อัตตาทานวรรคที่ ๕ เล่ม ๘

โภชนะ ๕

{๑๑๘๑} [๔๓๕] พระอุบาลีทูลถามว่า “โภชนะมีเท่าไร พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี โภชนะนี้มี ๕ อย่าง ๕ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

๑. ข้าวสุก ๒. ขนมสด

๓. ขนมแห้ง ๔. ปลา

๕. เนื้อ

ดูก่อนอุบาลี โภชนะมี ๕ อย่างนี้แล

จบ ทิฏฐาวิกัมมวรรคที่ ๔

หัวข้อประจำวรรค

{๑๑๘๒} การทำความเห็นแย้ง ๑ การทำความเห็นแย้งอีกนัยหนึ่ง ๑ รับประเคน ๑ ของเป็นเดน ๑ ห้ามภัต ๑ ปฏิญญา ๑ ขอโอกาส ๑ สนทนา ๑ ถามปัญหา ๑ พยากรณ์มรรคผล ๑ วิสุทธิ ๑ โภชนะ ๑

๕. อัตตาทานวรรค

หมวดว่าด้วยการรับอธิกรณ์

ธรรมของโจทก์ ๕ อย่าง

{๑๑๘๓} [๔๓๖] พระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่นพึงกำหนดธรรมเท่าไรไว้ในตนแล้วจึงโจทผู้อื่น พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่น พึงกำหนดธรรม ๕ อย่างไว้ในตนแล้วจึงโจทผู้อื่น ธรรม ๕ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

๑. ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่น พึงกำหนดอย่างนี้ว่า ‘เราเองเป็นผู้มีความประพฤติทางกายบริสุทธิ์ไหม เราเป็นผู้ประกอบด้วยความประพฤติทางกายบริสุทธิ์ ไม่มีช่อง ไม่มีข้อสอบสวนไหม ธรรมนั้นของเรามีหรือไม่มีหนอ’ดูก่อนอุบาลี ถ้าภิกษุไม่เป็นผู้มีความประพฤติทางกายบริสุทธิ์ ไม่เป็นผู้ประกอบด้วยความประพฤติทางกายบริสุทธิ์ ไม่มีช่อง ไม่มีข้อสอบสวน จะมีผู้ว่ากล่าวเธอได้ว่า ‘นิมนต์ท่านศึกษาความประพฤติทางกายก่อนเถิด’ จะมีคนว่ากล่าวเธอดังนี้ได้๒. อนึ่ง อุบาลี ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่น พึงกำหนดอย่างนี้ว่า ‘เราเองเป็นผู้มีความประพฤติทางวาจาบริสุทธิ์ไหม

เราเป็นผู้ประกอบด้วยความประพฤติทางวาจาบริสุทธิ์ ไม่มีช่อง ไม่มีข้อสอบสวนไหม ธรรมนั้นของเรามีหรือไม่มีหนอ’ดูก่อนอุบาลี ถ้าภิกษุไม่เป็นผู้มีความประพฤติทางวาจาบริสุทธิ์ ไม่เป็น ผู้ประกอบด้วยความประพฤติทางวาจาบริสุทธิ์ ไม่มีช่อง ไม่มีข้อสอบสวน จะมีผู้ว่ากล่าวเธอได้ว่า ‘นิมนต์ท่านศึกษาความประพฤติทางวาจาก่อนเถิด’ จะมีคนว่ากล่าวเธอดังนี้ได้๓. อนึ่ง อุบาลี ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่น พึงกำหนดอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าไปตั้งเมตตาจิต ไม่มีอาฆาตในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ไหม ธรรมนั้นของเรามีหรือไม่มีหนอ’

ดูก่อนอุบาลี ถ้าภิกษุยังไม่ได้เข้าไปตั้งเมตตาจิต ยังมีอาฆาตในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์อยู่ จะมีผู้ว่ากล่าวเธอได้ว่า ‘นิมนต์ท่านเข้าไปตั้งเมตตาจิต ในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์เสียก่อนเถิด’ จะมีคนว่ากล่าวเธอดังนี้ได้๔. อนึ่ง อุบาลี ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่น พึงกำหนดอย่างนี้ว่า ‘เราเป็นพหูสูต เป็นผู้ทรงสุตะ เป็นผู้สั่งสมสุตะ

ไหม ธรรมอันงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด กล่าวถึงพรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถพร้อมทั้งพยัญชนะบริสุทธิ์บริบูรณ์ครบถ้วนเห็นปานนั้นที่เราได้สดับมาก ทรงจำไว้ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดดีด้วยปัญญา ธรรมนั้นของเรามีหรือไม่มีหนอ’

