สิกขาบทที่ ๕ เรื่องภิกษุณีหลายรูป เล่ม ๓

อนาปัตติวาร

{๓๗๙} [๑๐๘๙] ภิกษุณีบวชให้สิกขมานาผู้ศึกษาสิกขาในธรรม ๖ ประการ มาครบ ๒ ปี ที่สงฆ์สมมติแล้ว ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๔

สิกขาบทที่ ๕

เรื่องภิกษุณีบวชให้หญิงอายุตํ่ากว่า ๑๒ ปี

{๓๘๐} [๑๐๙๐] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายบวชให้หญิงครองเรือนผู้มีอายุต่ำกว่า ๑๒ ปี ภิกษุณีเด็ก เหล่านั้นยังไม่อดทนต่อเย็น ร้อน หิว กระหาย เป็นผู้มีปกติไม่ทนทานต่อ สัมผัสแห่งเหลือบ ยุง ลม แดด และสัตว์เลื้อยคลาน ต่อถ้อยคำที่เขา กล่าวร้ายอันมาแล้วไม่ดี ต่อทุกขเวทนาทางกายที่เกิดขึ้นแล้ว อันกล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่เป็นที่ยินดี ไม่เป็นที่พอใจ อันอาจผลาญชีวิตได้บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้บวชให้หญิงครองเรือนผู้มีอายุต่ำกว่า ๑๒ ปีเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีทั้งหลายพากันบวชให้หญิงครองเรือนผู้มีอายุต่ำ กว่า ๑๒ ปี จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีทั้งหลายจึงได้บวชให้หญิงครองเรือนผู้มีอายุต่ำกว่า ๑๒ ปีเล่า เพราะ หญิงครองเรือนผู้มีอายุต่ำกว่า ๑๒ ปียังเป็นผู้ไม่อดทนต่อเย็น ร้อน หิว กระหาย เป็นผู้มีปกติไม่ทนทานต่อสัมผัสแห่งเหลือบ ยุง ลม แดด และ สัตว์เลื้อยคลาน ต่อถ้อยคำที่เขากล่าวร้ายอันมาแล้วไม่ดี ต่อทุกขเวทนา ทางกายที่เกิดขึ้นแล้ว อันกล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่เป็นที่ยินดี ไม่เป็นที่พอใจ อันอาจผลาญชีวิตได้ ส่วนหญิงครองเรือนผู้มีอายุ ๑๒ ปีจึงจะเป็นผู้อดทน ต่อเย็น ร้อน หิว กระหาย เป็นผู้มีปกติทนทานต่อสัมผัสแห่งเหลือบ ยุง ลม แดด และสัตว์เลื้อยคลาน ต่อถ้อยคำที่เขากล่าวร้ายอันมาแล้วไม่ดี ต่อ ทุกขเวทนาทางกายที่เกิดขึ้นแล้วอันกล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่เป็นที่ยินดี ไม่ เป็นที่พอใจ อันอาจผลาญชีวิตได้ การกระทำของภิกษุณีเหล่านั้นนั่นไม่เป็น ไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๐๙๑] อนึ่ง ภิกษุณีใดบวชให้หญิงครองเรือนผู้มีอายุตํ่ากว่า ๑๒ ปี เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๓๘๑} [๑๐๙๒] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า มีอายุตํ่ากว่า๑๒ปี คือ มีอายุยังไม่ถึง ๑๒ ปี

ที่ชื่อว่า หญิงครองเรือน ตรัสหมายถึงหญิงที่มีสามีแล้ว

คำว่า บวชให้ คือ ให้อูปสมบท

ภิกษุณีตั้งใจว่าจักบวชให้ แล้วแสวงหาคณะก็ดี อาจารย์ก็ดี บาตร ก็ดี จีวรก็ดี สมมติสีมาก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว จบกรรมวาจาครั้งสุดท้าย ภิกษุณีผู้อุปัชฌาย์ต้องอาบัติปาจิตตีย์ คณะและอาจารย์ต้องอาบัติทุกกฏ

บทภาชนีย์

{๓๘๒} [๑๐๙๓] หญิงมีอายุต่ำกว่า ๑๒ ปี ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นผู้มีอายุต่ำกว่า ๑๒ ปี บวชให้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

หญิงมีอายุต่ำกว่า ๑๒ ปี ภิกษุณีสงสัย บวชให้ ต้องอาบัติทุกกฏ หญิงมีอายุต่ำกว่า ๑๒ ปี ภิกษุณีสำคัญว่าครบ ๑๒ ปี บวชให้ ไม่ต้อง อาบัติ

หญิงมีอายุครบ ๑๒ ปี ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นผู้มีอายุต่ำกว่า ๑๒ ปี บวช ให้ ต้องอาบัติทุกกฏ

หญิงมีอายุครบ ๑๒ ปี ภิกษุณีสงสัย บวชให้ ต้องอาบัติทุกกฏ หญิงมีอายุครบ ๑๒ ปี ภิกษุณีสำคัญว่าครบ บวชให้ ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๓๘๓} [๑๐๙๔] หญิงมีอายุต่ำกว่า ๑๒ ปี ภิกษุณีสำคัญว่ามีอายุครบ จึงบวช ให้ ๑ หญิงมีอายุครบ ๑๒ ปี ภิกษุณีสำคัญว่ามีอายุครบ จึงบวชให้ ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๕

สิกขาบทที่ ๖

เรื่องภิกษุณีบวชให้หญิงอายุ ๑๒ ปี แต่ยังมิได้ศึกษาสิกขา

{๓๘๔} [๑๐๙๕] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายบวชให้หญิงครองเรือนผู้มีอายุครบ ๑๒ ปี แต่ยังมิได้ศึกษา สิกขาในธรรม ๖ ประการตลอด ๒ ปี เธอเหล่านั้นจึงเป็นคนโง่เขลา ไม่ฉลาด ไม่รู้จักสิ่งที่ควรหรือไม่ควรบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้บวชให้หญิงครองเรือนผู้มีอายุครบ ๑๒ ปี แต่ยัง มิได้ศึกษาสิกขาในธรรม ๖ ประการตลอด ๒ ปีเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีทั้งหลายบวชให้หญิงครองเรือนผู้มีอายุครบ ๑๒ ปี แต่ยัง มิได้ศึกษาสิกขาในธรรม ๖ ประการตลอด ๒ ปี จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีทั้งหลายจึงได้บวชให้หญิงครองเรือนผู้มีอายุครบ ๑๒ ปีแต่ยังมิ ได้ศึกษาสิกขาในธรรม ๖ ประการตลอด ๒ ปีเล่า การกระทำของภิกษุณี เหล่านั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ... ครั้น แล้วทรงทำธรรมีกถารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเราอนุญาตเพื่อให้สิกขาสมมติในธรรม ๖ ประการเป็นเวลา ๒ ปีแก่หญิงครองเรือนผู้มีอายุครบ ๑๒ ปี