๗. ติตถิยสูตร เล่ม ๑๘

ยังอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อกุศลธรรมอันเลวทรามคือความดำริฟุ้งซ่านอันเป็นเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพย่อมเกิดขึ้นแก่ภิกษุเพราะฟังเสียงด้วยโสตะ ... เพราะสูดดมกลิ่นด้วยฆานะ ... เพราะลิ้มรสด้วยชิวหา ... เพราะถูกต้องโผฏฐัพพะด้วยกาย ... เพราะรู้แจ้งธรรมารมณ์ด้วยมโน อกุศลธรรมอันเลวทรามเหล่านั้นไม่สิงอยู่ในภายในของภิกษุนั้น เพราะอกุศลธรรมอันเลวทรามไม่สิงอยู่ในภายในของภิกษุนั้น เหตุนั้นเราจึงเรียกภิกษุนั้นว่า ‘ผู้ไม่มีอันเตวาสิก’ เพราะอกุศลธรรมอันเลวทรามไม่ครอบงำภิกษุนั้น เหตุนั้นเราจึงเรียกภิกษุนั้นว่า ‘ผู้ไม่มีอาจารย์’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ไม่มีอันเตวาสิกไม่มีอาจารย์ย่อมอยู่เป็นสุขสำราญอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุอยู่ประพฤติพรหมจรรย์อันไม่มีอันเตวาสิก ไม่มีอาจารย์ ดังนี้ ภิกษุผู้มีอันเตวาสิกมีอาจารย์ย่อมอยู่เป็นทุกข์ ไม่สำราญ ส่วนภิกษุผู้ไม่มีอันเตวาสิก ไม่มีอาจารย์ย่อมอยู่เป็นสุขสำราญ ดังนี้แล”

๗. กิมัตถิยพรหมจริยสูตร

ว่าด้วยการประพฤติพรหมจรรณ์พื่ออะไร

{๒๓๘} [๑๕๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าว่าพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกพึงถามเธอทั้งหลายอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลายพวกท่านอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ในสำนักพระสมณโคดมเพื่อประโยชน์อะไร’ เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนี้พึงตอบพวกเขาอย่างนี้ว่า ‘พวกเราอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อกำหนดรู้ทุกข์’

ก็ถ้าพวกเขาพึงถามพวกเธอต่อไปอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ก็ทุกข์ที่ท่านทั้งหลายอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ในสำนักพระสมณโคดมเพื่อกำหนดรู้นั้นเป็นไฉน’ เธอทั้งหลายพึงตอบพวกเขาอย่างนี้ว่า ‘พวกเราอยู่ประพฤติ พรหมจรรย์ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อกำหนดรู้ทุกข์คือจักษุ ทุกข์คือรูป ทุกข์

คือจักขุวิญญาณ ทุกข์คือจักขุสัมผัส ทุกข์คือสุขเวทนา ทุกขเวทนา หรือ อทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัย ... พวกเราอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อกำหนดรู้ทุกข์คือมโนทุกข์คือธรรมารมณ์ ทุกข์คือมโนวิญญาณ ทุกข์คือมโนสัมผัส ทุกข์คือสุขเวทนาทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัย’ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนี้ พึงตอบพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นอย่างนี้แล”

๘. อัตถินุโขปริยายสูตร

ว่าด้วยเหตุที่จะให้ภิกษุอาศัยพยากรณ์อรหัตตผล

{๒๓๙} [๑๕๓] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีบ้างไหมสาเหตุที่ภิกษุได้อาศัยนอกจากการเชื่อผู้อื่น นอกจากความชอบใจ นอกจากการฟังต่อ ๆ กันมา นอกจากการนึกเดาเอาตามเหตุ นอกจากการถือเอาใจความตามความเห็นของตน แล้วพยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ธรรมทั้งหลายของพวกข้าพระองค์มีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นหลัก มีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นผู้แนะนำ มีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นที่รวม ขอประทานพระวโรกาส พระพุทธเจ้าข้า ขอเนื้อความแห่งภาษิตนี้จงแจ่มแจ้งเฉพาะพระผู้มีพระภาคเจ้าเถิด ภิกษุทั้งหลายได้ฟังต่อพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วจักทรงจำไว้”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าอย่างนั้น เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระ ภาคเจ้าได้ตรัสว่า