MN 47

Vīmaṁsakasutta

The Inquirer

While some spiritual teachers prefer to remain in obscurity, the Buddha not only encouraged his followers to closely investigate him, but gave them a detailed and demanding method to do so.

ฉบับหลวงวีมังสกสูตร · ว่าด้วยการตรวจดูธรรม

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้:

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคแล้ว.

พระผู้มีพระภาคตรัสพระพุทธพจน์นี้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเมื่อไม่รู้วาระจิตของผู้อื่น พึงทำการตรวจดูในตถาคตเพื่อทราบว่า พระผู้มีพระภาคเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหรือไม่.

ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมทั้งหลายของพวกข้าพระองค์มีพระผู้มีพระภาคเป็นต้นเค้า มีพระผู้มีพระภาคเป็นผู้นำ มีพระผู้มีพระภาคเป็นที่พำนัก ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานพระวโรกาสขอเนื้อความแห่งพระภาษิตนั้น จงแจ่มแจ้งแก่พระผู้มีพระภาคเถิด ภิกษุทั้งหลายได้ฟังต่อพระผู้มีพระภาคแล้ว จักทรงจำไว้.

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้าอย่างนั้นพวกเธอจงฟังจงจำไว้ในใจให้ดี เราจักกล่าว.

ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคแล้ว.

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ตถาคตอันภิกษุผู้พิจารณาเมื่อไม่รู้วาระจิตของผู้อื่น พึงตรวจดูในธรรม ๒ ประการ คือ ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตว่า ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตอันเศร้าหมองของตถาคตมีอยู่หรือไม่.

เมื่อตรวจดูตถาคตนั้นก็จะรู้ว่า ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตอันเศร้าหมองของตถาคต มิได้มี เมื่อใดตรวจดูตถาคตนั้นรู้อย่างนี้ว่า ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตอันเศร้าหมองของตถาคต มิได้มี แต่นั้นก็ตรวจดูตถาคตนั้นต่อไปว่า ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตอันเจือกันของตถาคต มีอยู่หรือไม่.

เมื่อตรวจดูตถาคตนั้นก็จะรู้ว่า ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตอันเจือกันของตถาคต มิได้มี เมื่อใดตรวจดูตถาคตนั้นรู้อย่างนี้ว่า ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตอันเจือกันของตถาคต มิได้มี แต่นั้นก็ตรวจดูตถาคตนั้นต่อไปว่า ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตอันผ่องแผ้วของตถาคต มีอยู่หรือไม่

เมื่อตรวจดูตถาคตนั้นก็จะรู้ว่า ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตอันผ่องแผ้วของตถาคตมีอยู่ เมื่อใดตรวจดูตถาคตนั้นรู้อย่างนี้ว่า ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตอันผ่องแผ้วของตถาคตมีอยู่ แต่นั้นก็ตรวจดูตถาคตนั้นต่อไปว่า พระศาสดาผู้มีอายุนี้ถึงพร้อมกุศลธรรมนี้สิ้นกาลนาน หรือว่าพระศาสดาผู้มีอายุนี้ถึงพร้อมสิ้นกาลนิดหน่อย.

เมื่อตรวจดูตถาคตนั้นก็จะรู้ว่า พระศาสดาผู้มีอายุนี้ถึงพร้อมกุศลธรรมนี้สิ้นกาลนาน มิใช่ว่า พระศาสดาผู้มีอายุนี้ถึงพร้อมสิ้นกาลนิดหน่อย. เมื่อใด ตรวจดูตถาคตนั้นรู้อย่างนี้ว่า พระศาสดาผู้มีอายุนี้ถึงพร้อมกุศลธรรมนี้สิ้นกาลนาน มิใช่ว่าพระศาสดาผู้มีอายุนี้ถึงพร้อมสิ้นกาลนิดหน่อย แต่นั้นก็ตรวจดูตถาคตต่อไปว่า ภิกษุผู้มีอายุนี้ถึงความปรากฏ ถึงความมียศแล้ว โทษบางชนิดในโลกนี้ของภิกษุนั้นมีอยู่บ้างหรือไม่.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังไม่มีโทษบางชนิดในโลกนี้ ชั่วเวลาที่ตนไม่ถึงความปรากฏ ถึงความมียศ แต่เมื่อใดภิกษุถึงความปรากฏ ถึงความมียศแล้ว เมื่อนั้นจึงมีโทษบางชนิดในโลกนี้. ภิกษุผู้พิจารณาเมื่อตรวจดูตถาคตนั้นก็รู้ว่า ภิกษุผู้มีอายุนี้ถึงความปรากฏ ถึงความมียศแล้ว มิได้มีโทษบางชนิดในโลกนี้ เมื่อใด ตรวจดูตถาคตนั้นก็รู้อย่างนี้ว่า ภิกษุผู้มีอายุนี้ถึงความปรากฏ ถึงความมียศแล้ว มิได้มีโทษบางชนิดในโลกนี้

