ปัญหาวาร เล่ม ๔๒

สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม สญฺโญชนสฺส เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. กามราคสญฺโญชนํ (๑) ทิฏฺฐิสญฺโญชนสฺส อวิชฺชาสญฺโญชนสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (จกฺกํ.) (๑)

สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส เจว โน จ สญฺโญชนสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. สญฺโญชนา เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตา จ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม สญฺโญชนสฺส เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส จ สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส เจว โน จ สญฺโญชนสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. กามราคสญฺโญชนํ ๑ ทิฏฺฐิสญฺโญชนสฺส อวิชฺชาสญฺโญชนสฺส สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (จกฺกํ.) (๓)

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์โดยเหตุปัจจัย ได้แก่ กามราคสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่ทิฏฐิสังโยชน์และอวิชชาสังโยชน์โดยเหตุปัจจัย (พึงผูกเป็นจักกนัย) (๑)สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์โดยเหตุปัจจัย ได้แก่ สังโยชน์และเหตุที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์โดยเหตุปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นสังโยชน์สัมปยุตด้วยสังโยชน์และที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์โดยเหตุปัจจัย ได้แก่ กามราคสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่ทิฏฐิสังโยชน์ อวิชชาสังโยชน์ และสัมปยุตตขันธ์โดยเหตุปัจจัย (พึงผูกเป็นจักกนัย) (๓)

อารมฺมณ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม สญฺโญชนสฺส เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. สญฺโญชเน อารพฺภ สญฺโญชนา อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ.) สญฺโญชเน อารพฺภ สญฺโญชนสมฺปยุตฺตา เจว โน จ สญฺโญชนา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ.) สญฺโญชเน อารพฺภ สญฺโญชนา จ สญฺโญชนสมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (๑)

สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน ธมฺโม สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส เจว โน จ สญฺโญชนสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. สญฺโญชนสมฺปยุตฺเต เจว โน จ สญฺโญชเน ขนฺเธ อารพฺภ สญฺโญชนสมฺปยุตฺตา เจว โน จ สญฺโญชนา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (๑)

สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน ธมฺโม สญฺโญชนสฺส เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. สญฺโญชนสมฺปยุตฺเต เจว โน จ สญฺโญชเน ขนฺเธ อารพฺภ สญฺโญชนา อุปฺปชฺชนฺติ. (๒) สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน ธมฺโม สญฺโญชนสฺส เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส จ สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส เจว โน จ สญฺโญชนสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. สญฺโญชนสมฺปยุตฺเต เจว โน จ สญฺโญชเน ขนฺเธ อารพฺภ สญฺโญชนา จ สญฺโญชนสมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (๓)

สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน จ ธมฺมา สญฺโญชนสฺส เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. ตีณิ.

อารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์โดยอารัมมณปัจจัย ได้แก่ เพราะปรารภสังโยชน์ สังโยชน์จึงเกิดขึ้น (พึงเพิ่มบทที่เป็นมูล) เพราะปรารภสังโยชน์ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์จึงเกิดขึ้น (พึงเพิ่มบทที่เป็นมูล) เพราะปรารภสังโยชน์ ขันธ์ที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์จึงเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์โดยอารัมมณปัจจัย ได้แก่ เพราะปรารภขันธ์ที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็น สังโยชน์จึงเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์โดยอารัมมณปัจจัย ได้แก่ เพราะปรารภขันธ์ที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์ สังโยชน์จึงเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์สัมปยุตด้วยสังโยชน์และที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์โดยอารัมมณปัจจัย ได้แก่ เพราะปรารภขันธ์ที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์ ขันธ์ที่เป็นสังโยชน์และที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์จึงเกิดขึ้น (๓)สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์สัมปยุตด้วยสังโยชน์และที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์โดย อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

อธิปติ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม สญฺโญชนสฺส เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. อารมฺมณาธิปติ. ตีณิ.

สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน ธมฺโม สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส เจว โน จ สญฺโญชนสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. ตีณิ. (อิมาสุ ตีสุปิ ปญฺหาสุ อารมฺมณาธิปติปิ สหชาตาธิปติปิ กาตพฺพา.)

สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน จ ธมฺมา สญฺโญชนสฺส เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. อารมฺมณาธิปติ. ตีณิ.

อธิปติปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์โดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติและสหชาตาธิปติ มี ๓ วาระ(ในวาระทั้ง ๓ นี้ พึงเพิ่มอารัมมณาธิปติปัจจัยและสหชาตาธิปติปัจจัย)

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์สัมปยุตด้วยสังโยชน์และที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์โดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ มี ๓ วาระ

อนนฺตราทิ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม สญฺโญชนสฺส เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. (นินฺนานากรณํ, วิภชนา นตฺถิ. อารมฺมณสทิสา.) สมนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. อญฺญมญฺญปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. นิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. (อารมฺมณนเยน กาตพฺพา.) อาเสวนปจฺจเยน ปจฺจโย. นว.