ดูก่อนอุบาลี ถ้าภิกษุหาใช่เป็นพหูสูต เป็นผู้ทรงจำสุตะ เป็นผู้สั่งสมสุตะไม่ ธรรมอันงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด กล่าวถึงพรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถพร้อมทั้งพยัญชนะบริสุทธิ์บริบูรณ์ครบถ้วนเห็นปานนั้นเธอก็หาได้สดับมาก ทรงจำไว้ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดดีด้วยปัญญาไม่ จะมีผู้ว่ากล่าวเธอได้ว่า ‘นิมนต์ท่านเรียนคัมภีร์ก่อนเถิด’ จะมีคนว่ากล่าวเธอดังนี้ได้๕. อนึ่ง อุบาลี ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่น พึงกำหนดอย่างนี้ว่า ‘เราจำปาติโมกข์ทั้งสองได้ดีโดยพิสดาร คล่องแคล่วดี วินิจฉัยได้ถูกต้องโดยสูตร โดยอนุพยัญชนะไหม ธรรมนั้นของเรามีหรือไม่มีหนอ’

ดูก่อนอุบาลี ถ้าภิกษุหาใช่เป็นผู้จำปาติโมกข์ทั้งสองได้ดีโดยพิสดาร คล่องแคล่วดี วินิจฉัยได้ถูกต้องโดยสูตร โดยอนุพยัญชนะไม่ เธอถูกถามว่า ‘ท่าน สิกขาบทนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ที่ไหน’ ย่อมไม่พร้อมที่จะตอบ ก็จะมีผู้ว่ากล่าวเธอได้ว่า ‘นิมนต์ท่านเรียนวินัยก่อนเถิด’ จะมีคนว่ากล่าวเธอดังนี้ได้ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่น พึงกำหนดธรรม ๕ อย่างนี้ไว้ในตนแล้วจึงโจทผู้อื่นเถิด”

ธรรมของโจทก์อีกนัยหนึ่ง

{๑๑๘๔} [๔๓๗] พระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่นพึงตั้งธรรมเท่าไรไว้ในตนแล้วจึงโจทผู้อื่น พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่น พึงตั้งธรรม ๕ อย่างไว้ในตนแล้วจึงโจทผู้อื่น ธรรม ๕ อย่าง คืออะไรบ้าง คือ

๑. เราจักพูดตามกาลอันควร จักไม่พูดตามกาลไม่ควร

๒. เราจักพูดด้วยคำจริง จักไม่พูดด้วยคำเท็จ

๓. เราจักพูดด้วยคำสุภาพ จักไม่พูดด้วยคำหยาบ

๔. เราจักพูดด้วยคำที่ประกอบด้วยประโยชน์ จักไม่พูดด้วยคำที่ไม่ประกอบด้วยประโยชน์

๕. เราจักมีเมตตาจิตพูด จักไม่มุ่งร้ายพูด

ดูก่อนบาลี<*> ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่น พึงตั้งธรรม ๕ อย่างนี้ไว้ในตนแล้วจึงโจทผู้อื่นเถิด”

ธรรมที่โจทก์ควรใส่ใจ

{๑๑๘๕} [๔๓๘] พระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่นพึงมนสิการธรรมเท่าไรไว้ในตนแล้วจึงโจทผู้อื่น พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่น พึงมนสิการธรรม ๕ อย่างไว้ในตนแล้วจึงโจทผู้อื่น ธรรม ๕ อย่าง คืออะไรบ้าง คือ

๑. ความการุญ

๒. ความหวังประโยชน์

๓. ความเอ็นดู

๔. ความออกจากอาบัติ

๕. ความทำวินัยเป็นเบื้องต้น

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่น พึงมนสิการธรรม ๕ อย่างนี้ไว้ในตนแล้วจึงโจทผู้อื่น”

องค์ของภิกษุผู้ไม่ควรให้ทำโอกาส

{๑๑๘๖} [๔๓๙] พระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์เท่าไรหนอแล มาขอให้ทำโอกาส สงฆ์ไม่ควรทำโอกาส พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ มาขอให้ทำโอกาส สงฆ์ไม่ควรทำโอกาส องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. เป็นผู้มีความประพฤติทางกายไม่บริสุทธิ์

