๕. อนุคคหสูตร เล่ม ๒๒

๕. อนุคคหิตสูตร

ว่าด้วยธรรมสนับสนุนสัมมาทิฏฐิ

{๒๕} [๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัมมาทิฏฐิอันองค์ธรรม ๕ ประการ สนับสนุนแล้ว ย่อมมีเจโตวิมุตติเป็นผลและมีผลคือเจโตวิมุตติเป็นอานิสงส์ย่อมมีปัญญาวิมุตติเป็นผลและมีผลคือปัญญาวิมุตติเป็นอานิสงส์องค์ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ สัมมาทิฏฐิ

(๑) อันศีล สนับสนุนแล้ว (๒) อันสุตะ สนับสนุนแล้ว

(๓) อันสากัจฉา สนับสนุนแล้ว (๔) อันสมถะ สนับสนุนแล้ว

(๕) อันวิปัสสนา สนับสนุนแล้ว

สัมมาทิฏฐิอันองค์ธรรม ๕ ประการเหล่านี้แลสนับสนุนแล้วย่อมมีเจโต วิมุตติเป็นผลและมีผลคือเจโตวิมุตติเป็นอานิสงส์ ย่อมมีปัญญาวิมุตติเป็นผล และมีผลคือปัญญาวิมุตติเป็นอานิสงส์”

๖. วิมุตตายตนสูตร

ว่าด้วยเหตุแห่งวิมุตติ ๕ ประการ

{๒๖} [๒๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิมุตตายตนะ คือเหตุแห่งวิมุตติมี ๕ ประการ นี้ ซึ่งเป็นที่ให้จิตของภิกษุผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ ที่ยังไม่หลุดพ้นย่อมหลุดพ้นได้ อาสวะที่ยังไม่สิ้นไปย่อมถึงความสิ้นไป หรือ เธอย่อมบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะชั้นเยี่ยมที่ยังไม่ได้บรรลุ เหตุแห่งวิมุตติ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

ศาสดาหรือเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ผู้อยู่ในฐานะครูบางท่านแสดงธรรม แก่ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ภิกษุนั้นย่อมเข้าใจอรรถเข้าใจธรรม ในธรรมนั้นตามที่ ศาสดาหรือเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ผู้อยู่ในฐานะครูแสดงแก่เธอ เมื่อเธอเข้าใจ อรรถเข้าใจธรรม ย่อมเกิดความปราโมทย์ เมื่อมีใจปราโมทย์ ย่อมเกิดปีติ เมื่อเกิดปีติ กาย ย่อมสงบ เธอมีกายสงบแล้ว ย่อมเสวยความสุข เมื่อมี ความสุข จิตย่อมตั้งมั่น นี้เป็นเหตุแห่งวิมุตติประการที่ ๑ ซึ่งเป็นที่ให้จิต ของภิกษุผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ ที่ยังไม่หลุดพ้น ย่อมหลุดพ้นได้ อาสวะที่ยังไม่สิ้นไปย่อมถึงความสิ้นไป หรือเธอย่อมบรรลุ ธรรมอันเกษมจากโยคะชั้นเยี่ยมที่ยังไม่ได้บรรลุอีกประการหนี่ง ภิกษุทั้งหลาย ศาสดาหรือเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ผู้อยู่ ในฐานะครูบางท่านมิได้แสดงธรรมแก่ภิกษุเลย แต่เธอแสดงธรรมตามที่ได้