อิจฉาสูตร เล่ม ๒๓

คนที่ขยันในการทำงาน ไม่ประมาท จัดการงาน

เหมาะสม เลี้ยงชีพพอเหมาะ ย่อมรักษาทรัพย์ที่หามาได้

คนที่มีศรัทธา ถึงพร้อมด้วยศีล รู้ถ้อยคำ ปราศจาก

ความตระหนี่ ย่อมชำระทางสัมปรายิกัตถประโยชน์อยู่

เป็นนิตย์

ธรรม ๘ ประการดังกล่าวมานี้อันพระพุทธเจ้า

ผู้มีพระนามอันแท้จริงตรัสว่า ‘นำสุขมาให้ในโลกทั้งสอง

แก่ผู้ครองเรือนผู้มีศรัทธา,

จาคะ(และ)บุญนี้ย่อมเจริญ แก่ผู้มีเหย้าเรือน

เพื่อประโยชน์ในปัจจุบันนี้ และเพื่อสุขในภายหน้า

ด้วยประการฉะนี้

๗. อิจฉาสูตร

ว่าด้วยบุคคล ๘ ประเภท

{๑๗๔} [๗๗] ณ ที่นั้นแล ท่านพระสารีบุตรเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่าน ผู้มีอายุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระสารีบุตรแล้ว ท่านพระสารีบุตร ได้กล่าวว่า“ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย บุคคล ๘ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลกบุคคล ๘ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ชอบอยู่สงัด แต่ไม่เจริญกัมมัฏฐานให้ติดต่อกันไป ย่อมเกิดความปรารถนาลาภขึ้น เธอจึงหมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ เมื่อเธอหมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภอยู่ แต่ลาภไม่เกิดขึ้น เธอย่อม

เศร้าโศก ลำบาก รำพัน ตีอกคร่ำครวญ ถึงความหลงเพ้อไป เพราะไม่ได้ลาภนั้น ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุนี้เรียกว่าผู้มีความปรารถนาลาภ หมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ ไม่ได้ลาภก็เศร้าโศก ร่ำไร และเคลื่อนจากพระสัทธรรม (๑)

อนึ่ง ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ชอบอยู่สงัด แต่ ไม่เจริญกัมมัฏฐานให้ติดต่อกันไป ย่อมเกิดความปรารถนาลาภขึ้น เธอจึงหมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ เมื่อเธอหมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภอยู่ ลาภเกิดขึ้น เธอย่อมมัวเมา ประมาท ถึงความประมาทเพราะลาภนั้น ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุนี้เรียกว่าผู้มีความปรารถนาลาภ หมั่น เพียร พยายามเพื่อจะได้ลาภ ได้ลาภมาก็มัวเมา ประมาท และเคลื่อนจากพระสัทธรรม (๒)อนึ่ง ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ชอบอยู่สงัด แต่ ไม่เจริญกัมมัฏฐานให้ติดต่อกันไป ย่อมเกิดความปรารถนาลาภขึ้น เธอไม่หมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ

เมื่อเธอไม่หมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภอยู่ และลาภไม่เกิดขึ้น เธอจึงเศร้าโศก ลำบาก รำพัน ตีอกครํ่าครวญ ถึงความหลงเพ้อไปเพราะไม่ได้ลาภนั้น ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุนี้ เรียกว่าผู้มีความปรารถนาลาภ ไม่หมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ ไม่ได้ลาภ ก็เศร้าโศก ร่ำไร และเคลื่อนจากพระสัทธรรม (๓)อนึ่ง ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ชอบอยู่สงัด แต่ ไม่เจริญกัมมัฏฐานให้ติดต่อกันไป ย่อมเกิดความปรารถนาลาภขึ้น แต่เธอไม่หมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ เมื่อเธอไม่หมั่นเพียรเพื่อจะได้ลาภอยู่ ลาภเกิดขึ้น เธอจึงมัวเมา ประมาท ถึงความประมาทเพราะลาภนั้น ดูก่อน ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุนี้เรียกว่า ผู้มีความปรารถนาลาภ ไม่หมั่นเพียร พยายามเพื่อจะได้ลาภ ได้ลาภมาก็มัวเมา ประมาท และเคลื่อนจากพระสัทธรรม (๔)

