๗. อนาคตสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๒

๗. ปฐมอนาคตภยสูตร

ว่าด้วยภัยในอนาคต ๕ ประการ สูตรที่ ๑

{๗๗} [๗๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้อยู่ป่าเมื่อเห็นภัยในอนาคต ๕ ประการนี้ควรเป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ เพื่อ ถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ ได้ทำให้แจ้ง ภัย ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

ภิกษุผู้อยู่ป่าในธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘บัดนี้เราอยู่ในป่าลำพังผู้เดียว เราเมื่ออยู่ลำพังผู้เดียว งูพึงกัดเอาบ้าง แมงป่องพึงต่อยเอาบ้าง ตะขาบพึงกัดเอาบ้าง เพราะการกัดต่อยแห่งสัตว์เหล่านั้น เราอาจตายเสียก็ได้ อาจมีอันตรายแก่เราก็ได้ อย่ากระนั้นเลย เราจะปรารภความเพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้อยู่ป่าเมื่อเห็นภัยในอนาคตประการ ที่ ๑ นี้ควรเป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ เพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ

เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้งอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้อยู่ป่าย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘บัดนี้เราอยู่ในป่าลำพังผู้เดียว เมื่อเราอยู่ในป่าลำพังผู้เดียว พึงพลาดล้มลงบ้าง ภัตตาหารที่ฉันแล้วไม่ย่อยบ้าง ดีของเราพึงกำเริบบ้าง เสมหะพึงกำเริบบ้าง ลมพิษเพียงดังศัสตราพึงกำเริบบ้าง เพราะเหตุนั้น ๆ เราอาจตายเสียก็ได้ อาจมีอันตรายแก่เราก็ได้ อย่ากระนั้นเลย เราจะปรารภความเพียร ... เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ ผู้อยู่ป่าเมื่อเห็นภัยในอนาคตประการที่ ๒ นี้ ควรเป็นผู้ไม่ประมาท ...

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้อยู่ป่าย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘บัดนี้เราอยู่ในป่าลำพังผู้เดียว เมื่อเราอยู่ในป่าลำพังผู้เดียว พึงพบสัตว์ร้าย คือ สีหะบ้าง เสือโคร่งบ้าง เสือเหลืองบ้าง หมีบ้าง เสือดาวบ้าง สัตว์เหล่านั้น พึงทำร้ายเราถึงตายก็ได้ เพราะการทำร้ายนั้น เราอาจตายเสียก็ได้ อาจมี อันตรายแก่เราก็ได้ อย่ากระนั้นเลย เราจะปรารภความเพียร ... เพื่อทำให้ แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้อยู่ป่าเมื่อเห็นภัย ในอนาคตประการที่ ๓ นี้ ควรเป็นผู้ไม่ประมาท ...

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้อยู่ป่าย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘บัดนี้เราอยู่ในป่าลำพังผู้เดียว เมื่อเราอยู่ในป่าลำพังผู้เดียว เราพึงพบคนร้าย ผู้ทำการมาแล้วบ้าง ยังมิได้ทำบ้าง คนร้ายเหล่านั้นพึงปลงชีวิตเราเสียก็ได้ เพราะการปลงนั้น เราอาจตายเสียก็ได้ อาจมีอันตรายแก่เราก็ได้ อย่ากระนั้นเลย เราจะปรารภความเพียร ... เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้อยู่ป่าเมื่อเห็นภัยในอนาคตประการที่ ๔ นี้ ควรเป็นผู้ไม่ประมาท ...

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้อยู่ป่าย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘บัดนี้เราอยู่ในป่าลำพังผู้เดียว ในป่าย่อมมีพวกอมนุษย์ที่ดุร้าย อมนุษย์เหล่านั้น พึงปลงชีวิตเราเสียก็ได้ เพราะการปลงชีวิตนั้น เราอาจตายเสียก็ได้ อาจมีอันตรายแก่เราก็ได้ อย่ากระนั้นเลย เราจะปรารภความเพียร ... เพื่อ ทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้อยู่ป่าเมื่อเห็น ภัยในอนาคตประการที่ ๕ นี้ ควรเป็นผู้ไม่ประมาท ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้อยู่ป่าเมื่อเห็นภัยในอนาคต ๕ ประการนี้แล ควรเป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ เพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง”

๘. ทุติยอนาคตภยสูตร

ว่าด้วยภัยในอนาคต ๕ ประการ สูตรที่ ๒

{๗๘} [๗๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เห็นภัยในอนาคต ๕ ประการนี้ ควร เป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ เพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง ภัย ๕ ประการคืออะไรบ้าง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘บัดนี้เรายังหนุ่มยังแน่น มีผมดำสนิท ประกอบไปด้วยวัยแรกรุ่นอันจำเริญ อยู่ ในปฐมวัย ก็แต่ว่าย่อมมีสมัยที่ความแก่จะมาถูกต้องกายนี้ ก็ผู้ที่แก่แล้ว ถูก ชราครอบงำแล้ว จะมนสิการคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ก็ทำไม่ได้ง่าย จะ เสพอาศัยเสนาสนะอันสงัดคือป่าและป่าชัฏก็ทำไมได้ง่าย ก่อนที่ธรรมอันไม่ น่าปรารถนา ไม่น่าใคร่ ไม่น่าพอใจนั้นจะมาถึงเรา เราจะรีบปรารภความ เพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้ง ธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้งเสียก่อนทีเดียว ซึ่งเราประกอบแล้ว แม้แก่แล้วก็จัก

อยู่สบาย’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เห็นภัยในอนาคตประการที่ ๑ นี้ควรเป็น ผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ เพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้งอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘บัดนี้ เรามีอาพาธน้อย มีโรคเบาบาง ประกอบด้วยไฟธาตุสำหรับย่อยอาหารสม่ำ เสมอ ไม่เย็นนัก ไม่ร้อนนัก ขนาดกลาง เหมาะแก่การบำเพ็ญเพียร ก็แต่ ว่าย่อมมีสมัยที่ความป่วยไข้จะมาถูกต้องกายนี้ ก็ผู้ที่ป่วยไข้ ถูกความป่วยไข้ ครอบงำแล้ว จะมนสิการคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ก็ทำไม่ได้ง่าย ... ซึ่งเรา ประกอบแล้ว แม้ป่วยไข้ก็จักอยู่สบาย’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เห็นภัยใน อนาคตประการที่ ๒ นี้ ควรเป็นผู้ไม่ประมาท ...