ปัจจยวาร เล่ม ๔๐

๑. กุสลติกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาระ

เหตุปัจจัย

{๒๔๖} [๒๔๓] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัย ขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้นสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยกุศลขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น

สภาวธรรมที่เป็นกุศลและอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๓){๒๔๗} [๒๔๔] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยอกุศลขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลและอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๓){๒๔๘} [๒๔๕] สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่

เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก เกิดขึ้น ขันธ์ ๑ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ และ กฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๓ เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาอาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย คือ กุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ อกุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๓)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลและอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ กุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๔)

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลและอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ อกุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๕)

{๒๔๙} [๒๔๖] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและ อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยกุศลขันธ์ทั้งหลายและ มหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น

สภาวธรรมที่เป็นกุศลและอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและ อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยกุศลขันธ์ทั้งหลาย และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๓){๒๕๐} [๒๔๘] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและ อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศล และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุเกิดขึ้นสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยอกุศลขันธ์ทั้งหลาย และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลและอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล และอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยอกุศล ทั้งหลายและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๓)

อารัมมณปัจจัย

{๒๕๑} [๒๔๘] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะ อารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๑)

{๒๕๒} [๒๔๙] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๑)

[๒๕๐] สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่แป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบากเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัย ขันธ์ ๒ เกิดขึ้น จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น โสตวิญญาณอาศัย โสตายตนะเกิดขึ้น ฆานวิญญาณอาศัยฆานายตนะเกิดขึ้น ชิวหาวิญญาณ อาศัยชิวหายตนะเกิดขึ้น กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑){๒๕๓} สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะ อารัมมณปัจจัย คือ กุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะ อารัมมณปัจจัย คือ อกุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๓)

{๒๕๔} [๒๕๑] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและที่เป็น อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)

{๒๕๕} [๒๕๒] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและ ที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุ เกิดขึ้น (๑)

อธิปติปัจจัย

{๒๕๖} [๒๕๓] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะ อธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่เป็นอัพยภกฤต์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็น อัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยาเกิดขึ้น... มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น -... จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นสภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะ อธิปติปัจจัย คือ กุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น

(อธิปติปัจจัย พึงให้พิสดารเหมือนกับเหตุปัจจัย)

อนันตรปัจจัยและสมนันตรปัจจัย

{๒๕๗} [๒๕๔] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะอนันตรปัจจัย เพราะสมนันตรปัจจัย (อนันตรปัจจัย สมนันตรปัจจัยพึงให้พิสดารเหมือนกับอารัมมณปัจจัย)สหชาตปัจจัย

{๒๕๘} [๒๕๕] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น มี ๓ วาร... อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ..- มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยาเกิดขึ้น ...ในปฏิสนธิขณะ ... มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล มีมหาภูตรูป ๓ อาศัย มหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณ อาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกริยาอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นสภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะ สหชาตปัจจัย คือ กุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น

(สหชาตปัจจัย พึงให้พิสดารเหมือนกับเหตุปัจจัย)

อัญญมัญญปัจจัย

{๒๕๙} [๒๕๖] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาร

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาร

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะอัญญมัญญปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยาเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และหทัยวัตถุอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบากเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ...มหาภูตรป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มี

อาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล มีมหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๒ อาศัย มหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ...กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้นขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยาอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นสภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะ อัญญมัญญปัจจัย คือ กุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น

(อัญญมัญญปัจจัย พึงให้พิสดารเหมือนกับอารัมมณปัจจัย)

นิสสยปัจจัย

{๒๖๐} [๒๕๗] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล

(นิสสยปัจจัย พึงให้พิสดารเหมือนอับสหชาตปัจจัย)

อุปนิสสยปัจจัย

{๒๖๑} [๒๕๘] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะ อุปนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล

(อุปนิสสยปัจจัยเหมือนกับอารัมมณปัจจัย)

ปุเรชาตปัจจัย

{๒๖๒} [๒๕๙] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะ ปุเรชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัย ขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะ ปุเรชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะปุเรชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก และ อัพยากตกิริยาเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัย หทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยาอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะ ปุเรชาตปัจจัย คือ กุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะปเรชาตปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย คือ อกุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะปุเรชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัย หทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจย (๑)

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศล และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย (๑)

อาเสวนปัจจัย

{๒๖๓} [๒๖๐] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะอาเสวนปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะอาเสวนปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะอาเสวนปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตกิริยาเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นอัพยากตกิริยาอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะ อาเสวนปัจจัย คือ กุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะ อาเสวนปัจจัย คือ อกุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๓)สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและอัพยากฤตเกิดขึ้น ...(๑)

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะอาเสวนปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศล และ หทัยวัตถุเกิดขึ้น ...

