มัจฉริยสูตร เล่ม ๒๓

ให้เกิดขึ้นต่อไปเป็นธรรมดา ละสังโยชน์คือความยินร้าย ... สังโยชน์คือความเห็นผิด ... สังโยชน์คือความสงสัย ... สังโยชน์คือมานะ ... สังโยชน์คือความกำหนัดในภพ ... สังโยชน์คืออวิชชาได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วนแล้ว ทำไม่ให้มีในภายหลัง ทำไม่ให้เกิดขึ้นต่อไปเป็นธรรมดา เมื่อนั้นภิกษุนี้เรากล่าวว่าตัดตัณหาได้ขาดแล้ว เพิกถอนสังโยชน์ได้แล้ว ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้แล้ว เพราะรู้คือละมานะเสียได้โดยชอบ"

๑๐. มัจฉริยสูตร

ว่าด้วยสังโยชน์ ๗ ประการ

{๑๐} [๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังโยชน์มี ๗ ประการนี้ สังโยชน์ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สังโยชน์คือความยินดี (๒) สังโยชน์คือความยินร้าย

(๓) สังโยชน์คือความเห็นผิด (๔) สังโยชน์คือความสงสัย

(๕) สังโยชน์คือความถือตัว (๖) สังโยชน์คือความริษยา

(๗) สังโยชน์คือความตระหนี่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังโยชน์มี ๗ ประการนี้แล”

จบ ธนวรรคที่ ๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมปิยสูตร ๒. ทุติยปิยสูตร

๓. สังขิตตพลสูตร ๔. วิตถตพลสูตร

๕. สังขิตตธนสูตร ๖. วิตถตธนสูตร

๗. อุคคสูตร ๘. สัญโญชนสูตร

๙. ปหานสูตร ๑๐. มัจฉริยสูตร

๒. อนุสยวรรค

๑. ปฐมานุสยสูตร

ว่าด้วยอนุสัย ๗ ประการ

{๑๑} [๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุสัย (กิเลสที่นอนเนื่องในสันดาน) มี ๗ ประการนี้ อนุสัย ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) อนุสัยคือกามราคะ (ความยินดีในกาม)

(๒) อนุสัยคือปฏิฆะ (ความยินร้าย)

(๓) อนุสัยคือทิฏฐิ (ความเห็นผิด)

(๔) อนุสัยคือวิจิกิจฉา (ความสงสัย)

(๕) อนุสัยคือมานะ (ความถือตัว)

(๖) อนุสัยคือภวราคะ (ความยินดีในภพ)

(๗) อนุสัยคืออวิชชา (ความไม่รู้สภาพจริง)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุสัยมี ๗ ประการนี้แล”

๒. ทุติยานุสยสูตร

ว่าด้วยการละอนุสัย ๗ ประการ

{๑๒} [๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมอยู่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อละ เพื่อตัดอนุสัย ๗ ประการ อนุสัย ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุย่อมอยู่ ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อละ เพื่อตัดอนุสัยคือกามราคะ ๑ ... อนุสัยคือ ปฏิฆะ ๑ ... อนุสัยคือทิฏฐิ ๑ ... อนุสัยคือวิจิกิจฉา ๑ ... อนุสัยคือมานะ ๑ ... อนุสัยคือภวราคะ ๑ ... อนุสัยคืออวิชชา ๑