สิกขาบทที่ ๑๑ เรื่องภิกษุณีหลายรูป เล่ม ๓

พระพุทธบัญญัติ

[๑๒๑๑] อนึ่ง ภิกษุณีใดใช้สตรีคฤหัสถ์ให้บีบก็ดี ให้นวดก็ดี เป็น ปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๔๗๐} [๑๒๑๒] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า สตรีคฤหัสถ์ ตรัสหมายถึงสตรีผู้ครองเรือน คำว่า ให้บีบ คือ ให้ขยำ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ คำว่า ให้นวด คือ ให้ดัด ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๔๗๑} [๑๒๑๓] ภิกษุณีใช้เมื่อมีเหตุอาพาธ ๑ ภิกษุณีใช้เมื่อมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้อง อาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑๐

สิกขาบทที่ ๑๑

เรื่องภิกษุณีนั่งบนอาสนะโดยไม่ขอโอกาสก่อน

{๔๗๒} [๑๒๑๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายนั่งบนอาสนะข้างหน้าภิกษุโดยไม่ขอโอกาสก่อนภิกษุ

ทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้ นั่งบนอาสนะข้างหน้าภิกษุโดยไม่ขอโอกาสก่อนเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีทั้งหลายนั่งบนอาสนะข้างหน้าภิกษุโดยไม่ขอโอกาสก่อน จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีทั้งหลายจึงได้นั่งบนอาสนะข้างหน้าภิกษุโดยไม่ขอโอกาสก่อนเล่า การกระทำของภิกษุณีเหล่านั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๒๑๕] อนึ่ง ภิกษุณีใดไม่ขอโอกาสก่อน นั่งบนอาสนะข้างหน้า ภิกษุ เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๔๗๓} [๑๒๑๖] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

คำว่า ข้างหน้าภิกษุ คือ ตรงหน้าอุปสัมบันภิกษุ

คำว่า ไม่ขอโอกาสก่อน คือ ไม่บอกกล่าวก่อน

คำว่า นั่งบนอาสนะ คือ โดยที่สุด แม้นั่งบนพื้นดิน ต้องอาบัติ ปาจิตตีย์

บทภาชนีย์

ติกปาจิตตีย์

{๔๗๔} [๑๒๑๗] มิได้ขอโอกาส ภิกษุณีสำคัญว่า ยังมิได้ขอโอกาส นั่งบน อาสนะ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

มิได้ขอโอกาส ภิกษุณีสงสัย นั่งบนอาสนะ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ มิได้ขอโอกาส ภิกษุณีสำคัญว่าขอโอกาสแล้ว นั่งบนอาสนะ ต้อง อาบัติปาจิตตีย์

ทุกทุกกฏ

ขอโอกาสแล้ว ภิกษุณีสำคัญว่ายังมิได้ขอโอกาส นั่งบนอาสนะ ต้อง อาบัติทุกกฏ

ขอโอกาสแล้ว ภิกษุณีสงสัย นั่งบนอาสนะ ต้องอาบัติทุกกฏ

ไม่ต้องอาบัติ

ขอโอกาสแล้ว ภิกษุณีสำคัญว่าขอโอกาสแล้ว นั่งบนอาสนะ ไม่ ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๔๗๕} [๑๒๑๘] ภิกษุณีขอโอกาสแล้ว นั่งบนอาสนะ ๑ ภิกษุณีผู้อาพาธ ๑ ภิกษุณีนั่งเมื่อมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑๑

สิกขาบทที่ ๑๒

เรื่องภิกษุณีไม่ขอโอกาสก่อนถามปัญหา

{๔๗๖} [๑๒๑๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายถามปัญหากะภิกษุผู้ที่ตนยังไม่ได้ขอโอกาสก่อนภิกษุ ทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้ ถามปัญหากะภิกษุผู้ที่ตนยังมิได้ขอโอกาสก่อนเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีทั้งหลายถามปัญหากะภิกษุผู้ที่ตนยังไม่ได้ขอโอกาสก่อน จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีทั้งหลายจึงได้ถามปัญหากะภิกษุผู้ที่ตนยังไม่ได้ขอโอกาสก่อนเล่า การกระทำของภิกษุณีเหล่านั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยัง ไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๒๒๐] อนึ่ง ภิกษุณีใดถามป็ญหากะภิกษุผู้ที่ตนยังมิได้ขอโอกาส ก่อน เป็นปาจิฅติย์