พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · เกนจิวิญเญยยทุกะ
ปฏิจจวาร เล่ม ๔๒
Text layerBuddha’s wordsItems ๓๒๓–๓๒๕ (Royal Thai)1/2 in เกนจิวิญเญยยทุกะ4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ เกนจิวิญเญยยทุกะ ปฏิจจวาร (Royal Thai Volume 42 · Mahachula Volume 42 · Mahamakut Volume 88 · Chaloem Phrakiat Volume 42)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 42, pp. 234–238
๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
นเหตุทุกนัย
{๓๒๒} [๑๗๕] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
ในอธิปติปัจจัย กับ ... ” ๔ ”
(พึงจัดอนุโลมมาติกาไว้ด้วย)
ในอวิคตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๗ วาร
จบ ปัจจนียานุโลม
(จบ ปัญหาวาร)
จบ โลกิยทุกะ
๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ ๑. ปฏิจจวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๓๒๓} [๑๗๖] สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒
เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรม ที่จิตบางอย่างรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๓)[๑๗๗] สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ได้ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้น .... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๓)[๑๗๘] สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ได้และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ได้ และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้น
... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๒)สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒
อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (ย่อ) (๓)
๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร
{๓๒๔} [๑๗๙] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ”๙ ” ...
ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”
จบ อนุโลม
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
{๓๒๕} [๑๘๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร
ในนอารัมมณปัจจัย ” ๙ ” ...
ในโนวิคตปัจจัย ”๙ ”
(การนับวารทั้ง ๔ อย่าง บริบูรณ์แล้วอย่างนี้)
(จบ ปัจจนียะ)
(จบ ปฏิจจวาร)
(สหชาตวารก็ดี ปัจจัยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงขยายให้พิสดารอย่างนี้ ในปัจจยวารพึงแสดงหทัยวัตถุและอายตนะ ๕ ไว้ด้วย ควรจัดนัยไว้ตามที่จะมีได้)
๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ ๗. ปัญหาวาร
๑-๔. ปัจจยานุโลมาทิ
{๓๒๖} [๑๘๑] สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุทั้งหลายที่จิตบางอย่างรู้ได้เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (ย่อ){๓๒๗} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ” ...
ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”
จบ อนุโลม
{๓๒๘} ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร ...
ในโนวิคตปัจจัย ”๙ ”
(การนับวารทั้ง ๔ อย่าง บริบูรณ์แล้วอย่างนี้)
(จบ ปัจจนียะ)
จบ เกนจิวิญเญยยทุกะ
จบ จูฬันตรทุกะ
End of ปฏิจจวาร