แต่นั้นก็ตรวจดูตถาคตต่อไปว่า ผู้มีอายุนี้ไม่ประกอบด้วยภัย ท่านผู้มีอายุนี้หาประกอบด้วยภัยไม่ เพราะมีราคะไปปราศแล้ว ไม่เสพกามทั้งหลายเพราะสิ้นราคะ เมื่อตรวจดูตถาคตนั้น ย่อมรู้อย่างนี้ว่า ท่านผู้มีอายุนี้ประกอบด้วยความไม่มีภัย หาเป็นผู้ประกอบด้วยภัยไม่ เพราะมีราคะไปปราศแล้ว ไม่เสพกามทั้งหลายเพราะสิ้นราคะ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย หากชนเหล่าอื่นพึงถามภิกษุนั้นว่า ก็อาการกิริยาที่ส่อแสดงของท่านผู้มีอายุเป็นอย่างไร ที่เป็นเหตุให้ท่านกล่าวว่า ท่านผู้มีอายุนี้ ไม่ประกอบด้วยภัย ท่านผู้มีอายุนี้หาประกอบด้วยภัยไม่ เพราะมีราคะไปปราศแล้ว ไม่เสพกามทั้งหลาย เพราะสิ้นราคะ. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อจะพยากรณ์โดยชอบ พึงพยากรณ์อย่างนี้ว่า ก็จริงอย่างนั้น ท่านผู้มีอายุนี้บางทีก็อยู่ในหมู่ บางทีก็อยู่ผู้เดียวในหมู่นั้น พวกที่ดำเนินดีก็มี พวกที่สั่งสอนคณะก็มี พวกที่ดำเนินชั่วก็มี บางพวกที่ติดอยู่ในอามิสทั้งหลายในโลกนี้ก็มี บางพวกที่ไม่ติดเพราะอามิสในโลกนี้ก็มี ท่านผู้มีอายุนี้หาดูหมิ่นบุคคลนั้นด้วยเหตุนั้นไม่. เราได้สดับรับข้อนี้มาในที่เฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคว่า เราเป็นผู้ไม่ประกอบด้วยภัย เราหาเป็นผู้ประกอบด้วยภัยไม่ เพราะมีราคะไปปราศแล้ว ไม่เสพกามทั้งหลายเพราะสิ้นราคะ.

การสอบถาม

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ในพวกภิกษุผู้พิจารณานั้น ภิกษุผู้พิจารณารูปหนึ่งควรสอบ ถามตถาคตต่อไปว่า ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตอันเศร้าหมองของตถาคต มีอยู่หรือไม่. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ตถาคตเมื่อจะพยากรณ์ พึงพยากรณ์อย่างนี้ว่า ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและ โสตอันเศร้าหมองของตถาคต มิได้มี.

ภ. ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตอันเจือกันของพระตถาคต มีอยู่หรือไม่.

พ. ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตอันเจือกันของตถาคต มิได้มี.

ภ. ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตที่ผ่องแผ้วของตถาคต มีอยู่หรือไม่.