อนึ่ง ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ชอบอยู่สงัด แต่ ไม่เจริญกัมมัฏฐานให้ติดต่อกันไป ย่อมเกิดความปรารถนาลาภขึ้น เธอจึงหมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ เมื่อเธอหมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภอยู่ ลาภไม่เกิดขึ้น เธอก็ไม่เศร้าโศก ไม่ลำบาก ไม่รำพัน ไม่ตีอกคร่ำครวญ ไม่ถึงความหลงเพ้อไปเพราะไม่ได้ลาภนั้น ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุนี้ เรียกว่าผู้มีความปรารถนาลาภ หมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ ไม่ได้ลาภ ก็ไม่เศร้าโศก ไม่ร่ำไร และไม่เคลื่อนจากพระสัทธรรม (๕)อนึ่ง ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ชอบอยู่สงัด แต่ ไม่เจริญกัมมัฏฐานให้ติดต่อกันไป

ย่อมเกิดความปรารถนาลาภขึ้น เธอจึงหมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ เมื่อเธอหมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภอยู่ ลาภเกิดขึ้น แต่เธอไม่มัวเมา ไม่ประมาท ไม่ถึงความประมาทเพราะได้ลาภนั้น ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุนี้เรียกว่าผู้มีความปรารถนาลาภ ย่อมหมั่น เพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ ได้ลาภมาก็ไม่มัวเมา ไม่ประมาท และไม่เคลื่อนจากพระสัทธรรม (๖)อนึ่ง ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ชอบอยู่สงัด แต่ ไม่เจริญกัมมัฏฐานให้ติดต่อกันไป ย่อมเกิดความปรารถนาลาภขึ้น เธอไม่หมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ เมื่อเธอไม่หมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภอยู่ ลาภไม่เกิดขึ้น เธอก็ไม่เศร้าโศก ไม่รำพัน ไม่ตีอกคร่ำครวญ ไม่ถึงความหลงเพ้อไปเพราะไม่ได้ลาภนั้น ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุนี้ เรียกว่าผู้มีความปรารถนาลาภ ไม่หมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ ไม่ได้ลาภ ก็ไม่เศร้าโศก ไม่ร่ำไร และไม่เคลื่อนจากพระสัทธรรม (๗)อนึ่ง ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ชอบอยู่สงัด แต่ ไม่เจริญกัมมัฏฐานให้ติดต่อกันไป ย่อมเกิดความปรารถนาลาภขึ้น เธอไม่หมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ เมื่อเธอไม่หมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ

อยู่ ลาภเกิดขึ้น เธอไม่มัวเมา ไม่ประมาท ไม่ถึงความประมาทเพราะได้ ลาภนั้น ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุนี้เรียกว่าผู้มีความปรารถนาลาภ ไม่หมั่นเพียรพยายามเพื่อจะได้ลาภ ได้ลาภมาก็ไม่มัวเมา ไม่ประมาท และ ไม่เคลื่อนจากพระสัทธรรม (๘)ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย บุคคล ๘ ประเภทนี้แล มีปรากฏอยู่ในโลก”

๘. อลังสูตร

ว่าด้วยผู้สามารถที่จะช่วยเหลือเกื้อกูลตนและคนอื่น

{๑๗๕} [๗๘] ณ ที่นั้นแล ท่านพระสารีบุตรเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่าน ผู้มีอายุทั้งหลาย” ...

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ เป็น ผู้สามารถในการปฏิบัติเพื่อเกื้อกูลทั้งแก่ตนเองและแก่ผู้อื่น ธรรม ๖ ประการ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้มีความเข้าใจได้เร็วในกุศลธรรมทั้งหลาย

(๒) เป็นผู้ทรงจำธรรมที่ได้ฟังแล้ว

(๓) เป็นผู้พิจารณาเนื้อความแห่งธรรมที่ทรงจำแล้ว

(๔) เป็นผู้รู้ทั่วถึงอรรถรู้ทั่วถึงธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม

(๕) เป็นผู้มีวาจางาม กล่าวถ้อยคำไพเราะ ประกอบด้วยวาจาของชาวเมืองอันสละสลวย ไม่มีโทษ ให้รู้เรื่องได้

(๖) เป็นผู้ชี้แจงเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงได้

ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล เป็นผู้สามารถในการปฏิบัติเพื่อเกื้อกูลทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น (๑)