๒. เป็นผู้มีความประพฤติทางวาจาไม่บริสุทธิ์

๓. เป็นผู้มีอาชีวะไม่บริสุทธิ์

๔. เป็นผู้เขลา ไม่ฉลาด

๕. ถูกซักเข้า ไม่สามารถให้คำตอบข้อที่ซักได้

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลมาขอให้ทำโอกาส สงฆ์ไม่ควรทำโอกาส

องค์ของภิกษุผู้ควรให้ทำโอกาส

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ มาขอให้ทำโอกาส สงฆ์ควรทำโอกาส องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. เป็นผู้มีความประพฤติทางกายบริสุทธิ์

๒. เป็นผู้มีความประพฤติทางวาจาบริสุทธิ์

๓. เป็นผู้มีอาชีวะบริสุทธิ์

๔. เป็นบัณฑิต ผู้ฉลาด

๕. ถูกซักเข้า สามารถให้คำตอบข้อที่ซักได้

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลมาขอให้ทำโอกาส สงฆ์ควรทำโอกาส”

การรับอธิกรณ์

{๑๑๘๗} [๔๔๐] พระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้ประสงค์จะรับอธิกรณ์ พึงรับอธิกรณ์อันประกอบด้วยองค์เท่าไร พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประสงค์จะรับอธิกรณ์ พึงรับอธิกรณ์อันประกอบด้วยองค์ ๕ องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. ภิกษุผู้ประสงค์จะรับอธิกรณ์ พึงพิจารณาอย่างนี้ว่า ‘เราประสงค์จะรับอธิกรณ์นี้ เป็นกาลสมควรหรือไม่ที่จะรับอธิกรณ์นี้’ ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่ รู้อย่างนี้ว่า ‘เป็นกาลไม่สมควรที่จะรับอธิกรณ์นี้ หาใช่เป็นกาลสมควรไม่’ อธิกรณ์นั้นภิกษุไม่พึงรับไว้๒. ก็ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่ รู้อย่างนี้ว่าเป็นกาลสมควรที่จะรับอธิกรณ์นี้ หาใช่เป็นกาลไม่สมควรไม่ ภิกษุนั้นพึงพิจารณาต่อไปว่า ‘เราประสงค์จะรับอธิกรณ์นี้ อธิกรณ์นี้เป็นเรื่องจริงหรือไม่’ ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่ รู้อย่างนี้ว่า ‘อธิกรณ์นี้ เป็นเรื่องไม่จริง หาใช่เป็นเรื่องจริงไม่’ อธิกรณ์นั้นภิกษุไม่ พึงรับไว้๓. ก็ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่ รู้อย่างนี้ว่าอธิกรณ์นี้เป็นเรื่องจริง หาใช่เป็นเรื่องไม่จริงไม่ ภิกษุนั้นพึงพิจารณาต่อไปว่า ‘เราประสงค์จะรับอธิกรณ์นี้ อธิกรณ์นี้ประกอบด้วยประโยชน์หรือไม่’ ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่ รู้อย่างนี้ว่า ‘อธิกรณ์นี้ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ หาใช่ประกอบด้วยประโยชน์ไม่’ อธิกรณ์นั้นภิกษุไม่พึงรับไว้๔. ก็ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่ รู้อย่างนี้ว่าอธิกรณ์นี้ประกอบด้วยประโยชน์ หาใช่ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ไม่ ภิกษุนั้นพึงพิจารณาต่อไปว่า ‘เมื่อเรารับอธิกรณ์นี้ไว้ จักได้ภิกษุผู้เคย

เห็นเคยคบกันมาเป็นฝ่ายโดยธรรมโดยวินัยหรือไม่’ ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่ รู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อเรารับอธิกรณ์นี้ไว้ จักไม่ได้ภิกษุผู้เคยเห็นเคยคบกันมาเป็นฝ่ายโดยธรรมโดยวินัย’ อธิกรณ์นั้นภิกษุไม่พึงรับไว้

