หัวข้อประจำขันธกะ เล่ม ๗

ปรินิพฺพุเต หิ สมฺพุทฺเธ เถโร จ กสฺสปสวฺหโย

อามนฺตยิ ภิกฺขุคณํ สทฺธมฺมมนุปาลโก.

ปาวายทฺธานมคฺคมฺหิ สุภทฺเทน ปเวทิตํ

สงฺคายิสฺสาม สทฺธมฺมํ อธมฺโม ปุเร ทิปฺปติ.

เอเกนูนปญฺจสตํ อานนฺทมฺปิ จ อุจฺจินิ

ธมฺมวินยสงฺคีตึ วสนฺโต คุหมุตฺตเม.

อุปาลึ วินยํ ปุจฺฉิ สุตฺตนฺตานนฺทปณฺฑิตํ

ปิฏกํ ตีณิ สงฺคีตึ อกํสุ ชินสาวกา.

ขุทฺทานุขุทฺทกา นานา ยถาปญฺญตฺติวตฺตนา

น ปุจฺฉิ อกฺกมิตฺวาปิ วนฺทาเปสิ น ยาจิ จ.

ปพฺพชฺชํ มาตุคามสฺส สทฺธาย ทุกฺกฏานิ เม

ปุราโณ พฺรหฺมทณฺฑญฺจ โอโรโธ อุเทเนน สห.

ตาว พหุ ทุพฺพลญฺจ อุตฺตรตฺถรณา ภิสิ

ภุมฺมตฺถรณา ปุญฺฉนิโย รโช จิกฺขลฺลมทฺทนา.

สหสฺสจีวรํ อุปฺปชฺชิ ปฐมานนฺทสวฺหยา

ตชฺชิโต พฺรหฺมทณฺเฑน จตุสฺสจฺจํ อปาปุณิ.

วสีภูตา ปญฺจสตา ตสฺมา ปญฺจสตา อิตีติ.(๑)

ปญฺจสติกกฺขนฺธโก นิฏฺฐิโต.

เมื่อพระผู้มีพระภาคเสด็จปรินิพพาน ท่านพระมหากัสสปะ ผู้รักษาพระสัทธรรม ชี้แจงต่อหมู่สงฆ์ถึงถ้อยคำที่พระสุภัททะกล่าวดูหมิ่นพระธรรมวินัย เมื่อเดินทางจากเมืองปาวา

พระมหากัสสปะจึงกล่าวว่า พวกเราจะสังคายนาพระสัทธรรม

ก่อนที่อธรรมจะรุ่งเรือง

พระมหากัสสปะคัดเลือกภิกษุทำสังคายนา ๔๙๙ รูป

ต่อมา สงฆ์แนะนำให้เลือกท่านพระอานนท์ด้วย

ภิกษุสงฆ์จำพรรษาอยู่ในถ้ำอันเหมาะที่จะทำสังคายนา

พระธรรมวินัย เมื่อคราวสังคายนา

พระมหากัสสปะถามพระวินัยกับท่านพระอุบาลี

ถามพระสูตรกับท่านพระอานนท์ผู้ชาญฉลาด

สาวกของพระชินเจ้าได้สังคายนาพระไตรปิฎก

สงฆ์ได้สอบถามเกี่ยวกับพุทธดำรัสที่ว่าด้วยอาบัติเล็กน้อย

ต่อจากนั้น จึงลงมติว่าจะปฏิบัติตามที่ทรงบัญญัติ

ต่อจากนั้น สงฆ์ปรับอาบัติท่านพระอานนท์เพราะไม่กราบทูล

ถามเกี่ยวกับอาบัติเล็กน้อย เพราะเหยียบผ้าของพระพุทธองค์

เพราะอนุญาตให้มาตุคามให้ไหว้พระพุทธสรีระจนน้ำตาเปียก

พระพุทธสรีระ เพราะไม่กราบทูลขอให้พระพุทธองค์

ดำรงพระชนม์ชีพอยู่ตลอดกัป เพราะกราบทูลขออนุญาตให้

มาตุคามออกบวช

ท่านพระอานนท์ยอมรับอาบัติทุกกฏเพราะเชื่อฟังภิกษุ

ผู้เถระทั้งหลาย ต่อมา ท่านพระปุราณะเดินทางมาจาก

ทักขิณาคิรีชนบท ไม่ยอมรับผลการสังคายนา

สงฆ์ลงพรหมทัณฑ์แก่พระฉันนะ พระมเหสีของ

พระเจ้าอุเทนถวายลาภสักการะแก่ท่านพระอานนท์ ผ้าได้เกิดขึ้น

เป็นจำนวนมาก ท่านพระอานนท์เอาผ้าจีวรเก่าทำเป็นเพดาน

ทำเป็นปลอกฟูก เป็นผ้าปูพื้น เป็นผ้าเช็ดเท้า เป็นผ้าเช็ดธุลี

ต่อจากนั้นขยำกับโคลนฉาบทาฝา

จีวร ๑,๐๐๐ ผืนเกิดแก่ท่านพระอานนท์เป็นครั้งแรก พระฉันนะถูกลงพรหมทัณฑ์ได้บรรลุสัจธรรม ภิกษุผู้เถระผู้เชี่ยวชาญ ๕๐๐ รูปสังคายนา จึงเรียกว่า ปัญจสติกะ

ปัญจสติกขันธกะ จบ