พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · อาสวสัมปยุตตทุกะ
ปัจจยวาร เล่ม ๔๒
Text layerBuddha’s wordsItems ๓๗๕–๓๗๙ (Royal Thai)2/4 in อาสวสัมปยุตตทุกะ4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ อาสวสัมปยุตตทุกะ ปัจจยวาร (Royal Thai Volume 42 · Mahachula Volume 42 · Mahamakut Volume 88 · Chaloem Phrakiat Volume 42)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 42, pp. 278–283
๑๖. อาสวสัมปยุตตทุกะ ๓. ปัจจยวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๓๗๕} [๖๖] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยโมหะที่สหรคตด้วยโทมนัส วิจิกิจฉา และอุทธัจจะเกิดขึ้นในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุ มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น โมหะที่สหรคตด้วยโทมนัสอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัย โมหะที่สหรคตด้วยโทมนัส วิจิกิจฉา และอุทธัจจะเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะและที่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยโมหะที่สหรคตด้วยโทมนัส วิจิกิจฉา และอุทธัจจะเกิดขึ้น ขันธ์และโมหะที่สหรคตด้วยโทมนัสอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๓)
[๖๗] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะ และที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอาสวะ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ และโมหะที่สหรคตด้วยโทมนัส วิจิกิจฉา อุทธัจจะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะ และที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอาสวะและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์และโมหะที่สหรคตด้วยโทมนัส วิจิกิจฉา และอุทธัจจะเกิดขึ้น โมหะที่สหรคตด้วยโทมนัสอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยโทมนัสและหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะและที่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะและที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัย ขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอาสวะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอาสวะและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ และโมหะที่สหรคตด้วยโทมนัส วิจิกิจฉา และอุทธัจจะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๓ และโมหะอาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโทมนัสและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)
อารัมมณาทิปัจจัย
{๓๗๖} [๖๘] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะเกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจาก
อาสวะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ที่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... โมหะที่สหรคตด้วยโทมนัส วิจิกิจฉา และอุทธัจจะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยโมหะที่สหรคตด้วยโทมนัส วิจิกิจฉา และอุทธัจจะเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะและที่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์และโมหะที่สหรคตด้วยโทมนัส วิจิกิจฉา และอุทธัจจะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๓)
[๖๙] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะและที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอาสวะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๑)
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะ และที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยโทมนัส วิจิกิจฉา และอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยโทมนัส วิจิกิจฉา และอุทธัจจะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะและที่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะและที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และโมหะอาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโทมนัส วิจิกิจฉา และอุทธัจจะเกิดขึ้นและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... เพราะอธิปติปัจจัย เพราะอนันตรปัจจัย ... เพราะอวิคตปัจจัย (๓)
๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร
{๓๗๗} [๗๐] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ” ๙”
(ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๙ วาร)
ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาร
ในวิปากปัจจัย ” ๑ ”
ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”
จบ อนุโลม
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร
นเหตุปัจจัย
{๓๗๘} [๗๑] สภาวธรรมที่วิปปยุตตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากอาสวะซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัย ขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตว์) จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่วิปปยุตจากอาสวะซึ่งเป็นอเหตุกะอาศัยหทัยวัตถุ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะ และที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑) (ย่อ)
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๓๗๙} [๗๒] ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
ในนอารัมมณปัจจัย ” ๓ ”
ในนอธิปติปัจจัย ” ๙ ”
ในนอนันตรปัจจัย ” ๓ ”
ในนสมนันตรปัจจัย ” ๓ ”
ในนอัญญมัญญปัจจัย ” ๓ ”
ในนอุปนิสสยปัจจัย ” ๓ ”
ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๗ ”
ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ๙ ”
ในนอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”
ในนกัมมปัจจัย ” ๔ ”
ในนวิปากปัจจัย ” ๙ ”
ในนอาหารปัจจัย ” ๑ ”
ในนอินทริยปัจจัย ” ๑ ”
ในนฌานปัจจัย ” ๑ ”
ในนมัคคปัจจัย ” ๑ ”
ในนสัมปยุตตปัจจัย ” ๓ ”
ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๖ ”
ในโนนัตถิปัจจัย ” ๓ ”
ในโนวิคตปัจจัย ” ๓ ”
(การนับทั้ง ๒ แม้นอกนี้พึงทำอย่างนี้)
(แม้นิสสยวารก็เหมือนกับปัจจยวาร)
๑๖. อาสวสัมปยุตตทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร
๑ - ๔. ปัจจยานุโลมาทิ
{๓๘๐} [๗๓] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะเจือปนกับสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ){๓๘๑} ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ” ๖ ”
ในอธิปติปัจจัย ” ๖ ”
(ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๖ วาร)
ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาร ...
ในอวิคตปัจจัย ” ๖ ”
{๓๘๒} สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะเจือปนกับสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเจือปนกับขันธัที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะเจือปนกับสภาวธรรมที่วิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย ...
{๓๘๓} ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร
ในนอธิปติปัจจัย ” ๖ ”
ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๖ ”
ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ๖ ”
ในนอาเสวนปัจจัย ” ๖ ”
ในนกัมมปัจจัย ” ๔ ”
ในนวิปากปัจจัย ” ๖ ”
ในนฌานปัจจัย ” ๑ ”
End of ปัจจยวาร