เรื่องงดโอวาท เล่ม ๗

พระพุทธบัญญัติเรื่องงดโอวาท

{๕๓๘} [๔๑๒] ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระอุทายีงดโอวาทแล้วหลีกจาริกไป ภิกษุณีทั้งหลายเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพระคุณเจ้าอุทายีงด โอวาทแล้วจึงได้หลีกจาริกไปเสียเล่า” ... ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุงดโอวาทแล้วไม่พึงหลีกจาริกไป รูปใด หลีกไป ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๕๓๙} สมัยนั้น ภิกษุผู้โง่เขลา ไม่ฉลาดงดโอวาท ... ภิกษุทั้งหลายจึง กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้โง่เขลา ไม่ฉลาด ไม่พึงงดโอวาท รูปใด งด ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๕๔๐}สมัยนั้น ภิกษุทั้งหลายงดโอวาทเพราะเรื่องไม่สมควร เพราะเหตุไม่ สมควร ... ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงงดโอวาทเพราะเรื่องไม่สมควร เพราะเหตุไม่สมควร รูปใดงด ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๕๔๑} สมัยนั้น ภิกษุทั้งหลายงดโอวาทแล้วไม่ให้คำวินิจฉัย ... ภิกษุทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุงดโอวาทแล้ว จะไม่ให้คำวินิจฉัยไม่ได้ รูปใดไม่ให้ ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธบัญญัติห้ามมิให้ภิกษุณีไม่รับโอวาท

{๕๔๒} [๔๑๓] สมัยนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายไม่ไปรับโอวาท ... ภิกษุทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีจะไม่ไปรับโอวาทไม่ได้ รูปใดไม่รับ พึง ปรับอาบัติตามธรรม”

{๕๔๓}สมัยนั้น ภิกษุณีสงฆ์พากันไปรับโอวาททั้งหมด ชาวบ้านพากัน เพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ภิกษุณีเหล่านี้เป็นเมียของภิกษุพวกนื้ ภิกษุณีเหล่านี้เป็นหญิงชู้ของภิกษุพวกนี้ บัดนี้ภิกษุพวกนี้จักอภิรมย์กับ ภิกษุณีเหล่านี้” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีสงฆ์ไม่พึงไปรับโอวาททั้งหมด ถ้าไป ต้องอาบัติทุกกฏ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุณี ๔- ๕ รูปไป รับโอวาท”

{๕๔๔}สมัยนั้น ภิกษุณี ๔- ๕ รูปไปรับโอวาท ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ภิกษุณีเหล่านี้เป็นเมียของภิกษุพวกนี้ ภิกษุณี เหล่านี้เป็นหญิงชู้ของภิกษุพวกนี้ บัดนี้ภิกษุพวกนี้จักอภิรมย์กับภิกษุณี เหล่านี้” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงไปรับโอวาทถึง ๔ - ๕ รูป ถ้าไป ต้องอาบัติทุกกฏ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุณี ๒ - ๓ รูป ไปรับโอวาท

วิธีรับโอวาท

ภิกษุณีเหล่านั้นพึงเข้าไปหาภิกษุรูปหนึ่ง ห่มผ้าเฉวียงบ่า ไหว้เท้า นั่ง กระหย่งประนมมือ แล้วกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ข้าแต่พระคุณเจ้า ภิกษุณีสงฆ์ ไหว้เท้าภิกษุสงฆ์และขอเข้ารับโอวาท นัยว่าภิกษุณีสงฆ์จงได้เข้ารับโอวาท'

ภิกษุนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุผู้แสดงปาติโมกข์ แล้วกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ท่านเจ้าข้า ภิกษุณีสงฆ์ไหว้เท้าภิกษุสงฆ์และขอเข้ารับโอวาท นัยว่า ภิกษุณีสงฆ์จงได้เข้ารับโอวาท’ ภิกษุผู้แสดงปาติโมกข์พึงถามว่า ‘ภิกษุ บางรูปที่สงฆ์สมมติให้เป็นผู้สอนภิกษุณีมีไหม’ ถ้ามีภิกษุบางรูปที่สงฆ์สมมติ ให้เป็นผู้สอนภิกษุณี ภิกษุผู้แสดงปาติโมกข์พึงกล่าวว่า ‘ภิกษุชื่อนี้สงฆ์ สมมติให้เป็นผู้สอนภิกษุณี ภิกษุณีสงฆ์จงเข้าไปหาเธอ’ถ้าไม่มีภิกษุสักรูปที่สงฆ์สมมติให้เป็นผู้สอนภิกษุณี ภิกษุผู้แสดง ปาติโมกข์พึงถามว่า ‘ท่านรูปใดอาจสอนภิกษุณีได้บ้าง’ ถ้าภิกษุบางรูป อาจสอนภิกษุณีได้ และเธอเป็นผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๘ ประการ อัน ภิกษุผู้แสดงปาติโมกข์นั้นพึงสมมติแล้วแจ้งให้ทราบว่า ‘ภิกษุชื่อนี้สงฆ์ สมมติให้เป็นผู้สอนภิกษุณี ภิกษุณีสงฆ์จงเข้าไปหาเธอ’ถ้าไม่มีใครอาจสอนภิกษุณีได้ ภิกษุผู้แสดงปาติโมกข์พึงกล่าวว่า ‘ไม่มีภิกษุรูปใดที่สงฆ์สมมติให้เป็นผู้สอนภิกษุณี ภิกษุณีสงฆ์จงยังอาการอัน น่าเลื่อมใสให้ถึงพร้อมเถิด”

พระพุทธบัญญัติให้ภิกษุรับให้โอวาทภิกษุณี

{๕๔๕} [๔๑๔] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายไม่ยอมรับให้โอวาท ... จึง กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุจะไม่รับให้โอวาทไม่ได้ รูปใดไม่รับ ต้อง อาบัติทุกกฏ”

{๕๔๖} สมัยนั้น ภิกษุรูปหนึ่งเป็นผู้โง่เขลา ภิกษุณีทั้งหลายเข้าไปหาเธอ แล้วกล่าวว่า “พระคุณเจ้าข้า ขอท่านจงรับให้โอวาทด้วยเถิด” ภิกษุนั้น บอกว่า “ดูก่อนน้องหญิง ฉันเป็นผู้โง่เขลา จะรับให้โอวาทได้อย่างไร” ภิกษุณีทั้งหลายกล่าวว่า “ขอท่านจงให้โอวาทเถิดเจ้าข้า เพราะพระผู้มี พระภาคเจ้าทรงบัญญัติไว้อย่างนี้ว่าภิกษุทั้งหลายพึงรับให้โอวาทแก่ภิกษุณี ทั้งหลาย” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้ มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เว้นภิกษุผู้โง่เขลาเสีย เราอนุญาตให้ภิกษุ ทั้งหลายนอกนั้นรับให้โอวาท”

{๕๔๗}สมัยต่อมา ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธ ภิกษุณีทั้งหลายเข้าไปหาเธอแล้ว กล่าวว่า “พระคุณเจ้าข้า ขอท่านจงรับให้โอวาทด้วยเถิด” ภิกษุนั้นกล่าวว่า “ดูก่อนน้องหญิง ฉันอาพาธ จะรับให้โอวาทได้อย่างไร” ภิกษุณีทั้งหลาย กล่าวว่า “ขอท่านจงให้โอวาทเถิดเจ้าข้า เพราะพระผู้มีพระภาคเจ้าทรง บัญญัติไว้อย่างนี้ว่าเว้นภิกษุผู้โง่เขลาเสีย ภิกษุนอกนั้นต้องรับให้โอวาท” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เว้นภิกษุโง่เขลา ภิกษุอาพาธ เราอนุญาตให้ ภิกษุทั้งหลายนอกนั้นรับให้โอวาท”

