พระอภิธรรมปิฎก ยมก · อินทริยยมก
ปวัตติวาร เล่ม ๓๙
Text layerBuddha’s wordsItems ๔๘๘–๕๓๓ (Royal Thai)2/22 in อินทริยยมก4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก ยมก อินทริยยมก ปวัตติวาร (Royal Thai Volume 39 · Mahachula Volume 39 · Mahamakut Volume 84 · Chaloem Phrakiat Volume 39)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 39, pp. 289–312
๒. ปวัตติวาร ๑. อุปปาทวาร
๑. ปัจจุปปันนวาร
อนุโลมบุคคล
จักขุนทริยมูลกนัย
{๔๘๘} [๑๘๖] อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด โสตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจักขุแต่ไม่มีโสตะกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่โสตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีจักขุมีโสตะกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดและโสตินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าโสตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีโสตะแต่ไม่มีจักขุกำลังอุบัติโสตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีโสตะมีจักขุกำลังอุบัติ โสตินทรีย์ย่อมเกิดและจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๔๘๙}อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจักขุแต่ไม่มีฆานะกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีจักขุมีฆานะกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดและฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดจักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีฆานะแต่ไม่มีจักขุกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีฆานะมีจักขุกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดและจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๔๙๐} อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจักขุแต่ไม่มีอิตถี กำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีจักขุมีอิตถีกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดและอิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าอิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีแต่ไม่มีจักขุกำลังอุบัติ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีมีจักขุกำลังอุบัติ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดและจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๔๙๑} อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจักขุแต่ไม่มีปุริสะ กำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีจักขุมีปุริสะกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดและปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
- ๑เหล่าบุคคลผู้มีจักษุแต่ไม่มีอิตถี หมายถึงพวกรูปพรหมตั้งแต่ชั้นพรหมปาริสัชชาเป็นต้น และผู้เกิดเป็นบุรุษหรือบัณเฑาะก์ ซึ่งเป็นผู้ไม่มีอิตถีภาวรูป เหล่าบุคคลผู้มีจักขุแต่ไม่มีปุริสะ หมายถึงพวกรูปพรหม และผู้เกิดเป็นหญิงหรือบัณเฑาะก์ ซึ่งเป็นผู้ไม่มีปุริสภาวรูป (อภิ.ปญจ.อ.๓๘๗)
ปฏิ. หรือว่าปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะแต่ไม่มีจักขุกำลังอุบัติ ปริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะมีจักขุกำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดและจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๔๙๒} อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่าชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้ไม่มีจักขุกำลังอุบัติ๑ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีจักขุกำลังอุบัติ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดและจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๔๙๓} อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจักขุเว้นจากโสมนัสกำลังอุบัติ๒ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีจักขุ มีโสมนัสกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดและโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
- ๑เหล่าบุคคลผู้ไม่มีจักขุกำลังอุบัติ ในที่นี้หมายถึงบุคคลผู้เกิดในเอกโวการภูมิ (ภูมิที่มีขันธ์เดียวคือ รูปขันธ์, อสัญญสัตตภูมิ) ผู้เกิดในจตุโวการภูมิ (ภูมิที่มีนามขันธ์ ๔ เว้นรูปขันธ์ หรืออรูปาวจรภูมิ) และผู้เกิดในกามธาตุซึ่งเป็นผู้ปราศจากจักขุในขณะปฏิสนธิ (อภิ.ปญจ.อ. ๓๘๗)
- ๒เหล่าบุคคลผู้มีจักขุเว้นจากโสมนัสกำลังอุบัติ หมายถึงบุคคลผู้ถือปฏิสนธิด้วยมหาวิปากจิต ๔ ดวง ที่สหรคตด้วยอุเบกขา ซี่งเป็นภาวะจิตที่เว้นจากโสมนัส (อภิ.ปญจ.อ. ๓๘๗)
ปฏิ. หรือว่าโสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น
วิ. ถูกแล้ว
{๔๙๔} อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจักขุเว้นจากอุเบกขากำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีจักขุมีอุเบกขากำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดและอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าอุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขาแต่ไม่มีจักขุกำลังอุบัติ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขามีจักขุกำลังอุบัติ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดและจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๔๙๕} อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจักขุแต่เป็นอเหตุกะกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่
- ๑เหล่าบุคคลผู้มีจักขุเว้นจากอุเบกขากำลังอุบัติ หมายถึงบุคคลผู้ถือปฏิสนธิด้วยมหาวิปากจิต ๔ ดวง ที่สหรคตด้วยโสมนัส ซึ่งเป็นภาวะจิตที่เว้นจากอุเบกขา (อภิ.ปญจ.อ. ๓๘๘)
- ๒เป็นอเหตุกะ หมายถึงเป็นผู้ถือกำเนิดด้วยปฏิสนธิจิตที่เป็นอเหตุกะ ซึ่งจัดเป็นการถือปฏิสนธิที่ปราศจากกุศลเหตุ ๓ อย่าง คือ อโลภะ อโทสะ และอโมหะ ได้แก่พวกที่เกิดเป็นสัตว์ติรัจฉานเป็นต้น ซึ่งไม่สามารถมีอินทรียธรรม ๕ เกิดได้บริบูรณ์ โดยสัทธา สติ ปัญญาเกิดมีไม่ได้แก่ผู้ถือปฏิสนธิ เป็นอเหตุกะ สมาธิและวิริยะแม้มีได้ แต่ไม่ถึงขั้นจัดเป็นอินทรียธรรม (อภิ.ปญจ.อ. ๓๘๘)
