พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · วัชชีวรรค
สารันททสูตร เล่ม ๒๓
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๙ (Royal Thai)1/10 in วัชชีวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ วัชชีวรรค สารันททสูตร (Royal Thai Volume 23 · Mahachula Volume 23 · Mahamakut Volume 37 · Chaloem Phrakiat Volume 23)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 23, pp. 29–31
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. ปฐมานุสยสูตร ๒. ทุติยานุสยสูตร
๓. กุลสูตร ๔. ปุคคลสูตร
๕. อุทกูปมสูตร ๖. อนิจจานุปัสสีสูตร
๗. ทุกขานุปัสสีสูตร ๘. อนัตตานุปัสสีสูตร
๙. นิพพานสูตร ๑๐. นิททสวัตถุสูตร
๓. วัชชีวรรค
๑. สารันททสูตร
{๑๙} [๒๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ สารันททเจดีย์ ใกล้พระนครเวสาลี ครั้งนั้นแลเจ้าลิจฉวีหลายพระองค์ด้วยกันเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วประทับ นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะเจ้าลิจฉวีเหล่านั้นว่า “ดูก่อนลิจฉวีทั้งหลายเราจักแสดงอปริหานิยธรรมคือธรรมที่ไม่ทำให้เสื่อม ๗
- ๑อปริหานิยธรรม ในพระสูตรนี้เรียกว่า ราชอปริหานิยธรรม ธรรมอันไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเสื่อม เป็นไปเพื่อความเจริญฝ่ายเดียว สำหรับกษัตริย์ ชนชั้นผู้ปกครอง หรือผู้บริหารบ้านเมือง
- ๒สารันททเจดีย์ หมายถึงวิหารที่ประทับแห่งหนึ่งของพระผู้มีพระภาคเจ้าที่สร้างไว้ในบริเวณ ซึ่งเคยเป็นเจดียสถานที่อยู่ของยักษ์ชื่อว่าสารันททะในอดีตกาล (ที.ม.อ. ๑๒๑, องฺ.สตฺตก.อ. ๑๖๖)
ประการแก่ท่านทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดีเราจักกล่าวให้ฟัง” เจ้าลิจฉวีเหล่านั้นได้ทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนลิจฉวีทั้งหลาย ก็อปริหานิยธรรม ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) ตราบใดที่ชาววัชชีจักหมั่นประชุมกันเนืองนิตย์ ชาววัชชีก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อม
(๒) ตราบใดที่ชาววัชชีเมื่อประชุม ก็จักพร้อมเพรียงกันประชุม เมื่อเลิกประชุม ก็จักพร้อมเพรียงกันเลิก และจักพร้อมเพรียงช่วยกันทำกิจที่ควรทำ ชาววัชชีก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อม(๓) ตราบใดที่ชาววัชชีจักไม่บัญญัติสิ่งที่ยังมิได้บัญญัติ จักไม่เพิกถอนสิ่งที่ท่านบัญญัติไว้แล้ว จักประพฤติมั่นอยู่ในวัชชีธรรมซึ่งเป็นของเก่า ตามที่ท่านบัญญัติไว้แล้ว ชาววัชชีก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อม(๔) ตราบใดที่ชาววัชชีจักสักการะ เคารพ นับถือ บูชาท่านวัชชีผู้ใหญ่ทั้งหลาย และจักสำคัญถ้อยคำของท่านเหล่านั้นว่าเป็นถ้อยคำอันตนต้องเชื่อฟัง ชาววัชชีก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อม
- ๑วัชชีธรรมซึ่งเป็นของเก่า หมายถึงกฎบัญญัติเกี่ยวกับการลงอาชญาแก่ผู้ทำความผิดที่สืบต่อกัน มานานจนเป็นโบราณราชประเพณีอันดียิ่งของพวกเจ้าวัชชี เช่น ในกรณีมีผู้ต้องสงสัยว่ามีพฤติกรรมเป็นโจร พวกเจ้าวัชชีจะไม่สั่งให้จับผู้นั้นไปลงโทษทันที แต่จะให้เจ้าหน้าที่พิจารณา สืบสวนดูให้แน่ก่อน เมื่อทราบผลพิจารณาว่าผู้นั้นไม่ใช่โจร ก็จะสั่งให้ปล่อยทันที แต่หากผลพิจารณาว่าเป็นโจร ก็จะไม่ตรัสคำพูดใด ๆ แต่จะส่งมอบให้เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับคดีความระดับสูงขึ้นไปพิจารณาตามลำดับชั้น จนถึงระดับสูงสุดคือพวกเจ้าวัชชีเอง ถ้าปรากฏว่าผู้นั้นเป็นโจรจริง ก็จะให้อ่านคัมภีร์ประมวลกฎบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดที่สืบทอดปฏิบัติมา(ปเวณีโปตถกะ) แล้วลงโทษผู้นั้นตามสมควรแก่ความผิด (นัย ที.ม.อ. ๑๑๘, องฺ.สตฺตก.อ.๑๖๗-๑๖๘)
(๕) ตราบใดที่ชาววัชชีจักไม่ข่มขืนบังคับปกครองสตรีในตระกูลและกุมารีในตระกูล ชาววัชชีก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อม
(๖) ตราบใดที่ชาววัชชีจักสักการะ เคารพ นับถือ บูชาเจติยสถาน ของชาววัชชีทั้งภายในและภายนอก และไม่ลบล้างพลีกรรมอันชอบธรรมซึ่งเคยให้เคยทำแก่เจติยสถานเหล่านั้น ชาววัชชีก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อม(๗) ตราบใดที่ชาววัชชีจักถวายความอารักขา ความคุ้มครอง ความป้องกันโดยชอบธรรมในพระอรหันต์ทั้งหลายเป็นอย่างดีด้วยหวังว่า ‘ทำไฉนพระอรหันต์ทั้งหลายที่ยังไม่มาพึงมาสู่แว่นแคว้น และที่มาแล้วพึงอยู่เป็นสุขในแว่นแคว้น’ ชาววัชชีก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมดูก่อนลิจฉวีทั้งหลาย ตราบใดที่อปริหานิยธรรม ๗ ประการนี้แล จักยังตั้งอยู่ในชาววัชชี และชาววัชชียังปรากฏอยู่ในอปริหานิยธรรม ๗ ประการนี้ชาววัชชีพึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อม”
๒. วัสสการสูตร
ว่าด้วยวัสสการพราหมณ์
{๒๐} [๒๒] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ภูเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์ ก็สมัยนั้นแลพระเจ้าแผ่นดินมคธพระนามว่าอชาตศัตรู
- ๑เจติยสถาน ในที่นี้หมายถึงสถานที่สถิตของอมนุษย์คือยักษ์ ซึ่งพวกเจ้าวัชชีสร้างไว้อย่างวิจิตร สวยงามเป็นเจติยสถานประจำแคว้นที่พิชิตชัยได้ (ที.ม.อ. ๑๑๙, องฺ.สตฺตก.อ. ๑๖๙)
End of สารันททสูตร