พ. ธรรมที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุและโสตที่ผ่องแผ้วของตถาคต มีอยู่ เราเป็นผู้มีธรรมที่ผ่องแผ้วนั้นเป็นทาง มีธรรมที่ผ่องแผ้วนั้นเป็นโคจร เพราะเหตุนั้นเราจึงไม่ใช่เป็นผู้มีตัณหา. ดูกรภิกษุทั้งหลาย สาวกควรจะเข้าหาศาสดาผู้มีวาทะอย่างนี้เพื่อฟังธรรม ศาสดาย่อมแสดงธรรมอันยิ่งๆ อันประณีตๆ อันเปรียบด้วยส่วนดำส่วนขาวแก่สาวกนั้น ดูกรภิกษุทั้งหลาย ศาสดาย่อมแสดงธรรมอันยิ่งๆ อันประณีตๆ อันเปรียบด้วยส่วนดำส่วนขาวแก่ภิกษุ ด้วยประการใดๆ ภิกษุนั้นรู้ยิ่งธรรมบางอย่างในธรรมนั้นด้วยประการนั้นๆ ย่อมถึงความตกลงใจในธรรมทั้งหลาย ย่อมเลื่อมใสในศาสดาว่า พระผู้มีพระภาคเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระธรรม อันพระผู้มีพระภาคตรัสดีแล้ว พระสงฆ์เป็นผู้ปฏิบัติดีแล้ว.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย หากชนพวกอื่น พึงถามภิกษุนั้นอีกอย่างนี้ว่า ก็อาการกิริยาที่ส่อแสดงของท่านผู้มีอายุเป็นอย่างไร ที่เป็นเหตุให้ท่านกล่าวอย่างนี้ว่า พระผู้มีพระภาคเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคตรัสดีแล้ว พระสงฆ์เป็นผู้ปฏิบัติดีแล้ว. ภิกษุนั้นเมื่อจะพยากรณ์โดยชอบ พึงพยากรณ์อย่างนี้ว่า ดูกรท่านผู้มีอายุ เราเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเพื่อจะฟังธรรม พระผู้มีพระภาคย่อมทรงแสดงธรรมอันยิ่งๆ อันประณีตๆ อันเปรียบด้วยส่วนดำส่วนขาวแก่เรานั้น ดูกรท่านผู้มีอายุ พระผู้มีพระภาคย่อมทรงแสดงธรรมอันยิ่งๆ อันประณีตๆ อันเปรียบด้วยส่วนดำส่วนขาวแก่เราด้วยประการใดๆ เรารู้ยิ่งธรรมบางอย่างในธรรมนั้นด้วยประการนั้นๆ ถึงแล้วซึ่งความตกลงใจในธรรมทั้งหลาย เลื่อมใสแล้วในพระศาสดาว่า พระผู้มีพระภาคเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระธรรม อันพระผู้มีพระภาคตรัสดีแล้ว พระสงฆ์เป็นผู้ปฏิบัติดีแล้ว.

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ศรัทธาของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง ตั้งมั่นแล้วในพระตถาคตมีมูล มีที่อาศัย ด้วยอาการเหล่านี้ ด้วยบทเหล่านี้ ด้วยพยัญชนะเหล่านี้ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ศรัทธานี้เรากล่าวว่า มีเหตุ มีทัสสนะ เป็นมูลมั่นคง อันสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหมหรือใครๆ ในโลกไม่พึงให้กวัดแกว่งได้. ดูกรภิกษุทั้งหลาย การตรวจดูธรรมในตถาคตย่อมมีอย่างนี้แล ก็แหละตถาคตอันภิกษุผู้พิจารณาตรวจดูดีแล้วโดยธรรมเป็นอย่างนี้ ก็แหละตถาคตอันภิกษุผู้พิจารณาตรวจดูดีแล้วโดยธรรมเป็นอย่างนี้.

พระผู้มีพระภาคได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้แล้ว ภิกษุเหล่านั้นชื่นชมยินดีพระภาษิตของพระผู้มีพระภาค ฉะนี้แล.

จบ วีมังสกสูตรที่ ๗

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Majjhima Nikāya 47

    Middle Discourses 47

  2. Vīmaṁsakasutta

    The Inquirer

  3. 1.1

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 1.2

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 1.3

    Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

    There the Buddha addressed the mendicants,

  6. 1.4

    “bhikkhavo”ti.

    “Mendicants!”

  7. 1.5

    “Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

    “Venerable sir,” they replied.

  8. 1.6

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  9. 2.1

    “vīmaṁsakena, bhikkhave, bhikkhunā parassa cetopariyāyaṁ ajānantena tathāgate samannesanā kātabbā ‘sammāsambuddho vā no vā’ iti viññāṇāyā”ti.

    “Mendicants, a mendicant who is an inquirer, unable to encompass another’s mind, should scrutinize the Realized One to understand whether he is a fully awakened Buddha or not.”

  10. 3.1

    “Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā, bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā; sādhu vata, bhante, bhagavantaṁyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho; bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.

    “Our teachings are rooted in the Buddha. He is our guide and our refuge. Sir, may the Buddha himself please clarify the meaning of this. The mendicants will listen and remember it.”

  11. 3.2

    “Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.

    “Well then, mendicants, listen and apply your mind well, I will speak.”

  12. 3.3

    “Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

    “Yes, sir,” they replied.

