เรื่องประคดเอว เล่ม ๗

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตกล่องยาตา ไม้ป้ายยาตา ไม้แคะหู และห่อรวมของ”

พระพุทธบัญญัติห้ามนั่งรัดเข่าด้วยผ้าสังฆาฏิ

{๑๖๑} สมัยต่อมา พวกภิกษุฉัพพัคคีย์นั่งรัดเข่าด้วยผ้าสังฆาฏิ แผ่นผ้า สังฆาฏิหลุดลุ่ย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงนั่งรัดเข่าด้วยผ้าสังฆาฏิ รูปใดนั่ง ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธานุญาตผ้ารัดเข่า

{๑๖๒} สมัยนั้น ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธ เธอเว้นผ้ารัดเข่าเสียไม่สบาย ... ภิกษุ ทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตผ้ารัดเข่า”

ภิกษุทั้งหลายสงสัยว่าจะรู้ได้อย่างไรว่าเป็นผ้ารัดเข่า จึงได้กราบทูล เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตไม้สะดึงที่แผ่ด้าย ฟืม ด้ายพัน ไม้ สลักทอ และอุปกรณ์ทอผ้าทุกอย่าง”

พระพุทธานุญาตรัดประคด

{๑๖๓} [๒๗๘] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งไม่ได้คาดรัดประคดเข้าหมู่บ้าน ไปบิณฑบาต ผ้าสบงของเธอหลุดที่ถนน ชาวบ้านเห็นแล้วพากันโห่ ภิกษุนั้นกระดากอาย ครั้นไปถึงวัดแล้วได้เล่าเรื่องนั้นให้ภิกษุทั้งหลายฟัง

ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระ ภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่ได้คาดรัดประคด ไม่พึงเข้าหมู่บ้าน รูปใดเข้าหมู่บ้าน ต้องอาบัติทุกกฏ เราอนุญาตรัดประคด”

พระพุทธบัญญัติห้ามใช้รัดประคดต่างชนิด

{๑๖๔} สมัยต่อมา พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ใช้รัดประคดชนิดต่าง ๆ คือ รัดประคด มีเชือกหลายเส้น รัดประคดถักคล้ายศีรษะงูน้ำ รัดประคดกลมคล้ายตะโพน รัดประคดคล้ายสังวาล ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระ ผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้รัดประคดชนิดต่าง ๆ คือ รัด ประคดมีเชือกหลายเส้น รัดประคดถักคล้ายศีรษะงูนํ้า รัดประคดกลม คล้ายตะโพน รัดประคดคล้ายสังวาล รูปใดใช้ ต้องอาบัติทุกกฏดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตรัดประคด ๒ ชนิด คือ รัดประคด แผ่น ๑ รัดประคดกลมดังไส้สุกร ๑”

ชายรัดประคดเก่า ... ตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ถักกลมคล้ายตะโพน ให้ถักคล้าย สังวาลได้”

ปลายรัดประคดเก่า ... ตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้เย็บทบเข้ามา ให้ถักเป็นห่วง”

ที่สุดห่วงประคดเก่า ... ตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตลูกถวิน”

พระพุทธบัญญัติห้ามใช้ลูกถวินต่างชนิด

{๑๖๕} สมัยต่อมา พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ใช้ลูกถวินชนิดต่าง ๆ คือ ทำด้วยทอง ทำด้วยเงิน ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวก คฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค เจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้ลูกถวินชนิดต่าง ๆ รูปใดใช้ ต้อง อาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตลูกถวินที่ทำด้วยกระดูก งา เขา ไม้อ้อ ไม้ไผ่ ไม้จริง เมล็ดผลไม้ โลหะ เปลือกสังข์ เส้นด้าย”

พระพุทธานุญาตลูกดุม รังดุม

{๑๖๖} [๒๗๙] ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระอานนท์ห่มผ้าสังฆาฏิเนื้อบางเข้า หมู่บ้านไปบิณฑบาต สังฆาฏิของท่านถูกลมหัวด้วนพัดเวิกขึ้น ครั้นท่าน กลับถึงอารามแล้วได้เล่าเรื่องนั้นให้ภิกษุทั้งหลายฟัง ภิกษุทั้งหลายจึง กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตลูกดุมและรังดุม”

พระพุทธบัญญัติห้ามใช้ลูกดุมต่างชนิด

{๑๖๗} สมัยต่อมา พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ใช้ลูกดุมชนิดต่าง ๆ คือ ทำด้วยทอง ทำด้วยเงิน ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวก คฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระ ภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้ลูกดุมชนิดต่าง ๆ รูปใดใช้ ต้อง อาบัติทุกกฏ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตลูกดุมที่ทำด้วยกระดูก งา เขา ไม้อ้อ ไม้ไผ่ ไม้จริง ยางไม้ เมล็ดผลไม้ โลหะ เปลือกสังข์ เส้นด้าย”

พระพุทธานุญาตแผ่นผ้ารองลูกดุม

{๑๖๘} สมัยนั้น ภิกษุทั้งหลายเย็บตรึงลูกดุมบ้างรังดุมบ้างลงที่จีวร จีวร ชำรุด ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตแผ่นผ้ารองลูกดุม แผ่นผ้ารอง รังดุม”

ภิกษุทั้งหลายเย็บตรึงแผ่นผ้ารองลูกดุม แผ่นผ้ารองรังดุมที่ชายจีวร มุมผ้าเปิด ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระ ผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ติดแผ่นผ้ารองลูกดุม แผ่นผ้า รองรังดุม ที่ชายผ้าลึกเข้าไป ๗-๘ นิ้ว”

พระพุทธบัญญัติห้ามนุ่งห่มผ้าอย่างคฤหัสถ์

{๑๖๙} [๒๘๐] ก็โดยสมัยนั้นแล พวกภิกษุฉัพพัคคีย์นุ่งผ้าอย่างคฤหัสถ์ คือ นุ่งปล่อยชายเหมือนงวงช้าง นุ่งปล่อยชายคล้ายหางปลา นุ่งปล่อยชาย สี่แฉก นุ่งห้อยชายคล้ายก้านตาล นุ่งยกกลีบตั้งร้อย ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม” ภิกษุทั้งหลายจึง กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงนุ่งผ้าอย่างคฤหัสถ์ คือ นุ่งปล่อยชาย เหมือนงวงช้าง นุ่งปล่อยชายคล้ายหางปลา นุ่งปล่อยชายสี่แฉก นุ่งห้อยชาย คล้ายก้านตาล นุ่งยกกลีบตั้งร้อย รูปใดนุ่ง ต้องอาบัติทุกกฏ”