{๕๔๘}สมัยต่อมา ภิกษุรูปหนึ่งเตรียมจะเดินทาง ภิกษุณีทั้งหลายเข้าไปหา เธอแล้วกล่าวว่า “พระคุณเจ้าข้า ขอท่านจงรับให้โอวาทด้วยเถิด” ภิกษุ นั้นกล่าวว่า “ดูก่อนน้องหญิง ฉันเตรียมจะเดินทาง จะรับให้โอวาทได้ อย่างไร” ภิกษุณีทั้งหลายกล่าวว่า “ขอท่านจงให้โอวาทเถิดเจ้าข้า เพราะ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติไว้อย่างนี้ว่า เว้นภิกษุผู้โง่เขลา เว้นภิกษุ อาพาธ ภิกษุนอกนั้นต้องรับให้โอวาท” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เว้นภิกษุผู้โง่เขลา ภิกษุอาพาธ ภิกษุผู้เตรียมจะ เดินทาง เราอนุญาตให้ภิกษุทั้งหลายนอกนั้นรับให้โอวาท”

{๕๔๙}สมัยต่อมา ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ในป่า ภิกษุณีทั้งหลายเข้าไปหาเธอแล้ว กล่าวว่า “พระคุณเจ้าข้า ขอท่านจงรับให้โอวาทด้วยเถิด” ภิกษุนั้นกล่าวว่า “ดูก่อนน้องหญิง ฉันอยู่ในป่า จะรับให้โอวาทได้อย่างไร” ภิกษุณีทั้งหลาย กล่าวว่า “ขอท่านจงให้โอวาทเถิดเจ้าข้า เพราะพระผู้มีพระภาคเจ้าทรง บัญญัติไว้อย่างนี้ว่า เว้นภิกษุผู้โง่เขลา ภิกษุอาพาธ ภิกษุผู้เตรียมจะ เดินทาง ภิกษุนอกนั้นต้องรับให้โอวาท” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุผู้ถืออยู่ป่ารับให้โอวาทและ ทำการนัดหมายว่า ‘เราจักกลับในที่นั้น”

พระพุทธบัญญัติห้ามรับโอวาทแล้วไม่บอกเป็นต้น

{๕๕๐} [๔๑๕] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายรับให้โอวาทแล้วไม่ยอมบอก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระ ภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุจะไม่บอกการให้โอวาทไม่ได้ รูปใดไม่บอก ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๕๕๑} สมัยต่อมาภิกษุทั้งหลายรับโอวาทแล้วไม่กลับมาบอก ... ภิกษุ ทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุจะไม่กลับมาบอกให้โอวาทไม่ได้ รูปใด ไม่กลับมาบอก ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๕๕๒} สมัยต่อมา ภิกษุณีทั้งหลายไม่ไปสู่ที่นัดหมาย ... ภิกษุทั้งหลายจึง กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีจะไม่ไปที่นัดหมายไม่ได้ รูปใดไม่ไป ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธบัญญัติห้ามภิกษุณีใช้ผ้ากายพันธน์(ผ้ารัดเอว)ยาว

{๕๕๓} [๔๑๖] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายใช้ผ้ากายพันธน์ยาว รัด สีข้างด้วยผ้าเหล่านั้น ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่ พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงใช้ผ้ากายพันธน์ยาว รูปใดใช้ ต้อง อาบัติทุกกฏ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตผ้ากายพันธน์ที่รัดได้รอบ เดียวแก่ภิกษุณี แต่อย่ารัดสีข้างด้วยผ้านั้น รูปใดรัด ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธบัญญัติห้ามภิกษุณีรัดสีข้างด้วยวัสดุต่างชนิด

{๕๕๔} สมัยต่อมา ภิกษุณีทั้งหลายรัดสีข้างด้วยแผ่นไม้สาน ด้วยแผ่นหนัง ด้วยแผ่นผ้า ด้วยช้องผ้า ด้วยเกลียวผ้า ด้วยผ้าผืนน้อย ด้วยช้องผ้าผืนน้อย ด้วยเกลียวผ้าผืนน้อย ด้วยช้องกักด้วยด้าย ด้วยเกลียวด้าย ชาวบ้าน พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภค กาม”ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงรัดสีข้างด้วยแผ่นไม้สาน ด้วย แผ่นหนัง ด้วยแผ่นผ้า ด้วยช้องผ้า ด้วยเกลียวผ้า ด้วยผ้าผืนน้อย ด้วย ช้องผ้าผืนน้อย ด้วยเกลียวผ้าผืนน้อย ด้วยช้องถักด้วยด้าย ด้วยเกลียวด้าย รูปใดรัด ต้องอาบัติทุกกฏ”