อโยคุฬสูตร เล่ม ๑๙

{๑๒๐๖} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเจริญ เมื่อทำให้มากแล้วซึ่งอิทธิบาท ๔ อย่างนี้แล ย่อมแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือ คนเดียวทำให้เป็นหลายคนก็ได้ หลายคนทำให้เป็นคนเดียวก็ได้ ... อำนาจทางกายไปตลอดพรหมโลกก็ได้

{๑๒๐๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเจริญ เมื่อทำให้มากแล้วซึ่งอิทธิบาท ๔ อย่างนี้แล ย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้”

(พึงขยายอภิญญาแม้ทั้งหกให้พิสดาร)

๒. อโยคุฬสูตร

ว่าด้วยการแสดงฤทธิ์

{๑๒๐๘} [๘๓๔] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงทราบอยู่หรือว่าทรงเข้าถึงพรหมโลกด้วยพระฤทธิ์พร้อมทั้งพระกายอันเป็นมโนมัยได้”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอานนท์ เราทราบอยู่ว่าเราเข้าถึงพรหมโลกด้วยฤทธิ์พร้อมทั้งกายอันเป็นมโนมัยได้”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบอยู่หรือว่าทรงเข้าถึงพรหมโลกด้วยพระฤทธิ์พร้อมทั้งพระกายอันเป็นมหาภูตรูป ๔ นี้ได้”

“เราทราบอยู่ อานนท์ ว่าเราเข้าถึงพรหมโลกด้วยฤทธิ์พร้อมทั้งกายอันเป็นมหาภูตรูป ๔ นี้ได้”

{๑๒๐๙} “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ การที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่าทรงเข้าถึงพรหมโลกด้วยพระฤทธิ์พร้อมทั้งพระกายอันเป็นมโนมัย และการที่ทรงทราบว่าพระองค์ทรงเข้าถึงพรหมโลกด้วยพระฤทธิ์พร้อมทั้งพระกายอันเป็นมหาภูตรูป ๔ได้ เป็นเรื่องน่าอัศจรรย์ เป็นเรื่องน่าแปลกใจนัก พระพุทธเจ้าข้า”“ดูก่อนอานนท์ ตถาคตทั้งหลายเป็นผู้อัศจรรย์และประกอบด้วยธรรมอันน่าอัศจรรย์ เป็นผู้น่าแปลกใจและประกอบด้วยธรรมอันน่าแปลกใจ

{๑๒๑๐} ดูก่อนอานนท์ สมัยใด ตถาคตตั้งกายลงไว้ที่จิต หรือตั้งจิตลงไว้ที่กายก้าวลงสู่สุขสัญญา (ความสำคัญว่าสบาย) และลหุสัญญา(ความสำคัญว่าเบา) ในกายอยู่ สมัยนั้น กายของตถาคตย่อมเบากว่าปกติ อ่อนกว่าปกติ ควรแก่การงานกว่าปกติ และผุดผ่องกว่าปกติ

{๑๒๑๑} ดูก่อนอานนท์ เปรียบเหมือนก้อนเหล็กที่เผาไฟอยู่วันยังคํ่าย่อมเบากว่าปกติ อ่อนกว่าปกติ ควรแก่การงานกว่าปกติ และผุดผ่องกว่าปกติ ฉันใด สมัยใด ตถาคตตั้งกายลงไว้ที่จิต หรือตั้งจิตลงไว้ที่กาย ก้าวลงสู่สุขสัญญา และลหุสัญญาในกายอยู่ สมัยนั้น กายของตถาคตย่อมเบากว่าปกติ อ่อนกว่าปกติ ควรแก่การงานกว่าปกติ และผุดผ่องกว่าปกติ ฉันนั้นเหมือนกัน{๑๒๑๒} ดูก่อนอานนท์ สมัยใด ตถาคตตั้งกายลงไว้ที่จิต หรือตั้งจิตลงไว้ที่กาย ก้าวลงสู่สุขสัญญาและลหุสัญญาในกายอยู่ สมัยนั้น กายของตถาคตย่อมลอยจากแผ่นดินขึ้นสู่อากาศได้โดยไม่ยากเลย ตถาคตนั้นย่อมแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือ คนเดียวทำให้เป็นหลายคนก็ได้ หลายคนทำให้เป็นคนเดียวก็ได้ ... ใช้อำนาจทางกายไปตลอดพรหมโลกก็ได้ดูก่อนอานนท์ เปรียบเหมือนปุยนุ่นหรือปุยฝ้ายซึ่งเป็นเชื้อลม ที่เบา ย่อมลอยจากแผ่นดินขึ้นสู่อากาศได้โดยไม่ยากเลย ฉันใด สมัยใดตถาคต

ตั้งกายลงไว้ที่จิต หรือตั้งจิตลงไว้ที่กาย ก้าวลงสู่สุขสัญญาอยู่ สมัยนั้นกายของตถาคตย่อมลอยจากแผ่นดินขึ้นสู่อากาศได้โดยไม่ยากเลย ฉันนั้นเหมือนกัน

{๑๒๑๓} ดูก่อนอานนท์ สมัยใดตถาคตตั้งกายลงไว้ที่จิต หรือตั้งจิตลงไว้ที่กายก้าวลงสู่สุขสัญญาและลหุสัญญาในกายอยู่ สมัยนั้นกายของตถาคตย่อมลอยจากแผ่นดินขึ้นสู่อากาศได้โดยไม่ยากเลย ตถาคตนั้นย่อมแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือคนเดียวทำให้เป็นหลายคนก็ได้ หลายคนทำให้เป็นคนเดียวก็ได้ ... ใช้อำนาจทางกายไปตลอดพรหมโลกก็ได้”

๓. ภิกขุสูตร

ว่าด้วยการเจริญอิทธิบาท

{๑๒๑๕} [๘๓๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาทมี ๔ ประการเหล่านี้ ๔ ประการ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญอิทธิบาท อันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร ...วิริยสมาธิ ...จิตตสมาธิ ...วิมังสาสมาธิและปธานสังขาร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาทมี ๔ ประการเหล่านี้แล{๑๒๑๖} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งอิทธิบาท ๔ ประการเหล่านี้แล ภิกษุจึงทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้”

๔. สุทธิกสูตร

ว่าด้วยการเจริญอิทธิบาท

[๘๓๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาทมี ๔ ประการเหล่านี้ ๔ ประการ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบ