๑. นิพพานสูตร เล่ม ๑๘

๔. ชัมพุขาทกสังยุต

๑. นิพพานปัญหาสูตร

ว่าด้วยปัญหาเรื่องนิพพาน

{๔๙๗} [๓๑๔] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรอยู่ ณ บ้านนาลกคาม ในแคว้นมคธ ครั้งนั้นแล ปริพาชกชื่อว่าชัมพุขาทกะเข้าไปหาท่านพระสารีบุตรถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับท่านพระสารีบุตร ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว จึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ครั้นแล้วได้ถามท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนท่านสารีบุตร ที่เรียกว่า ‘นิพพาน นิพพาน’ ดังนี้ นิพพานเป็นไฉนหนอ”ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “ผู้มีอายุ ความสิ้นราคะ ความสิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ นี้เรียกว่านิพพาน”

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ก็มรรคาเป็นไฉน ปฏิปทาเป็นไฉน เพื่อทำนิพพานนั้นให้แจ้ง”

“มีอยู่ ผู้มีอายุ”

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ก็มรรคาเป็นไฉน ปฏิปทาเป็นไฉน เพื่อทำนิพพานนั้นให้แจ้ง”

“ผู้มีอายุ อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ นี้แล เป็นมรรคา เป็นปฏิปทาเพื่อทำนิพพานนั้นให้แจ้ง”

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ดีแท้มรรคา ดีแท้ปฏิปทาเพื่อทำนิพพานให้แจ้ง และเพียงพอเพื่อความไม่ประมาท นะท่านสารีบุตร”

๒. อรหัตตปัญหาสูตร

ว่าด้วยปัญหาเรื่องพระอรหัตตผล

{๔๙๘} [๓๑๕] ชัมพุขาทกปริพาชกถามว่า “ดูก่อนท่านสารีบุตร ที่เรียกว่า ‘อรหัต อรหัต, ดังนี้ อรหัตเป็นไฉนหนอแล’ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “ผู้มีอายุ ความสิ้นราคะ ความสิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ นี้เรียกว่าอรหัต”

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ก็มรรคามีอยู่หรือ ปฏิปทามีอยู่หรือ เพื่อทำอรหัตนั้นให้แจ้ง”

“มีอยู่ ผู้มีอายุ”

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ก็มรรคาเป็นไฉน ปฏิปทาเป็นไฉน เพื่อทำอรหัตนั้นให้แจ้ง”

“ผู้มีอายุ อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ สัมมาทิฏฐิ .. สัมมาสมาธิ นี้แล เป็นมรรคา เป็นปฏิปทาเพื่อทำอรหัตนั้นให้แจ้ง”“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ดีแท้มรรคา ดีแท้ปฏิปทาเพื่อทำอรหัตนั้นให้แจ้ง และเพียงพอเพื่อความไม่ประมาท นะท่านสารีบุตร”

๓. ธัมมวาทีปัญหาสูตร

ว่าด้วยปัญหาผู้เป็นธรรมวาที

{๔๙๙} [๓๑๖] ชัมพุขาทกปริพาชกถามว่า “ดูก่อนท่านสารีบุตร ใครหนอเป็นธรรมวาทีในโลก ใครหนอเป็นผู้ปฏิบัติดีในโลก ใครหนอเป็นผู้ไปดีแล้วในโลก”ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “ผู้มีอายุ ท่านผู้ใดแสดงธรรมเพื่อละราคะ โทสะ โมหะ ท่านผู้นั้นชื่อว่าเป็นธรรมวาทีในโลก อนึ่ง ท่านผู้ใดปฏิบัติเพื่อ