เหล่าบุคคลผู้มีจักขุเป็นสเหตุกะกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดและสัทธินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ปฎิ. หรือว่าสัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะแต่ไม่มีจักขุกำลังอุบัติ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะมีจักขุกำลังอุบัติ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดและจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๔๙๖} อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจักขุแต่เป็นญาณวิปปยุตกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีจักขุเป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดและปัญญินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
- ๑เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะแต่ไม่มีจักขุกำลังอุบัติ คำว่า ผู้เป็นสเหตุกะ หมายถึงบุคคลผู้มีเหตุ คือ มีกุศลเหตุ ๓ อย่าง (อโลภเหตุ อโทสเหตุ อโมหเหตุ) อย่างใดอย่างหนึ่ง ในที่นี้หมายถึง คัพภเสยยกบุคคล (ผู้เกิดอยู่ในครรภ์) และผู้เกิดเป็นอรูปพรหม นอกจากบุคคลทั้งสองประเภทนี้แล้ว บุคคลผู้เป็นสเหตุกะที่ชื่อว่ามีจักขุเกิดไม่ได้นั้นย่อมไม่มี ตรงกันข้ามกับพวกโอปปาติสัตว์ในอบายภูมิ ซึ่งเป็นบุคคลผู้มีจักขุเกิดเกิดได้ แต่เป็นอเหตุกะ (อภิ.ปญจ.อ. ๓๘๘)
- ๒เหล่าบุคคลผู้มีจักขุแต่เป็นญาณวิปปยุตกำลังอุบัติ หมายถึงบุคคลผู้ถือปฏิสนธิเป็นทุเหตุกะ (มีกุศลเหตุ ๒ เว้นอโมหะ) ในกามธาตุ ซึ่งเป็นญาณวิปปยุตคือปราศจากปัญญา เหล่าบุคคลผู้มีจักขุเป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ หมายถึงผู้ที่เกิดเป็นรูปพรหม เกิดเป็นเทวดาในกามาพจรสวรรค์ และ เกิดเป็นมนุษย์ ซึ่งเป็นญาณสัมปยุตคือประกอบด้วยปัญญา (อภิ.ปญจ.อ. ๓๘๘)
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุตแต่ไม่มีจักขุกำลังอุบัติ ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีจักขุเป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดและจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๔๙๗} อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่ามนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจิตแต่ไม่มีจักขุกำลังอุบัติ มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีจักขุกำลังอุบัติ มนินทรีย์ย่อมเกิดและจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ฆานินทริยมูลกนัย
{๔๙๘} [๑๘๗] อนุ. ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรีอ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีฆานะแต่ไม่มีอิตถีกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีฆานะมีอิตถีกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดและอิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
- ๑เหล่าบุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุตแต่ไม่มีจักขุกำลังอุบัติ หมายถึงบุคคลผู้เกิดเป็นอรูปพรหม และบุคคลผู้เกิดอยู่ในครรภ์ที่เป็นติเหตุกะ คือมีกุศลเหตุ ๓ ครบถ้วน (อภิ.ปญจ.อ. ๓๘๘)
ปฎิ. หรือว่าอิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีแต่ไม่มีฆานะกำลังอุบัติ อิตถีนทรีย์ยอมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีมีฆานะกำลังอุบัติ อิตถีนทรีย์ย่อมเกิดและฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๔๙๙} อนุ. ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีฆานะแต่ไม่มีปุริสะกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีฆานะมีปุริสะกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดและปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะแต่ไม่มีฆานะกำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะมีฆานะกำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดและฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๐๐} อนุ. ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่าชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้ไม่มีฆานะกำลังอุบัติ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีฆานะกำลังอุบัติ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดและฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๐๑} อนุ. ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดโสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีฆานะเว้นจากโสมนัสกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีฆานะมีโสมนัสกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดและโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรีอว่าโสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสแต่ไม่มีฆานะกำลังอุบัติ โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสมีฆานะกำลังอุบัติ โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดและฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๐๒} อนุ. ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีฆานะเว้นจากอุเบกขากำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีฆานะมีอุเบกขากำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดและอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าอุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขาแต่ไม่มีฆานะกำลังอุบัติ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขามีฆานะกำลังอุบัติ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดและฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๐๓} อนุ. ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรีอ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีฆานะแต่เป็นอเหตุกะกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีฆานะเป็นสเหตุกะกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดและสัทธินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าสัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะแต่ไม่มีฆานะกำลังอุบัติ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะมีฆานะกำลังอุบัติ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดและฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๐๔} อนุ. ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีฆานะแต่เป็นญาณวิปปยุตกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีฆานะเป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดและปัญญินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุตแต่ไม่มีฆานะกำลังอุบัติ ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีฆานะเป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดอยู่และฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๐๕} อนุ. ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรีอ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่ามนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจิตแต่ไม่มีฆานะกำลังอุบัติ มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หฺาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีฆานะกำลังอุบัติ มนินทรีย์ย่อมเกิดและฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