กัมมปัจจัย

{๒๖๔} [๒๖๑] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะ กัมมปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นอกุสลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะกัมมปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะกัมมปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก และ อัพยากตกิริยาเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล มีมหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ...กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้นจักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะ กัมมปัจจัย คือ กุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะกัมมปัจจัย คือ อกุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๕)

สภาวธรรมที่เป็นกุศล ... สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต ... สภาวธรรมที่ เป็นกุศลและที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะกัมมปัจจัย ...

สภาวธรรมที่เป็นอกุศล ... สกาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต ... สภาวธรรม ที่เป็นอกุศลและอัพยากฤตอาศัยสกาวธรรมที่เป็นอกุศลและที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะกัมมปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยอกุศลขันธ์ทั้งหลายและมหาภูตรูป ทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

วิปากปัจจัย

{๒๖๕} [๒๖๒] สกาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสกาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ....

จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบากอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น

อาหารปัจจัย

{๒๖๖} [๒๖๓] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะอาหารปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น มี ๓ วาร สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะอาหารปัจจัย ... ในปฏิสนธิขณะ ... มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยาอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (พึงเพิ่มให้บริบูรณ์)

อินทริยปัจจัย

{๒๖๗} [๒๖๔] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะอินทริยปัจจัย ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล มีมหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยาอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น(เพราะอินทริยปัจจัย พึงให้พิสดารเหมือนกับเพราะกัมมปัจจัย)

ณานปัจจัยและมัคคปัจจัย

{๒๖๘} [๒๖๕] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะฌานปัจจัย ... เพราะมัคคปัจจัย

(เพราะฌานปัจจัยก็ดี เพราะมัคคปัจจัยก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนกับเพราะเหตุปัจจัย)

สัมปยุตตปัจจัย

{๒๖๙} [๒๖๖] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะสัมปยุตตปัจจัย

(สัมปยุตตปัจจัยนี้ เหมือนกับอารัมมณปัจจัย)

วิปปยุตตปัจจัย

{๒๗๐} [๒๖๗] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะ วิปปยุตตปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยกุศลขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นหทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นกุศล และอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัย ขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยอกุศลขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลและอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ และ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิป ปยุตตปัจจัย จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัยในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย กฏัตตารูปอาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย หทัยวัตถุอาศัยขันธ์เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ทั้งหลายเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัยจักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะ วิปปยุตตปัจจัย คือ กุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ อกุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลและอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ กุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัย หทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย (๔)สภาวธรรมที่เป็นอกุศลและอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ อกุศลขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัย หทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลาย

เกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย (๕)สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล และ หทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัย ขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยกุศลขันธ์ทั้งหลายและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ทั้งหลายเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล และอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและ ที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น

ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยกุศลขันธ์ ทั้งหลายและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและที่เป็น อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัย อกุศลขันธ์ทั้งหลายและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัย ขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลและอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล และที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอกุศลและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย (๓)

อัตถิอาทิปัจจัย

{๒๗๑} [๒๖๘] สภาวธรรมที่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะอัตถิปัจจัย ...

(ในอัตถิปัจจัย พึงให้แจกเหมือนกับสหชาตปัจจัย ในนัตถิปัจจัยและ ในวิคตปัจจัย พึงแจกเหมือนกับอารัมมณปัจจัย ในอวิคตปัจจัย พึงแจกเหมือนสหชาตปัจจัย)

๑.ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๒๗๒} [๒๖๙] ในเหตุปัจจัย มี ๑๗ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ,, ๗ ,,

ในอธิปติปัจจัย ,, ๑๗ ,,

ในอนันตรปัจจัย ,, ๗ ,,

ในสมนันตรปัจจัย ,, ๗ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ๑๗ ,,

ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ๗ ,,

ในนิสสยปัจจัย ,, ๑๗ ,,

ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ๗ ,,

ในปุเรชาตปัจจัย ,, ๗ ,,

ในอาเสวนปัจจัย ,, ๗ ,,

ในกัมมปัจจัย ,, ๑๗ ,,

ในวิปากปัจจัย ,, ๑ ,,

ในอาหารปัจจัย ,, ๑๗ ,,

ในอินทริยปัจจัย ,, ๑๗ ,,

ในฌานปัจจัย ,, ๑๗ ,,

ในมัคคปัจจัย ,, ๑๗ ,,

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ๗ ,,

ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ๑๗ ,,

ในอัตถิปัจจัย ,, ๑๗ ,,

ในนัตถิปัจจัย ,, ๗ ,,

ในวิคตปัจจัย ,, ๗ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ๑๗ ,,

เหตุทุกนัย

{๒๗๓} [๒๗๐] ในอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

ในอธิปติปัจจัย กับ ... ,, ๑๗ ,,

ในอนันตรปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ,, ๑๗ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๑๗ ,,

ติกนัย

{๒๗๔}ในอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย อารัมมณปัจจัย มี ๗ วาร

(ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๗ วาร)

ในวิปากปัจจัย กับ ... มี ๑ วาร

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๗ ,, ...

