โพชฌงคสูตร เล่ม ๒๔

๒. โพชฌังคสูตร

ว่าด้วยโพชฌงค์ ๗ ประการ

{๑๐๒} [๑๐๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ ประการนี้อันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังวิชชา ๓ ประการให้บริบูรณ์ โพชฌงค์ ๗ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) สติสัมโพชฌงค์ (๒) ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์

(๓) วิริยสัมโพชฌงค์ (๔) ปีติสัมโพชฌงค์

(๕) ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ (๖) สมาธิสัมโพชฌงค์

(๗) อุเบกขาสัมโพชฌงค์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ ประการนี้แลอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้ มากแล้ว ย่อมยังวิชชา ๓ ประการให้บริบูรณ์

วิชชา ๓ ประการคืออะไบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) ย่อมระลึกชาติก่อนได้เป็นอันมาก คือ ระลึกได้หนึ่งชาติบ้าง สองชาติบ้าง ... ย่อมระลึกชาติก่อนได้เป็นอันมากพร้อม ทั้งอาการพร้อมทั้งอุเทศด้วยประการฉะนี้

(๒) ย่อมเห็นหมู่สัตว์ที่กำลังจุติ กำลังอุบัติ เลว ประณีต มีผิวพรรณดี มีผิวพรรณทราม ได้ดี ตกยาก ด้วยทิพยจักษุ อันบริสุทธิ์ล่วงจักษุวิสัยของมนุษย์ ... ย่อมรู้ชัดซึ่งหมู่สัตว์ ผู้เป็นไปตามกรรมด้วยประการฉะนี้

(๓) ย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะ มิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งด้วยตนเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่”

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ ประการนี้แลอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังวิชชา ๓ ประการนี้ให้บริบูรณ์”

๓. มิจฉัตตสูตร

ว่าด้วยอาศัยมิจฉัตตะจึงพลาดสวรรค์และมรรคผล

{๑๐๓} [๑๐๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยมิจฉัตตะ จึงมีการพลาดจากสวรรค์และมรรคผล ไม่มีการบรรลุสวรรค์และมรรคผล เพราะอาศัยมิจฉัตตะอย่างไร จึงมีการพลาดจากสวรรค์และมรรคผล ไม่มีการบรรลุสวรรค์และมรรคผล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีความเห็นผิดย่อมมีความดำริผิด ผู้มี ความดำริผิดย่อมมีวาจาผิด ผู้มีวาจาผิดย่อมมีการงานผิด ผู้มีการงานผิด ย่อมมีการเลี้ยงชีพผิด ผู้มีการเลี้ยงชีพผิดย่อมมีความพยายามผิด ผู้มีความพยายามผิดย่อมมีความระลึกผิด ผู้มีความระลึกผิดย่อมมีความตั้งใจผิด ผู้มีความตั้งใจผิดย่อมมีความรู้ผิด ผู้มีความรู้ผิดย่อมมีความหลุดพ้นผิด ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยมิจฉัตตะอย่างนี้แล จึงมีการพลาดจากสวรรค์และมรรคผล ไม่มีการบรรลุสวรรค์และมรรคผล----------------------------------------

ว่าด้วยอาศัยสัมมัตตะจึงบรรลุสวรรค์และมรรคผล

{๑๐๔} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยสัมมัตตะ จึงมีการบรรลุสวรรค์และมรรคผล ไม่มีการพลาดจากสวรรค์และมรรคผล เพราะอาศัยสัมมัตตะอย่างไร จึงมีการบรรลุสวรรค์และมรรคผล ไม่มีการพลาดจากสวรรค์และมรรคผล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีความเห็นชอบย่อมมีความดำริชอบ ผู้มีความดำริชอบย่อมมีวาจาชอบ ผู้มีวาจาชอบย่อมมีการงานชอบ ผู้มีการงานชอบย่อมมีการเลี้ยงชีพชอบ ผู้มีการเลี้ยงชีพชอบย่อมมีความพยายามชอบ ผู้มีความพยายามชอบย่อมมีความระลึกชอบ ผู้มีความระลึกชอบย่อมมีความตั้งใจชอบ ผู้มีความตั้งใจชอบย่อมมีความรู้ชอบ ผู้มีความรู้ชอบย่อมมีความ หลุดพ้นชอบ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยสัมมัตตะอย่างนี้แล จึงมีการบรรลุสวรรค์และมรรคผล ไม่มีการพลาดจากสวรรค์และมรรคผลด้วยประการอย่างนี้แล

๔. พีชสูตร

ว่าด้วยบุคคลเปรียบเหมือนพืช

[๑๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กายกรรม วจีกรรม มโนกรรมอันใด ที่บุรุษบุคคลผู้มีความเห็นผิด มีความดำริผิด มีวาจาผิด มีการงานผิด มีการเลี้ยงชีพผิด มีความพยายามผิด มีความระลึกผิด มีความตั้งใจผิด มีความรู้ผิด มีความหลุดพ้นผิด สมาทานให้บริบูรณ์ตามความเห็นอย่างไรแล้ว และเจตนา ความปรารถนา ความตั้งใจ และสังขารเหล่าใด ธรรมเหล่านั้น ทั้งหมดย่อมเป็นไปเพื่อความไม่น่าปรารถนา ไม่น่าใคร่ ไม่น่าพอใจ เพื่อความไม่เกื้อกูล เพื่อความทุกข์ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าเป็นทิฏฐิที่ชั่วช้า