อิตถินทริยมูลกนัย
{๕๐๖} [๑๘๘] อนุ. อิดถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. หามิได้
ปฏิ. หรือว่าปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. หามิได้
{๕๐๗} อนุ. อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่าชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้ไม่มีอิตถีกำลังอุบัติ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีกำลังอุบัติ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดและอิตถีนทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๐๘} อนุ. อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีเว้นจากโสมนัสกำลังอุบัติ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีมีโสมนัสกำลังอุบัติ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดและโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าโสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสแต่ไม่มีอิตถีกำลังอุบัติ โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสมีอิตถีกำลังอุบัติ โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดและอิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๐๙} อนุ. อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีเว้นจากอุเบกขากำลังอุบัติ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีมีอุเบกขากำลังอุบัติ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดและอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ปฏิ. หรือว่าอุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขาแต่ไม่มีอิตถีกำลังอุบัติ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขามีอิตถีกำลังอุบัติ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดและอิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๑๐} อนุ. อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดสัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีเป็นอเหตุกะกำลังอุบัติ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีเป็นสเหตุกะกำลังอุบัติ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดและสัทธินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าสัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดอิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะแต่ไม่มีอิตถีกำลังอุบัติ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นแต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะมีอิตถีกำลังอุบัติ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดและอิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๑๑} อนุ. อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีแต่เป็นญาณวิปปยุตกำลังอุบัติ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีเป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดและปัญญินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ปฏิ. หรือว่าปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุตแต่ไม่มีอิตถีกำลังอุบัติ ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีเป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดและอิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๑๒} อนุ. อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่ามนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดอิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจิตแต่ไม่มีอิตถีกำลังอุบัติ มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นแต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่เหล่าบุคคลผู้มีอิตถีกำลังอุบัติ มนินทรีย์ย่อมเกิดและอิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ปุริสินทริยมูลกนัย
{๕๑๓} [๑๘๙] อนุ. ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่าชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้ไม่มีปุริสะกำลังอุบัติ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะกำลังอุบัติ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดและปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
{๕๑๔} อนุ. ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดโสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะเว้นจากโสมนัสกำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะมีโสมนัสกำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดและโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าโสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสแต่ไม่มีปุริสะกำลังอุบัติ โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสมีปุริสะกำลังอุบัติ โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดและปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๑๕} อนุ. ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะเว้นจากอุเบกขากำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะมีอุเบกขากำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดและอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าอุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขาแต่ไม่มีปุริสะกำลังอุบัติ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขามีปุริสะกำลังอุบัติ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดและปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