๕. ก็ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่ รู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อเรารับอธิกรณ์นี้ไว้ จักได้ภิกษุผู้เคยเห็นเคยคบกันมาเป็นฝ่ายโดยธรรมโดยวินัย’ ภิกษุนั้นพึงพิจารณาต่อไปว่า ‘เมื่อเรารับอธิกรณ์นี้ไว้ ความบาดหมาง การทะเลาะ การแก่งแย่ง การวิวาท ความแตกแห่งสงฆ์ ความร้าวรานแห่งสงฆ์ ความถือต่างกันแห่งสงฆ์ ความกระทำต่างกันแห่งสงฆ์ซึ่งมีการนั้นเป็นเหตุจักมีแก่สงฆ์หรือไม่’ ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่รู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อเรารับอธิกรณ์นี้ไว้ ความบาดหมาง การทะเลาะ การแก่งแย่ง การวิวาท ความแตกแห่งสงฆ์ ความร้าวรานแห่งสงฆ์ ความถือต่างกันแห่งสงฆ์ ความกระทำต่างกันแห่งสงฆ์ซึ่ง มีการนั้นเป็นเหตุจักมีแก่สงฆ์’ อธิกรณ์นั้นภิกษุไม่พึงรับไว้ ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่ รู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อเรารับอธิกรณ์นี้ไว้ ความบาดหมาง การทะเลาะ การแก่งแย่ง การวิวาท ความแตกแห่งสงฆ์ ความร้าวรานแห่งสงฆ์ ความถือต่างกันแห่งสงฆ์ ความกระทำต่างกันแห่งสงฆ์ซึ่งมีการนั้นเป็นเหตุ จักไม่มีแก่สงฆ์’ อธิกรณ์นั้นภิกษุพึงรับไว้ดูก่อนอุบาลี อธิกรณ์ที่ประกอบด้วยองค์ ๕ อย่างนี้แลภิกษุรับไว้จักไม่ก่อความเดือดร้อนให้แม้ในภายหลังแล”

องค์แห่งภิกษุผู้มีอุปการะมากแก่ผู้ก่ออธิกรณ์

{๑๑๘๘} [๔๔๑] พระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์เท่าไรหนอเป็นผู้มีอุปการะมากแก่ภิกษุพวกก่ออธิกรณ์ พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ เป็นผู้มีอุปการะมากแก่ภิกษุพวกก่ออธิกรณ์ องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ๑. เป็นผู้มีศีล คือ สำรวมในปาติโมกขสังวร ถึงพร้อมด้วยอาจาระและโคจรอยู่ เป็นผู้มีปกติเห็นภัยในโทษแม้มีประมาณน้อย สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย๒. เป็นพหูสูต คือ เป็นผู้ทรงจำ เป็นผู้สั่งสมสุตะ ธรรมอันงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด กล่าวถึงพรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถพร้อมทั้งพยัญชนะบริสุทธิ์บริบูรณ์ครบถ้วนเห็นปานนั้นเธอเป็นผู้ได้สดับมาก ทรงจำไว้ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดดีด้วยปัญญา๓. เธอจำปาติโมกข์ทั้งสองได้ดีโดยพิสดาร จำแนกได้ดีคล่องแคล่วดี วินิจฉัยได้ถูกต้องโดยสุตตะ โดยอนุพยัญชนะ

๔. เป็นผู้ตั้งอยู่ในวินัย ไม่ง่อนแง่น

๕. เป็นผู้สามารถให้คู่ความทั้งสองเบาใจ ให้เข้าใจ ให้เพ่งพินิจพิจารณาเลื่อมใสได้

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลเป็นผู้มีอุปการะมากแก่ภิกษุพวกก่ออธิกรณ์

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๕ เป็นผู้มีอุปการะมากแก่ภิกษุพวกก่ออธิกรณ์ องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. เป็นผู้มีความประพฤติทางกายบริสุทธิ์

๒. เป็นผู้มีความประพฤติทางวาจาบริสุทธิ์

๓. เป็นผู้มีอาชีวะบริสุทธิ์

๔. เป็นบัณฑิต ผู้ฉลาด

๕. ถูกซักเข้า สามารถให้คำตอบข้อที่ซักได้

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลเป็นผู้มีอุปการะมากแก่ภิกษุพวกก่ออธิกรณ์

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๕ เป็นผู้มีอุปการะมากแก่ภิกษุพวกก่ออธิกรณ์ องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. รู้วัตถุ ๒. รู้นิทาน

๓. รู้บัญญัติ ๔. รู้บทที่ตกหล่นภายหลัง

๕. รู้ทางแห่งถ้อยคำที่เชื่อมถึงกัน

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลเป็นผู้มีอุปการะมากแก่ภิกษุพวกก่ออธิกรณ์”

องค์ของภิกษุผู้ไม่ควรซัก

{๑๑๘๙} [๔๔๒] พระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์เท่าไรหนอไม่พึงซัก พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ไม่พึงซัก องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. ไม่รู้สุตตะ ๒. ไม่รู้สุตตานุโลม

