มหาโจรสูตร เล่ม ๒๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะภิกษุทำความเพียรเป็นเครื่องเผากิเลส เพื่อความไม่เกิดขึ้นแห่งอกุศลธรรมอันเลวทรามที่ยังไม่เกิด ทำความเพียรเพื่อความเกิดขึ้นแห่งกุศลธรรมที่ยังไม่เกิด ทำความเพียรเพื่ออดกลั้นต่อทุกขเวทนาที่กล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่น่ายินดี ไม่น่าชอบใจ อาจพรากชีวิตไปซึ่งมีอยู่ในสรีระที่เกิดขึ้นแล้ว ภิกษุนี้เราจึงเรียกว่าผู้มีความเพียรเครื่องเผากิเลส มีปัญญาเครื่องรักษาตน มีสติเพื่อทำที่สุดแห่งทุกข์โดยชอบ”

๑๑. มหาโจรสูตร

ว่าด้วยองค์ของโจรและของภิกษุอลัชชี

{๔๙๐} [๙๐๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มหาโจรประกอบด้วยองค์ ๓ ประการ ย่อมตัดช่องย่องเบาบ้าง ปล้นไม่ให้เหลือบ้าง ทำการล้อมเรือนหลังเดียวแล้วปล้นบ้าง ปล้นในทางเปลี่ยวบ้าง องค์ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ มหาโจรในโลกนี้

(๑) เป็นผู้อาศัยที่อันไม่ราบเรียบ (๒) เป็นผู้อาศัยที่รกชัฏ

(๓) เป็นผู้อาศัยบุคคลผู้มีกำลัง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็มหาโจรเป็นผู้อาศัยที่อันไม่ราบเรียบอย่างไร คือ มหาโจรในโลกนี้ย่อมอาศัยเกาะกลางนํ้าหรือซอกเขา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มหาโจรเป็นผู้อาศัยที่อันไม่ราบเรียบอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็มหาโจรเป็นผู้อาศัยที่รกชัฏอย่างไร คือ มหาโจรในโลกนี้ย่อมอาศัยพงหญ้ารก ๆ บ้าง ต้นไม้รก ๆ บ้าง ตลิ่งบ้าง ราวไพรใหญ่บ้าง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มหาโจรเป็นผู้อาศัยที่รกชัฏอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็มหาโจรเป็นผู้อาศัยบุคคลผู้มีกำลังอย่างไร คือ มหาโจรในโลกนี้ย่อมอาศัยพระราชาหรือราชมหาอำมาตย์ เขาคิดอย่างนี้ว่า ‘ถ้าใครจักกล่าวหาอะไรเรา พระราชาหรือราชมหาอำมาตย์เหล่านี้ก็จักช่วยกัน

ปกปิดความผิดของเราแล้วว่าคดีความให้’ ดังนี้ ถ้าใครกล่าวหาอะไรมหาโจรนั้นเข้า พระราชาและราชมหาอำมาตย์เหล่านั้นต่างก็จะช่วยกันปกปิดความผิดของมหาโจรนั้นแล้วว่าคดีความให้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มหาโจรเป็นผู้อาศัยบุคคลผู้มีกำลังอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มหาโจรผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ ประการนี้แล ย่อมตัดช่องย่องเบาบ้าง ปล้นไม่ให้เหลือบ้าง ทำการล้อมเรือนหลังเดียวแล้วปล้นบ้าง ปล้นในทางเปลี่ยวบ้าง ฉันใด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน ปาปภิกษุ(ภิกษุชั่ว)ประกอบ ด้วยองค์ ๓ ประการ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัดให้ถูกทำลาย เป็นไปกับด้วยโทษ ถูกวิญญูชนตำหนิ ทั้งจะประสพบาปมิใช่บุญเป็นอันมาก ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ปาปภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้อาศัยกรรมอันไม่ราบเรียบ