{๕๑๖} อนุ. ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะแต่เป็นอเหตุกะกำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะเป็นสเหตุกะกำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดและสัทธินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าสัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะแต่ไม่มีปุริสะกำลังอุบัติ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะมีปุริสะกำลังอุบัติ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดและปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๑๗} อนุ. ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะแต่เป็นญาณวิปปยุตกำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะเป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดและปัญญินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุตแต่ไม่มีปุริสะกำลังอุบัติ ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะเป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดและปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
{๕๑๘} อนุ. ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่ามนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจิตแต่ไม่มีปุริสะกำลังอุบัติ มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีปุริสะกำลังอุบัติ มนินทรีย์ย่อมเกิดและปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ชีวิตินทริยมูลกนัย
{๕๑๙} [๑๙๐] อนุ. ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิด แก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เว้นจากโสมนัสกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากโสมนัสในปวัตติกาล ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
แต่โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยโสมนัสในปวัตติกาลชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดและโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ปฏิ. หรือว่าโสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. ถูกแล้ว
{๕๒๐} อนุ. ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เว้นจากอุเบกขากำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากอุเบกขาในปวัตติกาล ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขากำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยอุเบกขาในปวัตติกาล ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดและอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าอุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. ถูกแล้ว
{๕๒๑} อนุ. ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นอเหตุกะกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากสัทธาในปวัตติกาล ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยสัทธาในปวัตติกาล ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดและสัทธินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าสัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. ถูกแล้ว
{๕๒๒} อนุ. ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ .เหล่าบุคคลผู้เป็นญาณวิปปยุตกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากญาณในปวัตติกาล ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นแต่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยญาณในปวัตติกาล ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดและปัญญินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ปฏิ. หรือว่าปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. ถูกแล้ว
{๕๒๓} อนุ. ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้ไม่มีจิตกำลังอุบัติ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีจิตกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดและมนินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่ามนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น
วิ. ถูกแล้ว
โสมนัสสินทริยมูลกนัย
{๕๒๔} [๑๙๑] อนุ. โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. หามิได้
ปฏิ. หรือว่าอุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น
วิ. หามิได้
{๕๒๕} อนุ. โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสแต่เป็นอเหตุกะกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยโสมนัสและวิปปยุตจากสัทธาในปวัตติกาล โสมนัสสินทรีย์
ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยโสมนัสและสัมปยุตด้วยสัทธาในปวัตติกาล โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดและสัทธินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ปฏิ. หรือว่าสัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะเว้นจากโสมนัสกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยสัทธาและวิปปยุตจากโสมนัสในปวัตติกาล สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นแต่โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยสัทธาและสัมปยุตด้วยโสมนัสในปวัตติกาล สัทธินทรีย์ย่อมเกิดและโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๒๖} อนุ. โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสแต่เป็นญาณวิปปยุตกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยโสมนัสและวิปปยุตจากญาณในปวัตติกาล โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคล เหล่านั้นก็หาไม่เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสเป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยโสมนัสและสัมปยุตด้วยญาณในปวัตติกาล โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดและปัญญินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุตเว้นจากโสมนัสกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยญาณและวิปปยุตจากโสมนัสในปวัตติกาล
ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคล เหล่านั้นก็หาไม่เหล่าบุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุตมีโสมนัสกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยญาณและสัมปยุตด้วยโสมนัสในปวัตติกาล ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดและโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
{๕๒๗} อนุ. โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดมนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่ามนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น
วิ. เหล่าบุคลผู้มีจิตเว้นจากโสมนัสกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากโสมนัสในปวัตติกาล มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีโสมนัสกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยโสมนัสในปวัตติกาล มนินทรีย์ย่อมเกิดและโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
