ติกมาติกา ๒๒ ติกะ เล่ม ๓๔

พระไตรปิฎกภาษาไทย

พระบาลีอภิธรรมปิฎก

ธัมมสังคณี

ฉบับเฉลิมพระเกียรติ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

เนื่องในการจัดงานฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี

พุทธศักราช ๒๕๔๙

มหาเถรสมาคม จัดพิมพ์

๓๔

พระบาลีอภิธรรมปิฎก

ธัมมสังคณี

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

มาติกา

ติกมาติกา ๒๒ ติกะ

๑. กุสลติกะ

[๐]กุสลา ธมฺมา ธรรมเป็นกุศล (๑๖๓, ๙๘๕, ๑๓๘๔)

อกุสลา ธมฺมาธรรมเป็นอกุศล (๓๖๕, ๔๒๗, ๙๘๖, ๑๓๘๕)

อพฺยากตา ธมฺมาธรรมเป็นอัพยากฤต (๔๓๑, ๕๘๓, ๙๘๗, ๑๓๘๖)

๒. เวทนาติกะ

สุขาย เวทนาย สมฺปยุฅตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยสุขเวทนา (๙๘๘, ๑๓๘๗)

ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยทุกขเวทนา (๙๘๙, ๑๓๘๘)

อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา (๙๙๐, ๑๓๘๙)

๓. วิปากติกะ

วิปากา ธมฺมา ธรรมเป็นวิบาก (๙๙๑, ๑๓๙๐)

วิปากธมฺมธมฺมา ธรรมเป็นเหตุให้เกิดวิบาก (๙๙๒, ๑๓๙๑)

เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมา ธรรมไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบาก (๙๙๓, ๑๓๙๒)

๔. อุปาทินนุปาทานิยติกะ

อุปาทินฺนุปาทานิยา ธมฺมา ธรรมอันเจตนากรรมที่สัมปยุตด้วย ตัณหาทิฏฐิเข้ายึดครองและเป็นอารมณ์ของอุปาทาน (๙๙๔, ๑๓๙๓)อนุปาทินฺนุปาทานิยา ธมฺมา ธรรมอันเจตนากรรมที่สัมปยุตด้วย ตัณหาทิฏฐิไม่เข้ายึดครองแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน (๙๙๕, ๑๓๙๔)อนุปาทินฺนานุปาทานิยา ธมฺมา ธรรมอันเจตนากรรมที่สัมปยุตด้วย ตัณหาทิฏฐิไม่เข้ายึดครองและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน (๙๙๖, ๑๓๙๕)

๕. สังกิลิฏฐติกะ

สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกา ธมฺมา ธรรมอันกิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของสังกิเลส (๙๙๗, ๑๓๙๖)อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกา ธมฺมา ธรรมอันกิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส (๙๙๘, ๑๓๙๗)อสงฺกิลิฏฺฐาสงฺกิเลสิกา ธมฺมา ธรรมอันกิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส (๙๙๙, ๑๓๙๘)

๖. วิตักกติกะ

สวิตกฺกสวิจารา ธมฺมา ธรรมมีวิตกมีวิจาร (๑๐๐๐, ๑๓๙๙)

อวิตกฺกวิจารมตฺตา ธมฺมา ธรรมไม่มีวิตก มีเพียงวิจาร (๑๐๐๑, ๑๔๐๐)

อวิตกฺกาวิจารา ธมฺมา ธรรมไม่มีวิตกไม่มีวิจาร (๑๐๐๒, ๑๔๐๑)

๗. ปีติติกะ

ปีติสหคตา ธมฺมา ธรรมสหรคตด้วยปีติ (๑๐๐๓, ๑๒๘๑, ๑๔๐๒)

สุขสหคตา ธมฺมา ธรรมสหรคตด้วยสุขเวทนา (๑๐๐๔, ๑๔๐๓)

อุเปกฺขาสหคตา ธมฺมา ธรรมสหรคตด้วยอุเบกขาเวทนา (๑๐๐๕, ๑๔๐๔)

๘. ทัสสนติกะ

ทสฺสเนน ปหาตพฺพา ธมฺมา ธรรมอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ (๑๐๐๖, ๑๔๐๕)ภาวนาย ปหาตพฺพา ธมฺมา ธรรมอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ (๑๐๑๑, ๑๔๐๖)

