วิภังคสูตร เล่ม ๑๙

ย่อมกำหนดรู้ธรรมได้ เพราะกำหนดรู้ธรรมได้ เป็นอันชื่อว่าทำให้แจ้งซึ่งอมตะได้แล้ว”

๙. ภาวนาสูตร

ว่าด้วยการเจริญสติปัฏฐาน ๔

{๘๑๔} [๔๐๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงการเจริญสติปัฏฐาน ๔ เธอทั้งหลายจงฟัง การเจริญสติปัฏฐาน ๔ เป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้แลคือการเจริญสติปัฏฐาน ๔”

๑๐. วิภังคสูตร

ว่าด้วยปฏิปทาอันเป็นเหตุให้ถึงการเจริญสติปัฏฐาน

{๘๑๕} [๔๐๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงสติปัฏฐาน การเจริญสติปัฏฐาน และปฏิปทาอันเป็นเหตุให้ถึงการเจริญสติปัฏฐานแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ก็สติปัฏฐานเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าสติปัฏฐาน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๑๖} ก็การเจริญสติปัฏฐานเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นธรรมคือความเกิดขึ้นในกาย พิจารณาเห็นธรรมคือความเสื่อมในกาย พิจารณาเห็นธรรมคือความเกิดขึ้นและความเสื่อมในกาย มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ ย่อมพิจารณาเห็นธรรมคือความเกิดขึ้นในเวทนา... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมคือความเกิดขึ้นในจิต... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมคือความเกิดขึ้นในธรรม พิจารณาเห็นธรรมคือความเสื่อมในธรรม พิจารณาเห็นธรรมคือความเกิดขึ้นและความเสื่อมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าการเจริญสติปัฏฐาน{๘๑๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ปฏิปทาอันเป็นเหตุให้ถึงการเจริญสติปัฏฐานเป็นไฉน อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ สัมมาทิฏฐิ... สัมมาสมาธิ นี้เรียกว่าปฏิปทาอันเป็นเหตุให้ถึงการเจริญสติปัฏฐาน”

จบ อนนุสสุตวรรคที่ ๔

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อนนุสสุตสูตร ๒. วิราคสูตร

๓. วิรัทธสูตร ๔. ภาวิตสูตร

๕. สติสูตร ๖. อัญญาสูตร

๗. ฉันทสูตร ๘. ปริญญาตสูตร

๙. ภาวนาสูตร ๑๐. วิภังคสูตร

๕. อมตวรรค

๑. อมตสูตร

ว่าด้วยจิตตั้งมั่นในสติปัฏฐาน

{๘๑๘} [๔๐๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงมีจิตตั้งมั่นด้วยดีในสติปัฏฐาน ๔ อยู่เถิด อย่ามีจิตไม่ตั้งมั่นอยู่เลย และอมตะจะพึงมีแก่เธอทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ เธอทั้งหลายจงมีจิตตั้งมั่นในสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้อยู่เถิด อย่ามีจิตไม่ตั้งมั่นอยู่เลย และอมตะจะพึงมีแก่เธอทั้งหลาย”

๒. สมุทยสูตร

ว่าด้วยการเกิดดับแห่งสติปัฏฐาน ๔

{๘๑๙} [๔๐๘] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงความเกิดและความดับแห่งสติปัฏฐาน ๔ เธอทั้งหลายจงฟังเรื่องนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความเกิดแห่งกายเป็นอย่างไร คือ ความเกิดแห่งกายย่อมมีเพราะความเกิดแห่งอาหาร ความดับแห่งกายย่อมมีเพราะความดับแห่งอาหาร ความเกิดแห่งเวทนาย่อมมีเพราะความเกิดแห่งผัสสะ ความดับแห่งเวทนาย่อมมีเพราะความดับแห่งผัสสะ ความเกิดแห่งจิตย่อมมี