อุเปกขินทริยมูลกนัย
{๕๒๘} [๑๙๒] อนุ. อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขาแต่เป็นอเหตุกะกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยอุเบกขาและวิปปยุตจากสัทธาในปวัตติกาล อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นแต่สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขาเป็นสเหตุกะกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยอุเบกขาและสัมปยุตด้วยสัทธาในปวัตติกาล อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดและสัทธินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ปฏิ. หรือว่าสัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะเว้นจากอุเบกขากำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยสัทธาและวิปปยุตจากอุเบกขาในปวัตติกาล สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นแต่อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะมีอุเบกขากำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยสัทธาและสัมปยุตด้วยอุเบกขาในปวัตติกาล สัทธินทรีย์ย่อมเกิดและอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น{๕๒๙} อนุ. อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขาแต่เป็นญาณวิปปยุตกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยอุเบกขาและวิปปยุตจากญาณในปวัตติกาล อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นแต่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขาเป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยอุเบกขาและสัมปยุตด้วยญาณในปวัตติกาล อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดและปัญญินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุตเว้นจากอุเบกขากำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยญาณและวิปปยุตจากอุเบกขาในปวัตติกาล ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นแต่อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุตมีอุเบกขากำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยญาณและสัมปยุตด้วยอุเบกขาในปวัตติกาล ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดและอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
{๕๓๐} อนุ. อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่ามนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจิตเว้นจากอุเบกขากำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากอุเบกขาในปวัตติกาล มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้มีอุเบกขากำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยอุเบกขาในปวัตติกาล มนินทรีย์ย่อมเกิดและอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
สัทธินทริยมูลกนัย
{๕๓๑} [๑๙๓] อนุ. สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะ แต่เป็นญาณวิปปยุตกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยสัทธาและวิปปยุตจากญาณในปวัตติกาล สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นแต่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะเป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยสัทธาและสัมปยุตด้วยญาณในปวัตติกาล สัทธินทรีย์ย่อมเกิดและปัญญินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่าปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. ถูกแล้ว
{๕๓๒} อนุ. สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่ามนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดสัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจิตแต่เป็นอเหตุกะกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากสัทธาในปวัตติกาลมนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่สัทธินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่เหล่าบุคคลผู้เป็นสเหตุกะกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยสัทธาในปวัตติกาล มนินทรีย์ย่อมเกิดและสัทธินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ปัญญินทริยมูลกนัย
{๕๓๓} [๑๙๔] อนุ. ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใด มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้นหรือ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่ามนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลใดปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลนั้น ?
วิ. เหล่าบุคคลผู้มีจิตแต่เป็นญาณวิปปยุตกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากญาณในปวัตติกาล มนินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่เหล่าบุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่สัมปยุตด้วยญาณในปวัตติกาล มนินทรีย์ย่อมเกิดและปัญญินทรีย์ก็ย่อมเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
อนุโลมโอกาส
จักขุนทริยมูลกนัย
{๕๓๔} [๑๙๕] อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดในภูมิใด โสตินทรีย์ย่อมเกิดในภูมินั้นหรือ ?
วิ. ถูกแล้ว
ปฏิ. หรือว่าโสตินทรีย์ย่อมเกิดในภูมิใดจักขุนทรีย์ย่อมเกิดในภูมินั้น?
วิ. ถูกแล้ว
{๕๓๕} อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดในภูมิใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดในภูมินั้นหรือ ?
วิ. ในรูปาวจรภูมิ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดในภูมินั้น แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดในภูมินั้นก็หาไม่ ในกามาวจรภูมิ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดและฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดในภูมินั้นปฏิ. หรือว่าฆานินทรีย์ย่อมเกิดในภูมิใดจักขุนทรีย์ย่อมเกิดในภูมินั้น ?
วิ. ถูกแล้ว
{๕๓๖} อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดในภูมิใด อิตถินทรีย์ ... ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดในภูมินั้นหรือ ?
วิ. ในรูปาวจรภูมิ จักขุนทรีย์ย่อมเกิดในภูมินั้น แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดในภูมินั้นก็หาไม่ ในกามาวจรภูมิจักขุนทรีย์ย่อมเกิดและปุริสินทรีย์ก็ ย่อมเกิดในภูมินั้นปฏิ. หรือว่าปุริสินทรีย์ย่อมเกิดในภูมิใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดในภูมินั้น
วิ. ถูกแล้ว
{๕๓๗} อนุ. จักขุนทรีย์ย่อมเกิดในภูมิใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดในภูมินั้นหรือ ?
End of ปวัตติวาร