ทวาทสกนัย (สาเสวนะ)

{๒๗๕}ในกัมมปัจจัย กับเหตุปัจจัย อารัมมณปัจจัย อธิปติปัจจัย อนันตรปัจจัย สมนันตรปัจจัย สหชาตปัจจัย อัญญมัญญปัจจัย นิสสยปัจจัย อุปนิสสยปัจจัย ปุเรชาตปัจจัย อาเสวนปัจจัย มี ๗ วารในอาหารปัจจัย กับ ... มี ๗ วาร

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๗ ,, ...

พาวีสกนัย (สาเสวนะ)

{๒๗๖}ในอวิคตปัจจัย กับเหตุปัจจัย อารัมมณปัจจัย ... ปุเรชาตปัจจัย อาเสวนปัจจัย กัมมปัจจัย อาหารปัจจัย ...(และ) วิคตปัจจัย มี ๗ วาร

เตรสกนัย (สวิปากะ)

{๒๗๗}ในอาหารปัจจัย กับเหตุปัจจัย อารัมมณปัจจัย ... ปุเรชาตปัจจัย กัมมปัจจัย วิปากปัจจัย มี ๑ วารในอวิคตปัจจัย กับ ... ,, ๑ ,,

พาวีสกนัย (สวิปากะ)

{๒๗๘}ในอวิคตปัจจัย กับเหตุปัจจัย อารัมมณปัจจัย ... ปุเรชาตปัจจัย กัมมปัจจัย วิปากปัจจัย อาหารปัจจัย ... วิคตปัจจัย มี ๑ วาร

จบ เหตุลกนัย

อารัมมณทุกนัย

{๒๗๙} [๒๗๑] ในเหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาร

ในอธิปติปัจจัย ,, ,, ๗ ,, ...

(นัยที่มีอารัมมณปัจจัยเป็นมูล พึงให้พิสดารเหมือนกับนัยที่มีเหตุปัจจัย เป็นมูล)

อธิปติทุกนัย

{๒๘๐} [๒๗๒] ในเหตุปัจจัย กับอธิปติปัจจัย มี ๑๗ วาร ...

อนันตรทุกนัยและสมนันตรทุกนัย

[๒๗๓] ในเหตุปัจจัย กับอนันตรปัจจัย สมนันตรปัจจัย มี ๗ วาร ...

สหชาตาทิทุกนัย

[๒๗๔] ในเหตุปัจจัย กับสหชาตปัจจัย ... อัญญมัญญปัจจัย นิสสยปัจจัย อุปนิสสยปัจจัย ปุเรชาตปัจจัย ... อาเสวนปัจจัย มี ๗ วาร

ในอารัมมณปัจจัย กับ ... มี ๗ วาร

ในอธิปติปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในอนันตรปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในนิสสยปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในกัมมปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในอาหารปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในอินทริยปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในฌานปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในมัคคปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในอัตถิปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในนัตถิปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในวิคตปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๗ ,, .

กัมทุกนัยและวิปากทุกนัย

{๒๗๑} [๒๗๕] ในเหตุปัจจัย กับกัมมปัจจัย ... วิปากปัจจัย มี ๑ วารในอารัมมณปัจจัย กับ ... ,, ๑ ,,

ในอธิปติปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอนันตรปัจจัย กับ ... ,, ๑ ,,

ในสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในนิสสยปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในกัมมปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอาหารปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอินทริยปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในฌานปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในมัคคปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอัตถิปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในนัตถิปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในวิคตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๑ ,, .

อาหาราทิทุกนัย

{๒๘๒} [๒๗๖] ในเหตุปัจจัย กับอาหารปัจจัย ... อินทริยปัจจัย ฌานปัจจัย มัคคปัจจัย สัมปยุตตปัจจัย วิปปยุตตปัจจัย อัตถิปัจจัย นัตถิปัจจัย วิคตปัจจัย ... ในเหตุปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มี ๑๗ วารในอารัมมณปัจจัย กับ ... มี ๗ วาร ...

ในวิคตปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

จบ อนุโลมในปัจจยวาร

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๒๘๓} [๒๗๗] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะเหตุนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาซ็่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบากเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ และ กฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูต รูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก

... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล มีมหาภูต รูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาซึ่งเป็นอเหตุกะอาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัย หทัยวัตถุเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)