  13. 3.4

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  14. 4.1

    “Vīmaṁsakena, bhikkhave, bhikkhunā parassa cetopariyāyaṁ ajānantena dvīsu dhammesu tathāgato samannesitabbo cakkhusotaviññeyyesu dhammesu:

    “Mendicants, a mendicant who is an inquirer, unable to encompass another’s mind, should scrutinize the Realized One for two things—things that can be seen and heard:

  15. 4.2

    ‘ye saṅkiliṭṭhā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṁvijjanti vā te tathāgatassa no vā’ti?

    ‘Can anything corrupt be seen or heard in the Realized One or not?’

  16. 4.3

    Tamenaṁ samannesamāno evaṁ jānāti:

    Scrutinizing him they find that

  17. 4.4

    ‘ye saṅkiliṭṭhā cakkhusotaviññeyyā dhammā, na te tathāgatassa saṁvijjantī’ti.

    nothing corrupt can be seen or heard in the Realized One.

  18. 5.1

    Yato naṁ samannesamāno evaṁ jānāti:

  19. 5.2

    ‘ye saṅkiliṭṭhā cakkhusotaviññeyyā dhammā, na te tathāgatassa saṁvijjantī’ti, tato naṁ uttariṁ samannesati:

    They scrutinize further:

  20. 5.3

    ‘ye vītimissā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṁvijjanti vā te tathāgatassa no vā’ti?

    ‘Can anything mixed be seen or heard in the Realized One or not?’

  21. 5.4

    Tamenaṁ samannesamāno evaṁ jānāti:

    Scrutinizing him they find that

  22. 5.5

    ‘ye vītimissā cakkhusotaviññeyyā dhammā, na te tathāgatassa saṁvijjantī’ti.

    nothing mixed can be seen or heard in the Realized One.

  23. 6.1

    Yato naṁ samannesamāno evaṁ jānāti:

  24. 6.2

    ‘ye vītimissā cakkhusotaviññeyyā dhammā, na te tathāgatassa saṁvijjantī’ti, tato naṁ uttariṁ samannesati:

    They scrutinize further:

  25. 6.3

    ‘ye vodātā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṁvijjanti vā te tathāgatassa no vā’ti?

    ‘Can anything clean be seen or heard in the Realized One or not?’

  26. 6.4

    Tamenaṁ samannesamāno evaṁ jānāti:

    Scrutinizing him they find that

  27. 6.5

    ‘ye vodātā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṁvijjanti te tathāgatassā’ti.

    clean things can be seen and heard in the Realized One.

  28. 7.1

    Yato naṁ samannesamāno evaṁ jānāti:

  29. 7.2

    ‘ye vodātā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṁvijjanti te tathāgatassā’ti, tato naṁ uttariṁ samannesati:

    They scrutinize further:

  30. 7.3

    ‘dīgharattaṁ samāpanno ayamāyasmā imaṁ kusalaṁ dhammaṁ, udāhu ittarasamāpanno’ti?

    ‘Did the venerable attain this skillful state a long time ago, or just recently?’

  31. 7.4

    Tamenaṁ samannesamāno evaṁ jānāti:

    Scrutinizing him they find that

  32. 7.5

    ‘dīgharattaṁ samāpanno ayamāyasmā imaṁ kusalaṁ dhammaṁ, nāyamāyasmā ittarasamāpanno’ti.

    the venerable attained this skillful state a long time ago, not just recently.

  33. 8.1

    Yato naṁ samannesamāno evaṁ jānāti:

  34. 8.2

    ‘dīgharattaṁ samāpanno ayamāyasmā imaṁ kusalaṁ dhammaṁ, nāyamāyasmā ittarasamāpanno’ti, tato naṁ uttariṁ samannesati:

    They scrutinize further:

  35. 8.3

    ‘ñattajjhāpanno ayamāyasmā bhikkhu yasappatto, saṁvijjantassa idhekacce ādīnavā’ti?

    ‘Are certain dangers found in that venerable mendicant who has achieved fame and renown?’

  36. 8.4

    Na tāva, bhikkhave, bhikkhuno idhekacce ādīnavā saṁvijjanti yāva na ñattajjhāpanno hoti yasappatto.

    For, mendicants, so long as a mendicant has not achieved fame and renown, certain dangers are not found in them.

  37. 8.5

    Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu ñattajjhāpanno hoti yasappatto, athassa idhekacce ādīnavā saṁvijjanti.

    But when they achieve fame and renown, those dangers appear.

