ปเวสนสูตร เล่ม ๒๔

ธรรม ๕ ประการนี้ อันภิกษุผู้เป็นโจทก์พึงตั้งไว้ในตนให้มั่น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เป็นโจทก์ประสงค์จะโจทผู้อื่นพึงพิจารณา ธรรม ๕ ประการนี้ไว้ในตน พึงตั้งธรรม ๕ ประการนี้ไว้ในตนให้มั่นแล้วจึง โจทผู้อื่น”

๕. ราชันเตปุรัปปเวสนสูตร

ว่าด้วยโทษ ๑๐ อย่างในการเข้าสู่พระราชฐานชั้นใน

{๔๕} [๔๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โทษในการเข้ายังพระราชฐานชั้นในมี ๑๐ อย่าง ๑๐ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในพระราชฐานชั้นในนี้ พระเจ้าแผ่นดินย่อม ประทับอยู่บนที่บรรทมกับพระมเหสี ภิกษุเข้าไปในพระราชฐานชั้นในนั้น พระมเหสีเห็นภิกษุแล้วทรงยิ้มพรายให้ปรากฏก็ตาม ภิกษุเห็นพระมเหสีแล้วยิ้มพรายให้ปรากฏก็ตาม ในข้อนั้นพระเจ้าแผ่นดินจะทรงระแวงอย่างนี้ว่า ‘คนทั้งสองนี้คงทำอะไรกันแล้ว หรือจักทำอะไรกันเป็นแม่นมั่น’ นี้เป็นโทษข้อที่ ๑ ในการเข้าไปสู่พระราชฐานชั้นใน(๒) ยังมีอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย คือ พระเจ้าแผ่นดินทรงมีพระราชภารกิจมาก ทรงมีพระราชกรณียะมาก ทรงร่วมอภิรมย์กะพระสนมคนใดคน หนึ่งแล้วทรงระลึกไม่ได้ พระสนมนั้นตั้งพระครรภ์เพราะเหตุนั้น ในเรื่องนั้น พระเจ้าแผ่นดินจะทรงระแวงอย่างนี้ว่า ‘ในพระราชฐานชั้นในนี้ ไม่มีใครอื่น ที่เข้ามาได้นอกจากบรรพชิต ชะรอยจะเป็นการกระทำของบรรพชิต’ นี้เป็นโทษข้อที่ ๒ ในการเข้าไปสู่พระราชฐานชั้นใน(๓) ยังมีอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย คือ รัตนะบางอย่างในพระราชฐานชั้นในหายไป ในเรื่องนั้น พระเจ้าแผ่นดินจะทรงระแวงอย่างนี้ว่า ‘ใน

พระราชฐานชั้นในนี้ไม่มีใครอื่นที่จะเข้ามาได้ นอกจากบรรพชิต ชะรอยจะเป็นการกระทำของบรรพชิต’ นี้เป็นโทษข้อที่ ๓ ในการเข้าไปสู่พระราชฐานชั้นใน

(๔) ยังมีอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย คือ ข้อราชการลับที่ปรึกษากันเป็นการ ภายในในพระราชฐานชั้นในแพร่งพรายออกมาภายนอก ในเรื่องนั้น พระเจ้าแผ่นดินจะทรงระแวงอย่างนี้ว่า ‘ในพระราชฐานชั้นในนี้ ไม่มีใครอื่นที่จะเข้ามาได้ นอกจากบรรพชิต ชะรอยจะเป็นการกระทำของบรรพชิต’ นี้เป็นโทษ ข้อที่ ๔ ในการเข้าไปสู่พระราชฐานชั้นใน(๕) ยังมีอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย คือ ในพระราชฐานชั้นใน พระ ราชโอรสปรารถนาจะปลงพระชนม์พระราชบิดา หรือพระราชบิดาปรารถนาจะปลงพระชนม์พระราชโอรส ทั้งสองพระองค์นั้นจะทรงระแวงอย่างนี้ว่า ‘ในพระราชฐานชั้นในนี้ ไม่มีใครอื่นที่จะเข้ามาได้ นอกจากบรรพชิต ชะรอยจะเป็นการกระทำของบรรพชิต’

นี้เป็นโทษข้อที่ ๕ ในการเข้าไปสู่พระ ราชฐานชั้นใน(๖) ยังมีอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย คือ พระเจ้าแผ่นดินทรงเลื่อน ข้าราชการผู้ดำรงอยู่ในตำแหน่งต่ำไว้ในตำแหน่งสูง พวกคนที่ไม่พอใจการที่ทรงเลื่อนนั้นจะระแวงอย่างนี้ว่า ‘พระเจ้าแผ่นดินทรงคลุกคลีอยู่กับบรรพชิต ชะรอยจะเป็นการกระทำของบรรพชิต’ นี้เป็นโทษข้อที่ ๖ ในการเข้าไปสู่พระราชฐานชั้นใน(๗) ยังมีอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย คือ พระเจ้าแผ่นดินทรงลดข้าราช การผู้ดำรงอยู่ในดำแหน่งสูงไว้ในดำแหน่งต่ำ พวกคนที่ไม่พอใจการที่ทรงลดนั้นจะระแวงอย่างนี้ว่า ‘พระเจ้าแผ่นดินทรงคลุกคลีอยู่กับบรรพชิต ชะรอย จะเป็นการกระทำของบรรพชิต’ นี้เป็นโทษข้อที่ ๗ ในการเข้าไปสู่พระ ราชฐานชั้นใน-----------------------------------

(๘) ยังมีอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย คือ พระเจ้าแผ่นดินทรงส่งกองทัพ ไปในเวลาที่ไม่สมควร พวกคนที่ไม่พอใจเรื่องนั้นจะระแวงอย่างนี้ว่า ‘พระเจ้า แผ่นดินทรงคลุกคลีอยู่กับบรรพชิต ชะรอยจะเป็นการกระทำของบรรพชิต’ นี้ เป็นโทษข้อที่ ๘ ในการเข้าไปสู่พระราชฐานชั้นใน(๙) ยังมีอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย คือ พระเจ้าแผ่นดินทรงส่งกองทัพ ไปในเวลาที่สมควรแล้วรับสั่งให้ยกกลับเสียในระหว่างทาง พวกคนที่ไม่พอใจ เรื่องนั้นจะระแวงอย่างนี้ว่า ‘พระเจ้าแผ่นดินทรงคลุกคลีอยู่กับบรรพชิต ชะรอยจะเป็นการกระทำของบรรพชิต’ นี้เป็นโทษข้อที่ ๙ ในการเข้าไปสู่พระราชฐานชั้นใน(๑๐) ยังมีอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย คือ พระราชฐานชั้นในพลุกพล่าน ไปด้วยช้าง พลุกพล่านไปด้วยม้า พลุกพล่านไปด้วยรถ และมีอารมณ์เป็นที่ตั้งแห่งความกำหนัด คือ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ซึ่งไม่สมควร แก่บรรพชิต นี้เป็นโทษข้อที่ ๑๐ ในการเข้าไปสู่พระราชฐานชั้นในดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โทษในการเข้าไปสู่พระราชฐานชั้นในมี ๑๐ อย่าง นี้แล”

๖. สักกสูตร

ว่าดวยการรักษาอุโบสถ

{๔๖} [๔๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิโครธาราม ใกล้พระนครกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ ครั้งนั้นแลเป็นวันอุโบสถ อุบาสกชาวสักกะ เป็นอันมากได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามพวกอุบาสกชาวสักกะว่า