สิกขาบทที่ ๙ เรื่องภิกษุณีหลายรูป เล่ม ๓

อนาปัตติวาร

{๑๒๙} [๗๗๒] ภิกษุณีน้อมกัปปิยภัณฑ์ที่เหลือไปเพื่อปัจจัยอย่างอื่น๑ ภิกษุณีขออนุญาตต่อเจ้าของแล้วน้อมไป ๑ ภิกษุณีมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้ วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๘

สิกขาบทที่ ๙

ว่าด้วยนำกัปปิยกัณฑ์ที่ถวายเจาะจงไปจ่ายเป็นปัจจัยอื่น

{๑๓๐} [๗๗๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายผู้อาศัยอยู่ในบริเวณของชาวบ้านกลุ่มหนึ่งอัตคัดด้วยข้าวยาคู จึงชาวบ้านกลุ่มนั้นได้รวบรวมสิ่งของเครื่องใช้ที่ก่อให้เกิดความพอใจเพื่อเป็น มูลค่าข้าวยาคูสำหรับภิกษุณีทั้งหลาย ฝากไว้เป็นกัปปิยภัณฑ์ที่ร้านของชาว ตลาดคนหนึ่ง แล้วได้เข้าไปหาภิกษุณีทั้งหลายกล่าวว่า “แม่เจ้าทั้งหลาย เจ้าข้า กัปปิยภัณฑ์เพื่อเป็นมูลค่าข้าวยาคู พวกข้าพเจ้าได้ฝากไว้ที่ร้านของ ชาวตลาดชื่อโน้น ขอท่านทั้งหลายใช้ให้ใครไปนำข้าวสารจากร้านชาวตลาด ผู้นั้นมาหุงต้มฉันเถิด”ภิกษุณีทั้งหลายได้ขอเอามาเองแล้วให้เอากัปปิยภัณฑ์นั้นไปจ่าย เป็นเภสัชมาฉัน ชาวบ้านกลุ่มนั้นทราบเรื่องเข้าก็พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้ให้เอากัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อ เป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่งซึ่งเขาตั้งใจถวายแก่ภิกษุณีหมู่มากเจาะจงเป็น ปัจจัยอย่างหนึ่ง ที่ตนขอเอามาเอง ไปจ่ายเป็นปัจจัยอีกอย่างหนึ่งเล่า”

ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินชาวบ้านกลุ่มนั้นพากันเพ่งโทษติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้ให้เอากัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อ เป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่งซึ่งเขาตั้งใจถวายแก่ภิกษุณีหมู่มากเจาะจงเป็น ปัจจัยอย่างหนึ่ง ที่ตนขอเอามาเอง ไปจ่ายเป็นปัจจัยอีกอย่างหนึ่งเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีทั้งหลายได้ให้เอากัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่า ปัจจัยอย่างหนึ่ง ซึ่งเขาตั้งใจถวายแก่ภิกษุณีหมู่มากเจาะจงเป็นปัจจัยอย่าง หนึ่ง ที่ตนขอเอามาเอง ไปจ่ายเป็นปัจจัยอีกอย่างหนึ่ง จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีทั้งหลายจึงได้ให้เอากัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่าง หนึ่ง ซึ่งเขาตั้งใจถวายแก่ภิกษุณีหมู่มากเจาะจงเป็นปัจจัยอย่างหนึ่ง ที่ตน ขอเอามาเอง ไปจ่ายเป็นปัจจัยอีกอย่างหนึ่งเล่า การกระทำของภิกษุณี เหล่านั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๗๗๔] อนึ่งภิกษุณีใดให้เอากัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็น มูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่ง ซึ่งเขาตั้งใจถวายแก่ภิกษุณีหมู่มากเจาะจงเป็น ปัจจัยอย่างหนึ่ง ที่ตนขอเอามาเอง ไปจ่ายเป็นปัจจัยอีกอย่างหนึ่ง เป็น นิสสัคคิยปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๑๓๑} [๗๗๕] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

คำว่า ให้เอากัปปิยกัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่ง เจาะจงเป็นปัจจัยอย่างหนึ่ง คือ เขาถวายไว้เพื่อประโยชน์แก่ปัจจัยอย่างหนึ่ง

คำว่า ซึ่งเขาตั้งใจถวายแก่ภิกษุณีหมู่มาก คือ ที่เขาบริจาคไว้เพื่อ ประโยชน์แก่คณะ ไม่ใช่สงฆ์ ไม่ใช่ภิกษุณีรูปเดียว

