อัตตสูตร เล่ม ๒๐

ลุกขึ้น ในตอนปัจฉิมยามแห่งราตรี ย่อมรีบลุกขึ้นชำระจิตให้บริสุทธิ์จากธรรมอันกั้นจิตทั้งหลายด้วยการเดินจงกรม ด้วยการนั่ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุชื่อว่าเป็นผู้ประกอบเนือง ๆ ในการตื่นตัวอยู่อย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แลย่อมชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติอปัณณกปฏิปทา และชื่อว่าเธอปรารภเหตุเพื่อความสิ้นอาสวะทั้งหลาย”

๗. อัตตพยาพาธสูตร

ว่าด้วยธรรมที่อำนวยให้เบียดเบียนและไม่เบียดเบียนตน

{๔๕๖} [๘๗๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลายธรรม ๓ ประการนี้ย่อมเป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนเองด้วย เป็นไปเพื่อเบียดเบียนผู้อื่นด้วย เป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนและผู้อื่นทั้งสองฝ่ายด้วย ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ กายทุจริต ๑ วจีทุจริต ๑ มโนทุจริต ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๓ ประการนี้แลย่อมเป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนเองด้วย เป็นไปเพื่อเบียดเบียนผู้อื่นด้วย เป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนและผู้อื่นทั้งสองฝ่ายด้วย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๓ ประการนี้ย่อมไม่เป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนเอง ไม่เป็นไปเพื่อเบียดเบียนผู้อื่น ไม่เป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนและผู้อื่นทั้งสองฝ่าย ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ กายสุจริต ๑ วจีสุจริต ๑ มโนสุจริต ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๓ ประการนี้แลย่อมไม่เป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนเอง ไม่เป็นไปเพื่อเบียดเบียนผู้อื่น ไม่เป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนและผู้อื่นทั้งสองฝ่าย”

๘. เทวโลกสูตร

ว่าด้วยสิ่งที่ควรรังเกียจ

{๔๕๗} [๘๗๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกจะพึงถามเธอทั้งหลายอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนอาวุโส พระสมณโคดมอยู่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อจะเข้าถึงพรหมโลกหรือ’ พวกเธอถูกถามอย่างนี้เข้า จะพึงอึดอัด ระอารังเกียจใช่ไหม”เมื่อภิกษุเหล่านั้นทูลรับว่า “เป็นเช่นนั้น พระพุทธเจ้าข้า” จึงได้ตรัสต่อไปว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ได้ยินว่าเธอทั้งหลายอึดอัด ระอา รังเกียจด้วยอายุทิพย์ ด้วยวรรณะทิพย์ ด้วยความสุขทิพย์ ด้วยยศทิพย์ ด้วยอธิปไตยทิพย์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แต่เธอทั้งหลายควรอึดอัด ระอา รังเกียจด้วยกายทุจริต ด้วยวจีทุจริต ด้วยมโนทุจริตก่อนทีเดียว”

๙. ปฐมปาปณิกสูตร

ว่าด้วยองค์คุณของพ่อค้ากับของภิกษุ สูตรที่ ๑

{๔๕๘} [๘๗๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พ่อค้าผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ ประการ ย่อมไม่สามารถที่จะได้โภคทรัพย์ที่ยังไม่ได้หรือทำโภคทรัพย์ที่ได้แล้วให้ทวีมากขึ้นได้ องค์ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ พ่อค้าในโลกนี้(๑) เวลาเช้า ไม่จัดแจงการงานโดยเอื้อเฟื้อ

(๒) เวลาเที่ยง ไม่จัดแจงการงานโดยเอื้อเฟื้อ

(๓) เวลาเย็น ไม่จัดแจงการงานโดยเอื้อเฟื้อ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พ่อค้าผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ ประการนี้แล ย่อมไม่สามารถที่จะได้โภคทรัพย์ที่ยังไม่ได้หรือทำโภคทรัพย์ที่ได้แล้วให้ทวีมากขึ้นได้ ฉันใด