อนันตรปัจจัยเป็นต้น

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์โดยอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ (ไม่มี ข้อแตกต่างกัน ไม่มีการจำแนกไว้ เหมือนกับอารัมมณปัจจัย) เป็นปัจจัยโดยสมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ (พึงเพิ่มตามนัยแห่งอารัมมณปัจจัย) เป็นปัจจัยโดยอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

กมฺมาทิ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน ธมฺโม สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส เจว โน จ สญฺโญชนสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. ตีณิ. อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย. ตีณิ. อินฺทฺริยปจฺจเยน ปจฺจโย. ตีณิ. ฌานปจฺจเยน ปจฺจโย. ตีณิ. มคฺคปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. สมฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. (๑) วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. ๑ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. นตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. วิคตปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. อวิคตปจฺจเยน ปจฺจโย. นว.

กัมมปัจจัยเป็นต้น

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์โดยกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ เป็นปัจจัยโดยอินทรียปัจจัย มี ๓ วาระ เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย มี ๓ วาระ เป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นปัจจัยโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นปัจจัยโดยอัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นปัจจัยโดยนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นปัจจัยโดยอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

๑ ปจฺจยานุโลม ๒. สงฺขฺยาวาร สุทฺธ เหตุยา ตีณิ, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว, อนนฺตเร นว, สมนนฺตเร นว, สหชาเต นว, อญฺญมญฺเญ นว, นิสฺสเย นว, อุปนิสฺสเย นว, อาเสวเน นว, กมฺเม ตีณิ, อาหาเร ตีณิ, อินฺทฺริเย ตีณิ, ฌาเน ตีณิ, มคฺเค นว, สมฺปยุตฺเต นว, อตฺถิยา นว, นตฺถิยา นว, วิคเต นว, อวิคเต นว. อนุโลมํ.

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ

สมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ

สหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

อัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ

นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ

อินทรียปัจจัย มี ๓ วาระ

ฌานปัจจัย มี ๓ วาระ

มัคคปัจจัย มี ๙ วาระ

สัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

อัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ

นัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ

วิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

อนุโลม จบ

_____ ๒. ปจฺจนียุทฺธาร สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม สญฺโญชนสฺส เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (สงฺขิตฺตํ. เอวํ นว ปญฺหา กาตพฺพา. ตีสุเยว ปเทสุ ปริวตฺเตตพฺพา. นานาขณิกา นตฺถิ.) ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๒. สงฺขฺยาวาร

๒. ปัจจนียุทธาร

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์โดยอารัมมณปัจจัย สหชาตปัจจัย และอุปนิสสยปัจจัย (ย่อ พึงทำเป็น ๙ วาระอย่างนี้ พึงเปลี่ยนได้แต่เฉพาะในบท ทั้ง ๓ ไม่มีนานาขณิกะ)

นเหตุยา นว, นอารมฺมเณ นว, (สพฺพตฺถ นว.) โนอวิคเต นว.

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

(ทุกปัจจัย มีปัจจัยละ ๙ วาระ)

โนอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

๓. ปจฺจยานุโลมปจฺจนีย เหตุทุก เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯเปฯ นสมนนฺตเร ตีณิ, นอุปนิสฺสเย ตีณิ, นปุเรชาเต ตีณิ ฯเปฯ นมคฺเค ตีณิ, นสมฺปยุตฺเต ตีณิ, นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ, โนนตฺถิยา ตีณิ, โนวิคเต ตีณิ.

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

เหตุทุกนัย

นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

นสมนันตรปัจจัย ” มี ๓ วาระ

นอุปนิสสยปัจจัย ” มี ๓ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย ” มี ๓ วาระ ฯลฯ

นมัคคปัจจัย ” มี ๓ วาระ

นสัมปยุตตปัจจัย ” มี ๓ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๓ วาระ

โนนัตถิปัจจัย ” มี ๓ วาระ

โนวิคตปัจจัย ” มี ๓ วาระ

๔. ปจฺจยปจฺจนียานุโลม นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว, (อนุโลมปทานิ กาตพฺพานิ.) ฯเปฯ อวิคเต นว. สญฺโญชนสญฺโญชนสมฺปยุตฺตทุกํ นิฏฺฐิตํ. _____ ๒๕. สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตสญฺโญชนิยทุก ๑. ปฏิจฺจวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

อธิปติปัจจัย ” มี ๙ วาระ

(พึงเพิ่มบทอนุโลม) ฯลฯ

อวิคตปัจจัย ” มี ๙ วาระ

สัญโญชนสัญโญชนสัมปยุตตทุกะ จบ