เนว ทสฺสเนน น ภาวนาย ปหาตพฺพา ธมฺมา ธรรมอันโสดาปัตติมรรคและมรรคเบื้องสูง ๓ ไม่พึงประหาณ (๑๐๑๒, ๑๔๐๗)

๙. ทัสสนเหตุติกะ

ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมาธรรมมีเหตุอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ (๑๐๑๓, ๑๔๐๘)

ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมาธรรมมีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ (๑๐๑๘, ๑๔๐๙)เนว ทสฺสเนน น ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา ธรรมไม่มีเหตุอันโสดาปัตติมรรคและมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ (๑๐๑๙, ๑๔๑๐)

๑๐. อาจยคามิติกะ

อาจยคามิโน ธมฺมาธรรมเป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติ (๑๐๒๐,๑๔๑๑)

อปจยคามิโน ธมฺมาธรรมเป็นเหตุให้ถึงนิพพาน (๑๐๒๑, ๑๔๑๒)

เนวาจยคามิโน นาปจยคามิโน ธมฺมา ธรรมไม่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติ และไม่เป็นเหตุให้ถึงนิพพาน (๑๐๒๒, ๑๔๑๓)

๑๑. เสกขติกะ

เสกฺขา ธมฺมา ธรรมเป็นของเสกขบุคคล (๑๐๒๓, ๑๔๑๔)

อเสกฺขา ธมฺมา ธรรมเป็นของอเสกขบุคคล (๑๐๒๔, ๑๔๑๕)

เนวเสกฺขานาเสกฺขา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นของเสกขบุคคลและไม่เป็นของอเสกขบุคคล (๑๐๒๕, ๑๔๑๖)

๑๒. ปริตตติกะ

ปริตฺตา ธมฺมา ธรรมเป็นปริตตะ (๑๐๒๖, ๑๔๑๗)

มหคฺคตา ธมฺมา ธรรมเป็นมหัคคตะ (๑๐๒๗, ๑๔๑๘)

อปฺปมาณา ธมฺมา ธรรมเป็นอัปปมาณะ (๑๐๒๘, ๑๔๑๙)

๑๓. ปริตตารัมมณติกะ

ปริตฺตารมฺมณา ธมฺมา ธรรมมีอารมณ์เป็นปริตตะ (๑๐๒๙, ๑๔๒๐)

มหคฺคตารมฺมณา ธมฺมา ธรรมมีอารมณ์เป็นมหัคคตะ (๑๐๓๐, ๑๔๒๑)

อปฺปมาณารมฺมณา ธมฺมา ธรรมมีอารมณ์เป็นอัปปมาณะ (๑๐๓๑, ๑๔๒๒)

๑๔. หีนติกะ

หีนา ธมฺมา ธรรมอย่างต่ำ (๑๐๓๒, ๑๔๒๓)

มชฺฌิมา ธมฺมา ธรรมอย่างปานกลาง (๑๐๓๓ ๑๔๒๔)

ปณีตา ธมฺมา ธรรมอย่างประณีต (๑๐๓๔, ๑๔๒๕)

๑๕. มิจฉัตติกะ

มิจฺฉตฺตนิยตา ธมฺมา ธรรมมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอน (๑๐๓๕, ๑๔๒๖)สมฺมตฺฅนิยฅา ธมฺมา ธรรมมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอน (๑๐๓๖, ๑๔๒๗)อนิยตา ธมฺมา ธรรมให้ผลไม่แน่นอน (๑๐๓๗, ๑๔๒๘)

๑๖. มัคคารัมมณติกะ

มคฺคารมฺมณา ธมฺมา ธรรมมีมรรคเป็นอารมณ์ (๑๐๓๘, ๑๔๒๙)

มคฺคเหตุกา ธมฺมา ธรรมมีมรรคเป็นเหตุ (๑๐๓๙, ๑๔๒๙)

มคฺคาธิปติโน ธมฺมา ธรรมมีมรรคเป็นอธิบดี (๑๐๔๐, ๑๔๒๙)