  38. 8.6

    Tamenaṁ samannesamāno evaṁ jānāti:

    Scrutinizing him they find that

  39. 8.7

    ‘ñattajjhāpanno ayamāyasmā bhikkhu yasappatto, nāssa idhekacce ādīnavā saṁvijjantī’ti.

    those dangers are not found in that venerable mendicant who has achieved fame and renown.

  40. 9.1

    Yato naṁ samannesamāno evaṁ jānāti:

  41. 9.2

    ‘ñattajjhāpanno ayamāyasmā bhikkhu yasappatto, nāssa idhekacce ādīnavā saṁvijjantī’ti, tato naṁ uttariṁ samannesati:

    They scrutinize further:

  42. 9.3

    ‘abhayūparato ayamāyasmā, nāyamāyasmā bhayūparato;

    ‘Is this venerable securely stilled or insecurely stilled?

  43. 9.4

    vītarāgattā kāme na sevati khayā rāgassā’ti?

    Is the reason they don’t indulge in sensual pleasures that they’re free of greed because greed has ended?’

  44. 9.5

    Tamenaṁ samannesamāno evaṁ jānāti:

    Scrutinizing him they find that

  45. 9.6

    ‘abhayūparato ayamāyasmā, nāyamāyasmā bhayūparato;

    that venerable is securely stilled, not insecurely stilled.

  46. 9.7

    vītarāgattā kāme na sevati khayā rāgassā’ti.

    The reason they don’t indulge in sensual pleasures is that they’re free of greed because greed has ended.

  47. 10.1

    Tañce, bhikkhave, bhikkhuṁ pare evaṁ puccheyyuṁ:

    If others should ask that mendicant,

  48. 10.2

    ‘ke panāyasmato ākārā, ke anvayā, yenāyasmā evaṁ vadesi—

    ‘But what reason and evidence does the venerable have for saying this?’

  49. 10.3

    abhayūparato ayamāyasmā, nāyamāyasmā bhayūparato;

  50. 10.4

    vītarāgattā kāme na sevati khayā rāgassā’ti.

  51. 10.5

    Sammā byākaramāno, bhikkhave, bhikkhu evaṁ byākareyya:

    Answering rightly, the mendicant should say,

  52. 10.6

    ‘tathā hi pana ayamāyasmā saṅghe vā viharanto eko vā viharanto, ye ca tattha sugatā ye ca tattha duggatā, ye ca tattha gaṇamanusāsanti, ye ca idhekacce āmisesu sandissanti, ye ca idhekacce āmisena anupalittā, nāyamāyasmā taṁ tena avajānāti.

    ‘Because, whether that venerable is staying in a community or alone, some people there are in a good state or a sorry state, some instruct a group, and some are seen among pleasures of the flesh while others remain unsullied. Yet that venerable doesn’t look down on them for that.

  53. 10.7

    Sammukhā kho pana metaṁ bhagavato sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ—

    Also, I have heard and learned this in the presence of the Buddha:

  54. 10.8

    abhayūparatohamasmi, nāhamasmi bhayūparato, vītarāgattā kāme na sevāmi khayā rāgassā’ti.

    “I am securely stilled, not insecurely stilled. The reason I don’t indulge in sensual pleasures is that I’m free of greed because greed has ended.”’

  55. 11.1

    Tatra, bhikkhave, tathāgatova uttariṁ paṭipucchitabbo:

    Next, they should ask the Realized One himself about this,

  56. 11.2

    ‘ye saṅkiliṭṭhā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṁvijjanti vā te tathāgatassa no vā’ti?

    ‘Can anything corrupt be seen or heard in the Realized One or not?’

  57. 11.3

    Byākaramāno, bhikkhave, tathāgato evaṁ byākareyya:

    The Realized One would answer,

  58. 11.4

    ‘ye saṅkiliṭṭhā cakkhusotaviññeyyā dhammā, na te tathāgatassa saṁvijjantī’ti.

    ‘Nothing corrupt can be seen or heard in the Realized One.’

  59. 12.1

    ‘Ye vītimissā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṁvijjanti vā te tathāgatassa no vā’ti?

    ‘Can anything mixed be seen or heard in the Realized One or not?’

  60. 12.2

    Byākaramāno, bhikkhave, tathāgato evaṁ byākareyya:

    The Realized One would answer,

  61. 12.3

    ‘ye vītimissā cakkhusotaviññeyyā dhammā, na te tathāgatassa saṁvijjantī’ti.

    ‘Nothing mixed can be seen or heard in the Realized One.’

  62. 13.1

    ‘Ye vodātā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṁvijjanti vā te tathāgatassa no vā’ti?

