๕. ปัญจกอุทเทส

ปญฺจ ปุคฺคลา ฯ อตฺเถกจฺโจ ปุคฺคโล อารมฺภติ จ วิปฺปฏิสารี จ โหติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ อตฺเถกจฺโจ ปุคฺคโล อารมฺภติ น วิปฺปฏิสารี โหติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ อตฺเถกจฺโจ ปุคฺคโล นารมฺภติ วิปฺปฏิสารี โหติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ อตฺเถกจฺโจ ปุคฺคโล นารมฺภติ น วิปฺปฏิสารี โหติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ อตฺเถกจฺโจ ปุคฺคโล นารมฺภติ น วิปฺปฏิสารี โหติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ ปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ ฯ {๑๑.๑} ทตฺวา อวชานาติ สํวาเสน อวชานาติ อาเธยฺยมุโข โหติ โลโล โหติ มนฺโท โมมูโห โหติ ฯ ปญฺจ โยธาชีวูปมา ปุคฺคลา ฯ ปญฺจ ปิณฺฑปาติกา ฯ ปญฺจ ขลุปจฺฉาภตฺติกา ฯ ปญฺจ เอกาสนิกา ฯ ปญฺจ ปํสุกูลิกา ฯ ปญฺจ เตจีวริกา ฯ ปญฺจ อารญฺญิกา ฯ ปญฺจ รุกฺขมูลิกา ฯ ปญฺจ อพฺโภกาสิกา ฯ ปญฺจ เนสชฺชิกา ฯ ปญฺจ ยถาสนฺถติกา ฯ ปญฺจ โสสานิกา ฯ ปญฺจกมาติกา นิฏฺฐิตา ฯ

บุคคล ๕ จำพวก บุคคลบางคนต้องอาบัติด้วย เดือดร้อนด้วย ทั้งไม่รู้ชัดตามความเป็นจริง ซึ่งเจโตวิมุติ ซึ่งปัญญาวิมุติ อันเป็นที่ดับไม่เหลือแห่งอกุศลธรรมอันลามกที่เกิดขึ้นแล้วเหล่านั้นของบุคคลนั้น บุคคลบางคนต้องอาบัติ แต่ไม่เดือดร้อน ทั้งไม่รู้ชัดตามความเป็นจริง ซึ่งเจโตวิมุติ ซึ่งปัญญาวิมุติ อันเป็นที่ดับไม่เหลือแห่งอกุศลธรรมอันลามกที่เกิดขึ้นแล้วเหล่านั้นของบุคคลนั้น บุคคลบางคนไม่ต้องอาบัติ แต่เดือดร้อน ทั้งไม่รู้ชัดตามความเป็นจริง ซึ่งเจโตวิมุติ ซึ่งปัญญาวิมุติ อันเป็นที่ดับไม่เหลือแห่งอกุศลธรรมอันลามกที่เกิดขึ้นแล้วเหล่านั้นของบุคคลนั้น บุคคลบางคนไม่ต้องอาบัติ ไม่เดือดร้อน แต่ไม่รู้ชัดตามความเป็นจริง ซึ่งเจโตวิมุติ ซึ่งปัญญาวิมุติ อันเป็นที่ดับไม่เหลือแห่งอกุศลธรรมอันลามกที่เกิดขึ้นแล้วเหล่านั้นของบุคคลนั้น บุคคลบางคนไม่ต้องอาบัติ ไม่เดือดร้อน ทั้งรู้ชัดตามความเป็นจริงซึ่งเจโตวิมุติ ซึ่งปัญญาวิมุติ อันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือ แห่งอกุศลธรรมอันลามกที่เกิดขึ้นแล้วเหล่านั้นของบุคคลนั้น บุคคลให้แล้วดูหมิ่น บุคคลดูหมิ่นด้วยการอยู่ร่วม บุคคลผู้เชื่อง่าย บุคคลโลเล บุคคลโง่งมงาย บุคคลเปรียบด้วยนักรบอาชีพ ๕ จำพวก ภิกษุผู้ถือบิณฑบาตเป็นวัตร ๕ จำพวก ภิกษุผู้ถือห้ามภัตอันนำมาเมื่อภายหลังเป็นวัตร ๕ จำพวก ภิกษุผู้ถือนั่งฉันอาสนะเดียวเป็นวัตร ๕ จำพวก ภิกษุผู้ถือทรงผ้าบังสุกุลเป็นวัตร ๕ จำพวก ภิกษุผู้ถือเพียงไตรจีวรเป็นวัตร ๕ จำพวก ภิกษุผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตร ๕ จำพวก ภิกษุผู้ถืออยู่โคนไม้เป็นวัตร ๕ จำพวก ภิกษุผู้ถืออยู่ในที่แจ้งเป็นวัตร ๕ จำพวก ภิกษุผู้ถือการนั่งเป็นวัตร ๕ จำพวก ภิกษุผู้ถือการอยู่ในเสนาสนะตามที่ท่านจัดให้เป็นวัตร ๕ จำพวก ภิกษุผู้ถืออยู่ป่าช้าเป็นวัตร ๕ จำพวก ปัญจกมาติกา จบ