๑๗. อุปปันนติกะ

อุปฺปนฺนา ธมฺมา ธรรมเกิดขึ้นแล้ว (๑๐๔๑, ๑๔๓๐)

อนุปฺปนฺนา ธมฺมา ธรรมยังไม่เกิดขึ้น (๑๐๔๒, ๑๔๓๐)

อุปฺปาทิโน ธมฺมา ธรรมจักเกิดขึ้น (๑๐๔๓, ๑๔๓๐)

๑๘. อตีตติกะ

อตีตา ธมฺมา ธรรมเป็นอดีต (๑๐๔๔, ๑๔๓๑)

อนาคตา ธมฺมา ธรรมเป็นอนาคต (๑๐๔๕, ๑๔๓๑)

ปจฺจุปฺปนฺนา ธมฺมา ธรรมเป็นปัจจุบัน (๑๐๔๖, ๑๔๓๑)

๑๙. อตีตารัมมณติกะ

อตีตารมฺมณา ธมฺมา ธรรมมีอารมณ์เป็นอดีต (๑๐๔๗, ๑๔๓๒)

อนาคตารมฺมณา ธมฺมา ธรรมมีอารมณ์เป็นอนาคต (๑๐๔๘, ๑๔๓๓)

ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณา ธมฺมา ธรรมมีอารมณ์เป็นปัจจุบัน (๑๐๔๙, ๑๔๓๔)

๒๐. อัชฌัตตติกะ

อชฺฌตฺฅา ธมฺมา ธรรมเป็นภายใน(ตน) (๑๐๕๐, ๑๔๓๕)

พหิทฺธา ธมฺมา ธรรมเป็นภายนอก(ตน) (๑๐๕๐,๑๔๓๕)

อชฺฌตฺตพหิทฺธา ธมฺมา ธรรมเป็นภายใน(ตน)และเป็นภายนอก(ตน) (๑๐๕๒, ๑๔๓๕)

๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ

อชฺฌตฺตารมฺมณา ธมฺมา ธรรมมีอารมณ์เป็นไปภายใน(ตน) (๑๐๕๓, ๑๔๓๖)

พหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา ธรรมมีอารมณ์เป็นไปภายนอก(ตน) (๑๐๕๔, ๑๔๓๗)

อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา ธรรมมีอารมณ์เป็นไปภายใน(ตน)และเป็นไป ภายนอก(ตน) (๑๐๕๕, ๑๔๓๗)

๒๒. สนิทัสสนติกะ

สนิทสฺสนปฺปฏิฆา ธมฺมา ธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ (๑๐๕๖, ๑๔๓๘)

อนิทสฺสนสปฺปฏิฆา ธมฺมา ธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ (๑๐๕๗, ๑๔๓๙)

อนิทสฺสนาปฺปฏิฆา ธมฺมา ธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ (๑๐๕๘,๑๔๔๐)

จบ ติกมาติกา ๒๒ ติกะ

ทุกมาติกา ๑๔๒ ทุกะ

อภิธัมมมาติกา ๑๐๐ ทุกะ

เหตุโคจฉกะ

หมวดที่ ๑ มี ๖ ทุกะ คือ

๑. เหตุทุกะ

เหตู ธมฺมา ธรรมเป็นเหตุ (๑๐๕๙, ๑๐๓๗, ๑๔๔๑)

น เหตู ธมฺมา ธรรมไม่เป็นเหตุ (๑๐๓๘, ๑๔๔๒)

๒. สเหตุทุกะ

สเหตุกา ธมฺมา ธรรมมีเหตุ (๑๐๗๙, ๑๔๔๓)

อเหตุกา ธมฺมา ธรรมไม่มีเหตุ (๑๐๘๐, ๑๔๔๔)

๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ

เหตุสมฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยเหตุ (๑๐๘๑, ๑๔๔๕)

เหตุวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากเหตุ (๑๐๘๒, ๑๔๔๖)

๔. เหตุสเหตุกทุกะ

เหตู เจว ธมฺมา สเหตุกา จ ธรรมเป็นเหตุและมีเหตุ (๑๐๘๓,๑๔๔๗)สเหตุกา เจว ธมฺมา น จ เหตู ธรรมมีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุ (๑๐๘๔,๑๔๔๘)