๑๐. ภัททชิสูตร เล่ม ๒๒

“ดูก่อนท่านสารีบุตร ถ้าเช่นนั้น ท่านจงฟัง จงใส่ใจให้ดี ผมจักกล่าวให้ฟัง” ท่านพระสารีบุตรรับคำท่านพระอานนท์ว่า “อย่างนั้นก็ได้ อาวุโส”

ท่านพระอานนท์ได้กล่าวว่า “ดูก่อนท่านสารีบุตร ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้ฉลาดในอรรถ (๒) เป็นผู้ฉลาดในธรรม

(๓) เป็นผู้ฉลาดในพยัญชนะ (๔) เป็นผู้ฉลาดในนิรุตติ

(๕) เป็นผู้ฉลาดในเบื้องต้นและเบื้องปลาย

ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล ภิกษุจึงจะเป็นผู้เข้าใจได้เร็วในกุศลธรรม ทั้งหลาย เรียนได้ดี เรียนได้มาก และสิ่งที่เธอเรียนแล้วย่อมไม่ลืม”

“น่าอัศจรรย์นัก อาวุโส น่าแปลกใจนัก อาวุโส ตามที่ท่านอานนท์ กล่าวไว้ดีแล้วนี้ และพวกเราจะขอทรงจำท่านอานนท์ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้ไว้ว่า ‘ท่านอานนท์เป็นผู้ฉลาดในอรรถ ฉลาดในธรรม ฉลาดในพยัญชนะ ฉลาดในนิรุตติ และฉลาดในเบื้องต้นและเบื้องปลาย”

๑๐. ภัททชิสูตร

ว่าด้วยสิ่งที่เป็นยอด ๕ ประการ

{๑๗๐} [๑๗๐] สมัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์อยู่ที่โฆสิตาราม ใกล้พระนครโกสัมพี ครั้งนั้นแล ท่านพระภัททชิเข้าไปหาท่านพระอานนท์ถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ ปราศรัยกับท่านพระอานนท์ ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว

จึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ครั้นแล้วท่านพระอานนท์ได้ถามท่านภัททชิว่า“ดูก่อนท่านภัททชิ บรรดาการเห็นทั้งหลาย การเห็นชนิดไหนเป็นยอด บรรดาการได้ยินทั้งหลาย การได้ยินชนิดไหนเป็นยอด บรรดาสุขทั้งหลาย สุขชนิดไหนเป็นยอด บรรดาสัญญาทั้งหลาย สัญญาชนิดไหนเป็นยอด บรรดาภพทั้งหลาย ภพชนิดไหนเป็นยอด”

ท่านพระภัททชิตอบว่า “ดูก่อนอาวุโส มีพระพรหม ที่เป็นผู้ยิ่งใหญ่ ไม่มีใครข่มได้ เป็นผู้เห็นถ่องแท้ เป็นผู้กุมอำนาจ ผู้ใดได้เห็นพระพรหมนั้น การเห็นของผู้นั้นจัดเป็นยอดของการเห็นทั้งหลาย มีเทพเหล่าอาภัสสระ ผู้ เพียบพร้อมด้วยความสุขเทพเหล่านั้นย่อมเปล่งอุทานในกาลบางครั้งบางคราวว่า ‘สุขหนอ สุขหนอ’ ผู้ใดได้ยินเสียงนั้น การได้ยินเสียงของผู้นั้นจัดเป็นยอด ของการได้ยินทั้งหลาย มีเทพเหล่าสุภกิณหะ เทพเหล่านั้นยินดีเฉพาะสิ่งที่มี อยู่ เสวยแต่ความสุข การเสวยสุขนี้จัดเป็นยอดของความสุขทั้งหลาย มีพวก

เทพผู้เข้าถึงชั้นอากิญจัญญายตนภพ การเข้าถึงชั้นอากิญจัญญายตนภพนี้ จัดเป็นยอดของสัญญาทั้งหลาย มีพวกเทพผู้เข้าถึงชั้นเนวสัญญานาสัญญายตน ภพ การเข้าถึงชั้นเนวสัญญานาสัญญาตน <*> ภพนี้จัดเป็นยอดของภพทั้งหลาย”

“คำพูดของท่านภัททชินี้ ย่อมเสมอกับคนจำนวนมาก”

“ท่านพระอานนท์เป็นพหูสูต ข้อความนี้แจ่มแจ้งเฉพาะท่านพระ อานนท์เท่านั้น”

“ดูก่อนท่านภัททชิ ถ้าเช่นนั้น ท่านจงฟัง จงใส่ใจให้ดี ผมจักกล่าวให้ฟัง” ท่านพระภัททชิรับคำท่านพระอานนท์ว่า “อย่างนั้นก็ได้ อาวุโส” ท่านพระอานนท์ได้กล่าวว่า

“ดูก่อนอาวุโส ความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายย่อมมีในลำดับแก่บุคคล ผู้เห็นตามเป็นจริง นี้เป็นยอดของการเห็นทั้งหลาย ความสิ้นไปแห่งอาสวะ ทั้งหลายย่อมมีในลำดับแก่บุคคลผู้ได้ยินตามเป็นจริง นี้เป็นยอดของการได้ยิน ทั้งหลาย ความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายย่อมมีในลำดับแก่บุคคลผู้ได้รับ ความสุขตามเป็นจริง นี้เป็นยอดของความสุขทั้งหลาย ความสิ้นไปแห่ง อาสวะทั้งหลายย่อมมีในลำดับแก่บุคคลผู้มีสัญญาตามเป็นจริง นี้เป็นยอดของ สัญญาทั้งหลาย ความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายย่อมมีในลำดับแก่บุคคล ผู้เป็นอยู่แล้วตามเป็นจริง นี้เป็นยอดของภพทั้งหลาย”

จบ อาฆาตวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมอาฆาตปฎิวินยสูตร ๒. ทุติยอาฆาตปฏิวินยสูตร

๓. สากัจฉาสูตร ๔. สาชีวสูตร

๕.ปัญหปุจฉาสูตร ๖. นิโรธสูตร

๗. โจทนาสูตร ๘. สีลสูตร

๙. ขิปปนิสันติสูตร ๑๐. ภัททชิสูตร

(๑๘) ๓. อุปาสกวรรค

๑. สารัชชสูตร

ว่าด้วยธรรมทำให้อุบาสกแกล้วกล้าและไม่แกล้วกล้า

[๑๗๑] ข้าพเจ้าสดับมาแล้วอย่างนี้

{๑๗๑} สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัส พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุบาสกผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการย่อมเป็น ผู้หยั่งลงสู่ความครั่นคร้าม ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ชอบฆ่าสัตว์ (๒) ชอบลักทรัพย์

(๓) ชอบประพฤติผิดในกาม (๔) ชอบพูดเท็จ

(๕) ชอบดื่มน้ำเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท