๑. อนิจจสูตร เล่ม ๑๘

๕. สัพพอนิจจวรรค

๑-๙. อนิจจาทิสูตร ๙ สูตร

ว่าด้วยสิ่งทั้งปวงเป็นของไม่เที่ยงเป็นต้นเป็นธรรมดา

สูตรที่ ๑

{๔๖} [๔๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งทั้งปวงเป็นของไม่เที่ยง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สิ่งทั้งปวงที่เป็นของไม่เที่ยงคืออะไร คือ จักษุ รูป จักขุวิญญาณ จักขุสัมผัสเป็นของไม่เที่ยง แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัยก็เป็นของไม่เที่ยง ... มโน ธรรมารมณ์ มโนวิญญาณ มโนสัมผัส เป็นของไม่เที่ยง แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้น เพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยก็เป็นของไม่เที่ยงดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายทั้งในจักษุ ทั้งในรูป ทั้งในจักขุวิญญาณ

ทั้งในจักขุสัมผัส ทั้งในสุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัย... ย่อมเบื่อหน่ายทั้งในมโน ทั้งในธรรมารมณ์ ทั้งในมโนวิญญาณ ทั้งในมโนสัมผัส ทั้งในสุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัย เมื่อเบื่อหน่าย ย่อมคลายกำหนัด เพราะคลายกำหนัด ย่อมหลุดพ้น เมื่อหลุดพ้นแล้ว ย่อมมีญาณหยั่งรู้ว่าหลุดพ้นแล้ว รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”

สูตรที่๒

{๔๗} [๔๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งทั้งปวงเป็นทุกข์...”

สูตรที่ ๓

{๔๘} [๔๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งทั้งปวงเป็นอนัตตา...”

สูตรที่ ๔

{๔๙} [๔๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งทั้งปวงเป็นของควรรู้ยิ่ง...”

สูตรที่ ๕

{๕๐} [๔๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งทั้งปวงเป็นของควรกำหนดรู้...”

สูตรที่ ๖

{๕๑} [๔๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งทั้งปวงควรละ...”

สูตรที่ ๗

{๕๒} [๔๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งทั้งปวงควรทำให้แจ้ง...”

สูตรที่ ๘

{๕๓} [๕๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งทั้งปวงควรรู้ยิ่งแล้วกำหนดรู้...”