พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต วรรคที่ไม่สงเคราะห์เข้าในปัณณาสก์ · อัพยากตวรรค
รักขิตสูตร เล่ม ๒๓
Text layerBuddha’s wordsItems ๕๕ (Royal Thai)5/11 in อัพยากตวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต วรรคที่ไม่สงเคราะห์เข้าในปัณณาสก์ อัพยากตวรรค รักขิตสูตร (Royal Thai Volume 23 · Mahachula Volume 23 · Mahamakut Volume 37 · Chaloem Phrakiat Volume 23)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 23, pp. 116–118
ข้อที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสข้าพระองค์อย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนสีหะ ผู้เป็นทายก เป็นทานบดีหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์’ ข้าพระองค์ยังไม่รู้ข้อนั้น ก็แต่ว่าข้าพระองค์ถึงความเชื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าในเรื่องผลแห่งทานข้อนี้”“ข้อนั้นก็เป็นอย่างนี้ สีหะ ข้อนั้นก็เป็นอย่างนี้ สีหะ ผู้เป็นทายก เป็นทานบดีหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์”
๕. อารักเขยยสูตร
ว่าด้วยฐานะที่พระตถาคตไม่ต้องปกป้องและไม่ถูกตำหนิ
{๕๕} [๕๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฐานะ ๔ ประการนี้ตถาคตไม่ต้องปกป้อง และตถาคตไม่ถูกตำหนิด้วยฐานะ ๓ ประการฐานะ ๔ ประการที่ตถาคตไม่ต้องปกป้องคืออะไรบ้าง คือ
(๑) ตถาคตมีกายสมาจาร (ความประพฤติชอบทางกาย) บริสุทธิ์ ตถาคตไม่มีกายทุจริตที่จะต้องปกป้องว่า ‘คนอื่นอย่ารู้ข้อนี้ของเราเลย’(๒) ตถาคตมีวจีสมาจาร (ความประพฤติชอบทางวาจา) บริสุทธิ์ ตถาคตไม่มีวจีทุจริตที่จะต้องปกป้องว่า ‘คนอื่นอย่ารู้ข้อนี้ของเราเลย’(๓) ตถาคตมีมโนสมาจาร (ความประพฤติชอบทางใจ) บริสุทธิ์ ไม่มีมโนทุจริตที่จะต้องปกป้องว่า ‘คนอื่นอย่ารู้ข้อนี้ของเราเลย’(๔) ตถาคตมีอาชีวะบริสุทธิ์ ไม่มีมิจฉาชีพที่จะต้องปกป้องว่า ‘คนอื่นอย่ารู้ข้อนี้ของเราเลย’
ฐานะ ๔ ประการนี้แลตถาคตไม่ต้องปกป้อง
ตถาคตไม่ถูกตำหนิด้วยฐานะ ๓ ประการ คืออะไรบ้าง คือ
(๑) ตถาคตมีธรรมอันกล่าวดีแล้ว สมณะก็ดี พราหมณ์ก็ดี เทวดาก็ดี มารก็ดี พรหมก็ดี หรือใคร ๆ ในโลกก็ดี ที่จักคัดค้าน เราในธรรมนั้นโดยชอบธรรมว่า ‘ท่านมิใช่เป็นผู้มีธรรมอันกล่าวดีแล้วแม้เพราะเหตุนี้’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิมิต นั้นเรายังไม่เห็น เมื่อไม่เห็นนิมิตนั้น เราจึงถึงความเกษม ไม่มีภัย อยู่อย่างแกล้วกล้า
(๒) ข้อปฏิบัติที่ทำให้ถึงนิพพาน ที่สาวกของเราผู้ปฏิบัติตามแล้ว ย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้ เราก็บัญญัติไว้ดีแล้วแก่สาวกทั้งหลาย สมณะ ก็ดี พราหมณ์ก็ดี เทวดาก็ดี มารก็ดี พรหมก็ดี หรือใคร ๆ ในโลกก็ดี ที่จักคัดค้านเราในข้อปฏิบัตินั้นโดยชอบธรรมว่า ‘ข้อปฏิบัติที่ทำให้ถึงนิพพาน ที่สาวกของท่านปฏิบัติตามแล้ว ย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ... ไม่เป็นปฏิปทาอันท่านบัญญัติไว้ดีแล้วแก่สาวกทั้งหลายแม้เพราะเหตุนี้’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิมิตนั้นเราก็ยังไม่เห็น เมื่อไม่เห็นนิมิตนั้น เราจึงถึงความ เกษม ไม่มีภัย อยู่อย่างแกล้วกล้า(๓) สาวกบริษัทของเราหลายร้อยย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วย ปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้ สมณะก็ดี พราหมณ์
- ๑นิมิต ในที่นี้หมายถึงทั้งธรรมทั้งบุคคล กล่าวคือเมื่อพระองค์ทรงแสดงธรรม ก็ไม่ทรงพิจารณา เห็นนิมิตคือธรรมที่ตรัสไว้ไม่ดีและไม่สามารถทำให้หลุดพ้นทุกข์ได้จริงแม้สักบทหนึ่ง และไม่ทรง พิจารณาเห็นนิมิตคือบุคคลแม้สักคนเดียวที่จะลุกขึ้นกล่าวโต้แย้งว่า ‘พระองค์ตรัสธรรมไว้ไม่ดี ไม่เป็นสวากขาตธรรม’ ดังนี้ (องฺ.สตฺตก.อ. ๑๙๒, นัย ม.มู.อ. ๑/๓๕๔, องฺ.จตุกฺก.อ. ๒๘๕)
ก็ดี เทวดาก็ดี มารก็ดี พรหมก็ดี หรือใคร ๆ ในโลกก็ดี ที่จักคัดค้านเราในข้อนั้นโดยชอบธรรมว่า ‘สาวกบริษัทของท่านหลายร้อยทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองใน ปัจจุบันเข้าถึงอยู่ยังไม่ได้แม้เพราะเหตุนี้’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิมิตนั้นเราก็ยังไม่เห็น เมื่อไม่เห็นนิมิตนั้น เราจึงถึงความเกษม ไม่มีภัย อยู่อย่างแกล้วกล้าดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฐานะ ๔ ประการนี้แล ตถาคตไม่ต้องปกป้อง และตถาคตไม่ถูกตำหนิด้วยฐานะ ๓ ประการนี้แล”
๖. กิมิลสูตร
ว่าด้วยเหตุให้พระศาสนาเสื่อม ๗ ประการ
{๕๖} [๕๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่สวนไม้ไผ่ ใกล้เมืองกิมิลา ครั้งนั้นแล ท่านพระกิมิละเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอแลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้สัทธรรม ดำรงอยู่ไม่ได้นานในเมื่อพระตถาคตเสด็จปรินิพพานแล้ว”
- ๑สัทธรรม ธรรมอันดี ในที่นี้หมายถึงหลักหรือแก่นของพระพุทธศาสนา (องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๑๙) ซึ่ง จำแนกเป็น ๓ คือ (๑) ปริยัตติสัทธรรม สัทธรรมคือคำสั่งสอนอันจะต้องเล่าเรียน(ปริยัติ) ได้แก่ พระบาลีพุทธพจน์ พร้อมทั้งอรรถกถา (๒) ปฏิปัตติสัทธรรม สัทธรรมคือปฏิปทาอันจะต้องปฏิบัติ โดยสรุปได้แก่ อริยมรรคมีองค์ ๘ หรือไตรสิกขา (๓) ปฏิเวธสัทธรรม (หรือเรียกว่าอธิคมสัทธรรม) สัทธรรมคือผลอันจะพึงเข้าถึงหรือบรรลุด้วยการปฏิบัติ ได้แก่ มรรค ผล นิพพาน อีกนัยหนึ่งได้แก่ มรรค ๔ ผล ๔ ปฏิสัมภิทา ๔ วิชชา ๓ อภิญญา ๖ (วิ.อ. ๑/๒๓๖, ม.อ. ๓/๘๐, องฺ.เอกก.อ. ๗๘-๗๙)
End of รักขิตสูตร