๑. กุลุปกสูตร เล่ม ๒๒

(๑๒) ๒.อันธกวินทวรรค

๑. กุลุปกสูตร

ว่าด้วยธรรมของภิกษุผู้เป็นกุลุปกะ

{๑๑๑} [๑๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เป็นกุลุปกะ ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมไม่เป็นที่รัก ไม่เป็นที่พอใจ ไม่เป็นที่เคารพ และไม่เป็นที่สรรเสริญในตระกูล ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ชอบวิสาสะกับผู้ไม่คุ้นเคย

(๒) ชอบบงการเหมือนตัวเองเป็นใหญ่

(๓) ชอบคบหาผู้ไม่ถูกกับเขา (๔) ชอบพูดกระซิบ

(๕) เป็นผู้ขอจัด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เป็นกุลุปกะ ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ นี้แลย่อมไม่เป็นที่รัก ไม่เป็นที่พอใจ ไม่เป็นที่เคารพ และไม่เป็นที่สรรเสริญ ในตระกูลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เป็นกุลุปกะประกอบด้วยธรรม ๕ ประการย่อมเป็นที่รัก เป็นที่พอใจ เป็นที่เคารพ และเป็นที่สรรเสริญในตระกูล ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ไม่วิสาสะกับผู้ไม่คุ้นเคย

(๒) ไม่บงการเหมือนตัวเองเป็นใหญ่

(๓) ไม่คบหาผู้ไม่ถูกกับเขา (๔) ไม่พูดกระซิบ

(๕) ไม่เป็นผู้ขอจัด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เป็นกุลุปกะประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แลย่อมเป็นที่รัก เป็นที่พอใจ เป็นที่เคารพ และเป็นที่สรรเสริญในตระกูล”

๒. ปัจฉาสมณสูตร

ว่าด้วยธรรมของผู้ควรเป็นและไม่ควรเป็นปัจฉาสมณะ

{๑๑๒} [๑๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ไม่ควรพาไปเป็นปัจฉาสมณะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เดินห่างนักหรือใกล้นัก (๒) ไม่รับบาตรที่ควรรับ

(๓) ไม่ห้ามเมื่อพูดใกล้เป็นอาบัติ

(๔) พูดสอดขึ้น เมื่อกำลังพูดอยู่

(๕) เป็นผู้ด้อยปัญญา โง่เขลา บ้าใบ้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ไม่ควร พาไปเป็นปัจฉาสมณะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ จึงควรพาไปเป็นปัจฉาสมณะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เดินไม่ห่างนักหรือไม่ใกล้นัก (๒) รับบาตรที่ควรรับ

(๓) ห้ามเมื่อพูดใกล้เป็นอาบัติ

(๔) ไม่พูดสอดขึ้น เมื่อกำลังพูดอยู่

(๕) เป็นผู้มีปัญญา ไม่โง่เขลา ไม่บ้าใบ้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แลควรพา ไปเป็นปัจฉาสมณะ”