    ‘Can anything clean be seen or heard in the Realized One or not?’

  63. 13.2

    Byākaramāno, bhikkhave, tathāgato evaṁ byākareyya:

    The Realized One would answer,

  64. 13.3

    ‘ye vodātā cakkhusotaviññeyyā dhammā, saṁvijjanti te tathāgatassa;

    ‘Clean things can be seen and heard in the Realized One.

  65. 13.4

    etaṁ pathohamasmi, etaṁ gocaro, no ca tena tammayo’ti.

    I am the scope and the range of that, but I am not determined by that.’

  66. 14.1

    Evaṁvādiṁ kho, bhikkhave, satthāraṁ arahati sāvako upasaṅkamituṁ dhammassavanāya.

    A disciple ought to approach a teacher who has such a doctrine in order to listen to the teaching.

  67. 14.2

    Tassa satthā dhammaṁ deseti uttaruttariṁ paṇītapaṇītaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṁ.

    The teacher explains Dhamma with its higher and higher stages, with its better and better stages, with its dark and bright sides.

  68. 14.3

    Yathā yathā kho, bhikkhave, bhikkhuno satthā dhammaṁ deseti uttaruttariṁ paṇītapaṇītaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṁ tathā tathā so tasmiṁ dhamme abhiññāya idhekaccaṁ dhammaṁ dhammesu niṭṭhaṁ gacchati, satthari pasīdati:

    When they directly know a certain principle of those teachings, in accordance with how they were taught, the mendicant comes to a conclusion about the teachings. They have confidence in the Teacher:

  69. 14.4

    ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno saṅgho’ti.

    ‘The Blessed One is a fully awakened Buddha! The teaching is well explained! The Saṅgha is practicing well!’

  70. 15.1

    Tañce, bhikkhave, bhikkhuṁ pare evaṁ puccheyyuṁ:

    If others should ask that mendicant,

  71. 15.2

    ‘ke panāyasmato ākārā, ke anvayā, yenāyasmā evaṁ vadesi—

    ‘But what reason and evidence does the venerable have for saying this?’

  72. 15.3

    sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno saṅgho’ti?

  73. 15.4

    Sammā byākaramāno, bhikkhave, bhikkhu evaṁ byākareyya:

    Answering rightly, the mendicant should say,

  74. 15.5

    ‘idhāhaṁ, āvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamiṁ dhammassavanāya.

    ‘Reverends, I approached the Buddha to listen to the teaching.

  75. 15.6

    Tassa me bhagavā dhammaṁ deseti uttaruttariṁ paṇītapaṇītaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṁ.

    He explained Dhamma with its higher and higher stages, with its better and better stages, with its dark and bright sides.

  76. 15.7

    Yathā yathā me, āvuso, bhagavā dhammaṁ deseti uttaruttariṁ paṇītapaṇītaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṁ tathā tathāhaṁ tasmiṁ dhamme abhiññāya idhekaccaṁ dhammaṁ dhammesu niṭṭhamagamaṁ, satthari pasīdiṁ—

    When I directly knew a certain principle of those teachings, in accordance with how I was taught, I came to a conclusion about the teachings. I had confidence in the Teacher:

  77. 15.8

    sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā, dhammo, suppaṭipanno saṅgho’ti.

    “The Blessed One is a fully awakened Buddha! The teaching is well explained! The Saṅgha is practicing well!”’

  78. 16.1

    Yassa kassaci, bhikkhave, imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi tathāgate saddhā niviṭṭhā hoti mūlajātā patiṭṭhitā, ayaṁ vuccati, bhikkhave, ākāravatī saddhā dassanamūlikā;

    When someone’s faith is settled, rooted, and planted in the Realized One in this manner, with these words and phrases, it’s said to be grounded faith that’s based on evidence.

  79. 16.2

    daḷhā asaṁhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

    It is strong, and cannot be shifted by any ascetic or brahmin or god or Māra or divinity or by anyone in the world.

  80. 16.3

    Evaṁ kho, bhikkhave, tathāgate dhammasamannesanā hoti.

    That is how there is legitimate scrutiny of the Realized One,

  81. 16.4

    Evañca pana tathāgato dhammatāsusamanniṭṭho hotī”ti.

    and that is how the Realized One is legitimately well-scrutinized.”

  82. 16.5

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  83. 16.6

    Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

    Satisfied, the mendicants approved what the Buddha said.

  84. 16.7

    Vīmaṁsakasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · mn47
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