(๒) เป็นผู้อาศัยที่รกชัฏ

(๓) เป็นผู้อาศัยบุคคลผู้มีกำลัง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ปาปภิกษุเป็นผู้อาศัยกรรมอันไม่ราบเรียบอย่างไร คือ ปาปภิกษุในธรรมวินัยนี้ประกอบด้วยกายกรรมอันไม่ราบเรียบ ด้วยวจีกรรมอันไม่ราบเรียบ ด้วยมโนกรรมอันไม่ราบเรียบ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปาปภิกษุเป็นผู้อาศัยกรรมอันไม่ราบเรียบอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ปาปภิกษุเป็นผู้อาศัยที่รกชัฏอย่างไร คือ ปาปภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นมิจฉาทิฏฐิ ประกอบด้วยอันตคาหิกทิฏฐิ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปาปภิกษุเป็นผู้อาศัยที่รกชัฏอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ปาปภิกษุเป็นผู้อาศัยบุคคลผู้มีกำลังอย่างไร คือ

ปาปภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมอาศัยพระราชาหรือราชมหาอำมาตย์ เธอคิดอย่างนี้ว่า ‘ถ้าใครจักกล่าวหาอะไรเรา พระราชาหรือราชมหาอำมาตย์เหล่านี้ ก็จักช่วยปกปิดความผิดของเราแล้วว่าคดีความให้’ ดังนี้ ถ้าใครกล่าวหาอะไรปาปภิกษุนั้น พระราชาและราชมหาอำมาตย์เหล่านั้นต่างก็จะช่วยกันปกปิดความผิดของภิกษุนั้นไว้แล้วว่าคดีความให้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปาปภิกษุเป็นผู้อาศัยบุคคลผู้มีกำลังอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปาปภิกษุประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แล ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัดให้ถูกทำลาย เป็นไปกับด้วยโทษ ถูกวิญญูชนตำหนิทั้งประสพบาปมิใช่บุญเป็นอันมาก”

จบ จูฬวรรคที่ ๕

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สัมมุขีภาวสูตร ๒. ติฐานสูตร

๓. อัตถวสสูตร ๔. กถาปวัตติสูตร

๕. ปัณฑิตสูตร ๖. สีลวันตสูตร

๗. สังขตลักขณสูตร ๘. อสังขตลักขณสูตร

๙. ปัพพตราชสูตร ๑๐. อาตัปปกรณียสูตร

๑๑. มหาโจรสูตร

จบ ปฐมปัณณาสก์

๒. ทุติยปัณณาสก์

(๖) ๑. พราหมณวรรค

๑. ปฐมเทวพราหมณสูตร

ว่าด้วยที่พึ่งในภายหน้า

{๔๙๑} [๙๐๗] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พราหมณ์ ๒ คนซึ่งเป็นคนชราแก่เฒ่า ล่วงกาลผ่านวัยมาโดยลำดับ มีอายุได้ ๑๒๐ ปีโดยกำเนิด ได้ชวนกันไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถีงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลว่า “ท่านพระโคดม พวกข้าพเจ้าเป็นพราหมณ์ผู้ชราแก่เฒ่า ล่วงกาลผ่านวัยมาโดยลำดับ มีอายุได้ ๑๒๐ ปีโดยกำเนิด แต่มิได้สร้างความดี มิได้สร้างกุศล มิได้สร้างเครื่องต้านทานภัยไว้ ขอท่านพระโคดมทรงโอวาทสั่งสอนพวกข้าพเจ้าถึงข้อที่จะพึงเป็นไปเพื่อประโยชน์และความสุขแก่พวกข้าพเจ้าสิ้นกาลนานด้วยเถิด”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“เอาเถอะ พราหมณ์ พวกท่านเป็นคนชราแก่เฒ่า ล่วงกาลผ่านวัยมาโดยลำดับ มีอายุได้ ๑๒๐ ปีโดยกำเนิด แต่มิได้สร้างความดี มิได้สร้างกุศล มิได้สร้างเครื่องป้องกันภัยไว้ ดูก่อนพราหมณ์ ชาวโลกนี้ถูกชรา พยาธิ มรณะนำเข้าไปอยู่แล เมื่อชาวโลกถูกชรา พยาธิ มรณะนำเข้าไปอยู่อย่างนี้ ความสำรวมทางกาย ความสำรวมทางวาจา ความสำรวมทางใจในโลกนี้ย่อมเป็นที่ต้านทาน เป็นที่เร้น เป็นเกาะ เป็นที่พึ่ง เป็นที่ยึดหน่วงแก่เขาผู้ละไปแล้ว”