จูฬันตรทุกะ เล่ม ๓๔

สภาวธรรมที่มีปัจจัยปรุงแต่ง เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๔ อกุศล วิบากในภูมิ ๔ อัพยากตกิริยาในภูมิ ๓ และรูปทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่ามีปัจจัยปรุงแต่ง

สภาวธรรมที่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่ง เป็นไฉน

นิพพาน สภาวธรรมนี้ชื่อว่าไม่มีปัจจัยปรุงแต่ง

๒. สังขตทุกะ

สภาวธรรมที่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๔ อกุศล วิบากในภูมิ ๔ อัพยากตกิริยาในภูมิ ๓ และรูปทั้งหมด สภาวธรรมนี้ชื่อว่าถูกปัจจัยปรุงแต่ง

สภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง เป็นไฉน

นิพพาน สภาวธรรมนี้ชื่อว่าไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง

๓. สนิทัสสนทุกะ

สภาวธรรมที่เห็นได้ เป็นไฉน

รูปายตนะ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าเห็นได้

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ เป็นไฉน

จักขายตนะ ฯลฯ โผฏฐัพพายตนะ กุศลในภูมิ ๔ อกุศล วิบากในภูมิ ๔ อัพยากตกิริยาในภูมิ ๓ รูปที่เห็นไม่ได้ กระทบไม่ได้ซึ่งนับเนื่องในธัมมายตนะ และ นิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าเห็นไม่ได้

๔. สัปปฏิฆทุกะ

สภาวธรรมที่กระทบได้ เป็นไฉน

จักขายตนะ ฯลฯ โผฏฐัพพายตนะ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่ากระทบได้

สภาวธรรมที่กระทบไม่ได้ เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๔ อกุศล วิบากในภูมิ ๔ อัพยากตกิริยาในภูมิ ๓ รูปที่เห็นไม่ได้ กระทบไม่ได้ซึ่งนับเนื่องในธัมมายตนะและนิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่ากระทบ ไม่ได้

๕. รูปีทุกะ

สภาวธรรมที่เป็นรูป เป็นไฉน

มหาภูตรูป ๔ และรูปที่อาศัยมหาภูตรูป ๔ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าเป็นรูป

สภาวธรรมที่ไม่เป็นรูป เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๔ อกุศล วิบากในภูมิ ๔ อัพยากตกิริยาในภูมิ ๓ และนิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าไม่เป็นรูป

๖. โลกิยทุกะ

สภาวธรรมที่เป็นโลกิยะ เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๓ อกุศล วิบากในภูมิ ๓ อัพยากตกิริยาในภูมิ ๓ และรูปทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าเป็นโลกิยะ

สภาวธรรมที่เป็นโลกุตตระ เป็นไฉน

มรรค ๔ ที่ไม่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์ สามัญญผล ๔ และนิพพาน สภาวธรรม เหล่านี้ชื่อว่าเป็นโลกุตตระ

๗. เกนจิวิญเญยยทุกะ

สภาวธรรมทั้งหมดชื่อว่าจิตบางดวงรู้ได้ จิตบางดวงรู้ไม่ได้

จูฬันตรทุกะ จบ