร้อมกันทั้งสองรูป ต้อง อาบัติปาจิตตีย์ ลุกขึ้นแล้วนอนต่ออีก ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๒๖๐} [๙๓๕] รูปหนึ่งนอน อีกรูปหนึ่งนั่ง หรือนั่งทั้งคู่ ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ทั้งคู่ ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติทั้งคู่ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑

สิกขาบทที่ ๒

เรื่องภิกษุณีสองรูปนอนใช้ผ้าปูนอนและผ้าห่มผืนเดียวกัน

{๒๖๑} [๙๓๖] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีสองรูปนอนมีผ้าปูที่นอนและผ้าห่มผืนเดียวกันชาวบ้านเที่ยวเดิน ชมวิหารพบเห็นเข้าจึงพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณี

สองรูปจึงได้นอนใช้ผ้าปูที่นอนและผ้าห่มผืนเดียวกันเหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ ผู้บริโภคกามเล่า”

ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉน ภิกษุณีสองรูปจึงได้นอนใช้ผ้าปูที่นอนและผ้าห่มผืนเดียวกันเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีนอนใช้ผ้าปูที่นอนและผ้าห่มผืนเดียวกัน จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีสองรูปจึงได้นอนใช้ผ้าปูที่นอนและผ้าห่มผืนเดียวกันเล่า การกระทำ เช่นนั้นของภิกษุณีเหล่านั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่ เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๙๓๗] อนึ่ง ภิกษุณีเหล่าใดนอนใช้ผ้าปูที่นอนและผ้าห่มผืนเดียว กันสองรูป เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๒๖๒} [๙๓๘] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกเหล่าสตรีผู้อุปสมบทแล้ว

คำว่า นอนใช้ผ้าปูที่นอนและผ้าห่มผืนเดียวกันสองรูป คือ ปูนอนก็ ผืนเดียวกัน ห่มก็ผืนเดียวกัน ต้องอาบัติปาจิตตีย์

บทภาชนีย์

ติกปาจิตตีย์

{๒๖๓} [๙๓๙] ผ้าปูที่นอนและผ้าห่มผืนเดียวกันภิกษุณีสำคัญว่าเป็นผ้า ปูที่นอนและผ้าห่มผืนเดียวกัน นอน ‘ต้องอาบัติปาจิตตีย์ผ้าปูที่นอนและผ้าห่มผืนเดียวกัน ภิกษุณีสงสัย นอน ต้องอาบัติ ปาจิตตีย์

ผ้าปูที่นอนและผ้าห่มผืนเดียวกันภิกษุณีสำคัญว่าเป็นผ้าปูที่นอน และผ้าห่มต่างผืนกัน นอน ต้องอาบัติปาจิตตีย์

จตุกกทุกกฏ

ในเพราะผ้าปูที่นอนผืนเดียวกัน ผ้าห่มต่างผืนกัน ต้องอาบัติทุกกฏ

ในเพราะผ้าปูที่นอนต่างผืน ผ้าห่มผืนเดียวกัน ต้องอาบัติทุกกฏ

ผ้าปูที่นอนและผ้าห่มต่างผืนกัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นผ้าปูที่นอนและ ผ้าห่มผืนเดียวกัน นอน ต้องอาบัติทุกกฏผ้าปูที่นอนและผ้าห่มต่างผืนกัน ภิกษุณีสงสัย นอน ต้องอาบัติทุกกฏ

ไม่ต้องอาบัติ

ผ้าปูที่นอนและผ้าห่มต่างผืนกัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นผ้าปูที่นอนและ ผ้าห่มต่างผืนกัน นอน ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๒๖๔} [๙๔๐] ภิกษุณีแสดงเขตกำหนดแล้วนอน ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๒

สิกขาบทที่ ๓

เรื่องภิกษุณีแกล้งก่อความไม่สำราญแก่ภิกษุณีอื่น

{๒๖๕} [๙๔๑] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีถุลลนันทาเป็นพหูสูต เป็นคนช่างพูด องอาจ สามารถแสดงธรรมได้ แม้ภิกษุณีภัททากาปิลานีก็เป็นพหูสูต เป็นคนช่างพูด องอาจ สามารถ แสดงธรรมได้ ทั้งได้รับการสรรเสริญว่าเป็นผู้ยิ่งใหญ่ ชาวบ้านลงความ เห็นว่า“แม่เจ้าภัททากาปิลานีเป็นพหูสูตเป็นคนช่างพูดองอาจ สามารถแสดงธรรมได้ ทั้งได้รับการสรรเสริญว่าเป็นผู้ยิ่งใหญ่” จึงพากัน เข้าไปหาภิกษุณีภัททากาปิลานีก่อนแล้วจึงเข้าไปหาภิกษุณีถุลลนันทาต่อ ภายหลัง ภิกษุณีถุลลนันทาเป็นคนมักริษยา รู้ได้ดีว่า “ธรรมดาภิกษุณีผู้ สาละวนอยู่ด้วยการอภิปรายที่จะให้คนอื่นรู้ให้คนอื่นเข้าใจเนื้อความแจ่มแจ้ง ย่อมเป็นผู้มักน้อย สันโดษ ชอบสงัด ไม่คลุกคลีด้วยหมู่” ดังนั้น จึง จงกรมบ้าง ยืนบ้าง นั่งบ้าง นอนบ้าง บรรยายเองบ้าง ให้ผู้อื่นบรรยาย บ้าง ท่องบ่นบ้าง ข้างหน้าภิกษุณีภัททากาปิลานีบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนา ว่า“ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้แกล้งก่อความไม่สำราญให้แก่แม่เจ้า ภัททากาปิลานีเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลายทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาแกล้งก่อความไม่สำราญให้แก่ ภิกษุณีภัททากาปิลานี จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”