๘. วิปปยุตเตนสัมปยุตตปทนิทเทส เล่ม ๓๖

รูปกฺขนฺเธน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา. เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ.

สภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากรูปขันธ์

สภาวธรรมเหล่านั้นสัมปยุตด้วยขันธ์ อายตนะ และธาตุเท่าไร

ไม่มีการสัมปยุต

เวทนากฺขนฺเธน เย ธมฺมา. สญฺญากฺขนฺเธน เย ธมฺมา. สงฺขารกฺขนฺเธน เย ธมฺมา. วิญฺญาณกฺขนฺเธน เย ธมฺมา ฯเปฯ สรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา. อรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ.

ธมฺมายตนํ ธมฺมธาตุ อถ ชีวิตํ นามรูปํ

สฬายตนํ ชาติชรามตํ เทฺว จ ติเก น ลพฺภเร.

ปฐมนฺตเร สตฺต จ โคจฺฉเก ทส อปรนฺเต

จุทฺทส ฉ จ มตฺถเก อิจฺเจเต สตฺตจตฺตาลีส ธมฺมา

สมุจฺเฉเท น ลพฺภนฺติ โมฆปุจฺฉเกน จาติ.

วิปฺปยุตฺเตน สมฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส อฏฺฐโม.

สภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์ ฯลฯ สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ สภาวธรรมที่ ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้สภาวธรรมเหล่านั้นสัมปยุตด้วยขันธ์ อายตนะ และธาตุเท่าไร

ไม่มีการสัมปยุต

รวมบทธรรมที่ไม่ได้ในอัฏฐมนัย ๔๗ บท

ธัมมายตนะ ๑ ธัมมธาตุ ๑ ชีวิตินทรีย์ ๑ นามรูป ๑ สฬายตนะ ๑ ชาติ ๑ ชรา ๑ มรณะ ๑ ธรรม ๒ บทจากติกะ (อัชฌัตตพหิทธะและอนิทัสสนอัปปฏิฆะ)

ในอันตรทุกะแรก ๗ บท ในโคจฉกะ ๑๐ บท ในมหันตรทุกะ ถัดมา ๑๔ บท ในปีติทุกะสุดท้าย ๖ บท สภาวธรรม ๔๗ บทเหล่านี้ย่อมไม่ได้ ทั้งในสมุจเฉทะและในโมฆปุจฉกะ

วิปปยุตเตนสัมปยุตตปทนิทเทสที่ ๘ จบ