พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปรามาสทุกะ
ปัจจยวาร เล่ม ๔๒
Text layerBuddha’s wordsItems ๖๖๙–๖๗๔ (Royal Thai)2/4 in ปรามาสทุกะ4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ ปรามาสทุกะ ปัจจยวาร (Royal Thai Volume 42 · Mahachula Volume 42 · Mahamakut Volume 88 · Chaloem Phrakiat Volume 42)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 42, pp. 519–522
๕๐. ปรามาสทุกะ ๓. ปัจจยวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๖๖๙} [๑๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่เป็นปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมฏฐานรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นปรามาสเกิดขึ้น (๑)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงมหาภูตรูปภายใน) ขันธ์ที่ไม่เป็นปรามาสอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นปรามาสอาศัยขันธ์ที่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้น สภาวธรรมที่เป็นปรามาสอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่เป็นปรามาสและที่ไม่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ สภาวธรรมที่เป็นปรามาสและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... สภาวธรรมที่เป็นปรามาสอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น สภาวธรรมที่เป็นปรามาสและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๓)[๑๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่เป็นปรามาสและที่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นปรามาสและสภาวธรรมที่เป็นปรามาสเกิดขึ้น ...
ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นปรามาสและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยสภาวธรรม ที่เป็นปรามาสและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ที่ไม่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่เป็นปรามาสและหทัยวัตถุเกิดขึ้น (ย่อ) (๑)
๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร
{๖๗๐} [๑๒] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ” ๕ ”
ในอธิปติปัจจัย ” ๕ ”
(ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๕ วาร)
ในวิปากปัจจัย ” ๑ ” ...
ในอวิคตปัจจัย ” ๕ ”
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร
นเหตุปัจจัย
{๖๗๑} [๑๓] สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นปรามาสซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตว์) จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ที่ไม่เป็นปรามาสซึ่งเป็นอเหตุกะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น (ย่อ)
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๖๗๒} [๑๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร
ในนอารัมมณปัจจัย ” ๓ ”
ในนอธิปติปัจจัย ” ๕ ”
ในนอนันตรปัจจัย ” ๓ ” ...
ในนอุปนิสสยปัจจัย ” ๓ ”
ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๕ ”
ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ๕ ”
ในนอาเสวนปัจจัย ” ๕ ”
ในนกัมมปัจจัย ” ๓ ”
ในนวิปากปัจจัย ” ๕ ”
ในนอาหารปัจจัย ” ๑ ”
ในนอินทริยปัจจัย ” ๑ ”
ในนฌานปัจจัย ” ๑ ”
ในนมัคคปัจจัย ” ๑ ”
ในนสัมปยุตตปัจจัย ” ๓ ”
ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๕ ”
ในโนนัตถิปัจจัย ” ๓ ”
ในโนวิคตปัจจัย ” ๓ ”
๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ
{๖๗๓} [๑๕] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
ในนอธิปติปัจจัย กับ ... ” ๕ ”
(ในทุก ๆ ปัจจัย พึงทำอย่างนี้)
๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
{๖๗๔} [๑๖] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร ...
นอวิคตปัจจัย กับ ... ” ๑ ”
(นิสสยวารเหมือนกับปฏิจจวาร)
๕๐. ปรามาสทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร
{๖๗๕} สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นปรามาสเกิดขึ้น ... (โดยนัยนี้พึงจัดวารทั้ง ๕ อย่างเข้าด้วย ในอรูปภูมิอย่างเดียว สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี ก็พึงทำอย่างนี้)
๕๐. ปรามาสทุกะ ๗. ปัญหาวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๖๗๖} [๑๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาส เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นปรามาสเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปรามาสโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นปรามาสเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปรามาสโดยเหตุปัจจัย (๒)
End of ปัจจยวาร