๓. ไม่รู้วินัย ๔. ไม่รู้วินยานุโลม

๕. ไม่ฉลาดในฐานะและอฐานะ

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลไม่พึงซัก

องค์ของภิกษุผู้ควรซัก

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ พึงซัก องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. รู้สุตตะ ๒. รู้สุตตานุโลม

๓. รู้วินัย ๔. รู้วินยานุโลม

๕. ฉลาดในฐานะและอฐานะ

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลพึงซัก

องค์ของภิกษุผู้ไม่ควรซักอีกนัยหนึ่ง

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่พึงซัก องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. ไม่รู้ธรรม ๒. ไม่รู้ธัมมานุโลม

๓. ไม่รู้วินัย ๔. ไม่รู้วินยานุโลม

๕. ไม่ฉลาดในคำต้นและคำหลัง

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลไม่พึงซัก

องค์ของภิกษุผู้ควรซักอีกนัยหนึ่ง

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ พึงซัก องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. รู้ธรรม ๒. รู้ธัมมานุโลม

๓. รู้วินัย ๔. รู้วินยานุโลม

๕. ฉลาดในคำต้นและคำหลัง

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลพึงซัก

องค์ของภิกษุผู้ไม่ควรซักอีกนัยหนึ่ง

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีกไม่พึงซัก องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. ไม่รู้วัตถุ ๒. ไม่รู้นิทาน

๓. ไม่รู้บัญญัติ ๔. ไม่รู้บทที่ตกหล่นภายหลัง

๕. ไม่รู้ทางถ้อยคำที่เชื่อมถึงกัน

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลไม่พึงซัก

องค์ของภิกษุผู้ควรซักอีกนัยหนึ่ง

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ พึงซัก องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. รู้วัตถุ ๒. รู้นิทาน

๓. รู้บัญญัติ ๔. รู้บทที่ตกหล่นภายหลัง

๕. รู้ทางถ้อยคำที่เชื่อมถึงกัน

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลพึงซัก

องค์ของภิกษุผู้ไม่ควรซักอีกนัยหนึ่ง

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่พึงซัก องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. ไม่รู้อาบัติ ๒. ไม่รู้สมุฏฐานอาบัติ

๓. ไม่รู้ประโยคอาบัติ ๔. ไม่รู้ความระงับอาบัติ

๕. ไม่ฉลาดในการวินิจฉัยอาบัติ

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลไม่พึงซัก

องค์ของภิกษุผู้ควรซักอีกนัยหนึ่ง

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ พึงซัก องค์ ๕ คืออะไรบ้างคือ

๑. รู้อาบัติ ๒. รู้สมุฏฐานอาบัติ

๓. รู้ประโยคอาบัติ ๔. รู้ความระงับอาบัติ

๕. ฉลาดในการวินิจฉัยอาบัติ

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลพึงซัก

องค์ของภิกษุผู้ไม่ควรซักอีกนัยหนึ่ง

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก ไม่พึงซัก องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. ไม่รู้อธิกรณ์ ๒. ไม่รู้สมุฏฐานอธิกรณ์

๓. ไม่รู้ประโยคอธิกรณ์ ๔. ไม่รู้ความระงับอธิกรณ์

๕. ไม่ฉลาดในการวินิจฉัยอธิกรณ์

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลไม่พึงซัก

องค์ของภิกษุผู้ควรซักอีกนัยหนึ่ง

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ พึงซัก องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. รู้อธิกรณ์ ๒. รู้สมุฏฐานอธิกรณ์

๓. รู้ประโยคอธิกรณ์ ๔. รู้ความระงับอธิกรณ์

๕. ฉลาดในการวินิจฉัยอธิกรณ์

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลพึงซัก”

จบ อัตตาทานวรรคที่ ๕

หัวข้อประจำวรรค

{๑๑๙๐} บริสุทธิ์ ๑ กาล ๑ ความการุญ ๑ โอกาส ๑ รับอธิกรณ์ ๑ อธิกรณ์ ๑ และอธิกรณ์อีกนัยหนึ่ง ๑ วัตถุ ๑ สุตตะ ๑ ธรรม ๑ วัตถุอีกนัยหนึ่ง ๑ อาบัติ ๑ อธิกรณ์ ๑

๖. ธุดงควรรค

หมวดว่าด้วยการถือธุดงค์

{๑๑๙๑} [๔๔๓] พระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตรมีเท่าไรหนอ พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตรนี้มี ๕ ประเภท ๕ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