หัวข้อประจำขันธกะ เล่ม ๗

อนุปิเย อภิญฺญาตา สุขุมาโล น อิจฺฉติ

กสา วปา อตินินฺเน นิทฺทา ลาเว จ อุพฺพเห.

ปุญฺชมทฺทปลาลญฺจ ภุสโอผุณนีหเร

อายตึปิ น ขียนฺติ ปิตโร จ ปิตามหา.

ภทฺทิโย อนุรุทฺโธ จ อานนฺโท ภคฺคุ กิมิโล

สกฺยมาโน ว โกสมฺพิ ปริยาหิ กกฺกุเธน จ.

ปกาเสสิ ปิตุโน จ ปุริเส เสลา(๑) นาฬาคิริ.

ติกปญฺจ ครุโก โข ภินฺทิ ถุลฺลจฺจเยน จ

ตโย อฏฺฐ ปุน ตีณิ ราชิเภทา สิยา นุ โขติ.

สํฆเภทกกฺขนฺธโก นิฏฺฐิโต.

เรื่องเจ้าศากยะผู้มีชื่อเสียงออกบวชขณะที่พระผู้มีพระภาค ประทับที่อนุปิยนิคม เจ้าอนุรุทธศากยะผู้สุขุมาลชาติ ไม่ปรารถนาจะทรงผนวช เจ้ามหานามะผู้พี่จึงสอนวิธีไถนา หว่านข้าว ไขน้ำเข้า ระบายน้ำออก ถอนหญ้า เกี่ยวข้าว ขนข้าว ตั้งลอม นวดข้าว สางฟาง ฝัดข้าวลีบ ฝัดละอองออก ขนขึ้นฉางเจ้าอนุรุทธะจึงตัดสินใจออกบวช เพราะทรงเห็นการงาน ไม่มีที่จบสิ้น แม้มารดาบิดา ปู่ย่าตายายจะตายไปหมดพระเจ้าภัททิยศากยะ เจ้าอนุรุทธศากยะ เจ้าอานนท์ เจ้าภคุ เจ้ากิมพิละ ถือตัวว่าเป็นศากยวงศ์ เพื่อจะตัดมานะจึงยอมให้อุบาลีบวชก่อนพระผู้มีพระภาคประทับที่เมืองโกสัมพี

พระเทวทัตทำกรรมเลวทราม เสื่อมจากฤทธิ์

กกุธโกฬิยเทพบุตรเข้าไปแจ้งข่าวแก่พระมหาโมคคัลลานะ

สงฆ์ลงปกาสนียกรรมพระเทวทัต

อชาตศัตรูกุมารถูกพระเทวทัตยุยงให้ปลงพระชนม์พระชนก

พระเทวทัตส่งบุรุษไปลอบปลงพระชนม์พระผู้มีพระภาคแต่ไม่สำเร็จ

พระเทวทัตกลิ้งศิลาหวังจะปลงพระชนม์พระผู้มีพระภาคด้วยตนเอง

สั่งให้คนปล่อยช้างนาฬาคิรีเพื่อทำร้ายพระผู้มีพระภาค

พระผู้มีพระภาคจึงทรงบัญญัติโภชนะที่คน ๓ คนพึงบริโภค

เพราะอำนาจประโยชน์ ๓ อย่าง

ต่อจากนั้น พระเทวทัตทูลขอวัตถุ ๕ ประการ

พยายามทำลายสงฆ์ การทำลายสงฆ์มีโทษหนัก

พระเทวทัตทำลายสงฆ์ ชักชวนภิกษุ ๕๐๐ รูปเข้าเป็นพรรค

พวกพาหนีไปอยู่ที่คยาสีสประเทศ พระผู้มีพระภาครับสั่งให้

พระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะไปตามภิกษุ ๕๐๐ รูปกลับ

ให้พวกภิกษุผู้ประพฤติตามภิกษุผู้ทำลายสงฆ์แสดงอาบัติถุลลัจจัย

เรื่ององค์ ๘ มี ๓ เรื่อง คือ

๑. ภิกษุผู้ควรเป็นทูตมีคุณสมบัติ ๘ อย่าง

๒. พระสารีบุตรประกอบด้วยคุณสมบัติของทูต ๘ อย่าง

๓. พระเทวทัตถูกอสัทธรรม ๘ อย่างครอบงำ

พระเทวทัตถูกอสัทธรรม ๓ อย่างครอบงำ

เรื่องอาการที่เรียกว่า “สังฆราชี” “สังฆเภท”

สังฆเภทขันธกะ จบ