คำว่า ที่ตนขอเอามาเอง คือ ขอร้องเขาเอง

คำว่า ไปจ่ายเป็นปัจจัยอีกอย่างหนึ่ง ความว่า สิ่งใดที่ทายกถวายไว้ เพื่อเป็นมูลค่า เว้นสิ่งนั้นเสีย ภิกษุณีให้จ่ายเป็นปัจจัยอย่างอื่นไป เป็น ทุกกฏในเพราะประโยคที่ให้จ่าย เป็นนิสสัคคีย์เพราะได้ของนั้นมา คือ เป็น ของจำต้องสละแก่สงฆ์ แก่คณะ หรือแก่ภิกษุณีรูปหนึ่งดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลปัจจัยอย่างอื่นที่ได้มานั้นอันภิกษุณีพึง สละอย่างนี้

วิธีสละ

สละแก่สงฆ์

ภิกษุณีนั้นพึงเข้าไปหาสงฆ์ ...

‘แม่เจ้าของของข้าพเจ้าสิ่งนี้ข้าพเจ้าให้เอากัปปิยภัณฑ์ที่เขา ถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่งซึ่งเขาตั้งใจถวายแก่ภิกษุณีหมู่มาก เจาะจงเป็นปัจจัยอย่างหนึ่ง ที่ตนขอเอามาเอง ไปจ่ายได้มา เป็นนิสสัคคีย์ ข้าพเจ้าสละของสิ่งนี้แก่สงฆ์ ... สงฆ์พึงให้ของสิ่งนี้แก่ภิกษุณีชื่อนี้,

สละแก่คณะ

ภิกษุณีนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุณีหลายรูป ... แม่เจ้าทั้งหลายพึงให้ของสิ่ง นี้แก่ภิกษุณีชื่อนี้,

สละแก่ภิกษุณีรูปหนึ่ง

ภิกษุณีนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุณีรูปหนึ่ง ... ‘ดิฉันให้ของสิ่งนี้แก่แม่เจ้า,

บทภาชนีย์

ติกนิสสัคคิยปาจิตตีย์

{๑๓๒} [๗๗๖] กัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่ง ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นกัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่ง ให้จ่ายเป็นปัจจัยอีกอย่างหนึ่ง เป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์กัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่ง ภิกษุณีสงสัย ให้จ่ายเป็นปัจจัยอีกอย่างหนึ่ง เป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์

กัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่ง ภิกษุณีสำคัญ ว่ามิใช่กัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่ง ให้จ่ายเป็น ปัจจัยอีกอย่างหนึ่ง เป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์ได้ปัจจัยที่สละแล้วคืนมาพึงน้อมเข้าไปในปัจจัยตามที่ทายกถวาย ไว้เดิม

ทุกทุกกฎ

มิใช่กัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่งภิกษุณี สำคัญว่าเป็นกัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่ง ... ต้อง อาบัติทุกกฏ

มิใช่กัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่งภิกษุณี สงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ

ไม่ต้องอาบัติ

มิใช่กัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่งภิกษุณี สำคัญว่ามิใช่เป็นกัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่ง ... ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๑๓๓} [๗๗๗] ภิกษุณีน้อมกัปปิยภัณฑ์ที่เหลือไปเพื่อปัจจัยอย่างอื่น ๑ ภิกษุณีขออนุญาตต่อเจ้าของแล้วน้อมไป ๑ ภิกษุณีมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้ วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๙

สิกขาบทที่ ๑๐

ว่าด้วยนำปัจจัยที่ถวายเจาะจงบุคคลไปจ่ายเป็นอย่างอื่น

{๑๓๔} [๗๗๘] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีถุลลนันทาเป็นพหูสูต เป็นคนช่างพูด องอาจ สามารถแสดงธรรมได้ ชาวบ้านเป็นอันมากต่างพากันเข้าไปนั่งสนทนาปราศรัยด้วย เวลานั้น ที่อยู่ ของภิกษุณีถุลลนันทาชำรุด ชาวบ้านจึงถามถุลลนันทาภิกษุณีว่า “แม่เจ้า เพราะเหตุไร แม่เจ้าจึงปล่อยให้ที่อยู่ชำรุด”นางตอบว่า “เพราะคนให้ไม่มี คนทำก็ไม่มี”